TIẾT 58
BÀI 16:
VIRUS VÀ VI KHUẨN

Cơ sở khoa học của thực tiễn của công tác giãn cách xã hội
trong các đợt dịch Covid 19 của nhà nước ta là gì?

Theo em, vì sao chúng ta cần tiêm phòng?

I. VIRUS
1. HÌNH DẠNG VÀ CẤU TẠO ĐƠN GIẢN CỦA VIRUS

Virus là gì?

-Virus là “dạng sống” có kích thước rất nhỏ bé, chưa có
cấu tạo tế bào.

PHIẾU HỌC TẬP 1

Tên virut Hình dạng
…………….

…………….

…………….

…………….

…………….

…………….

…………….

…………….

Cấu tạo

Kích thước

 

Virus là…………………………….………………………………………

Virus
Kích thước rất nhỏ bé,mắt thường không nhìn thấy được
Hình dạng

có nhiều hình dạng khác nhau như hình que,
hình đa diện, hình cầu,...

Cấu tạo

Virus chưa có cấu tạo tế bào, không có màng
tế bào, tế bào chất và nhân, chỉ có chất di
truyền và lớp vỏ protein bao bọc bên ngoài.

Quan sát Hình 16.1 và cho biết hình dạng của các
virus theo bảng gợi ý sau:

Tên hình

Hình que

Hình a

x

Hình b
Hình c

Hình cầu

Hình đa diện

Tên hình

Hình que

Hình a

x

Hình cầu

Hình đa diện

x
Hình b
x
Hình c

Quan sát Hình 16.2, em hãy cho biết:
Virus có cấu tạo như thế nào?

Virus có được coi là một sinh vật hoàn chỉnh không?
-Virus chưa có cấu tạo tế bào: không có màng tế
bào, tế bào chất và nhân.
-Virus chỉ có chất di truyền (Lõi axit nucleic
(ADN và ARN)và lớp vỏ protein (Capsit)
bao bọc bên ngoài.
-Vì vậy, virus chưa được coi là một sinh vật
hoàn chỉnh.

Virus chưa
được coi là một
sinh vật hoàn chỉnh
vì chưa có cấu tạo
tế bào, chỉ có chất
di truyền nằm ở
giữa và lớp vỏ
prôtêin bao bên
ngoài.

Cấu tạo của virus

Tại sao virus phải sống kí sinh nội bào bắt buộc?
Virus phải sống kí sinh nội bào bắt buộc vì chưa có
cấu tạo tế bào, không có các thành phần chính của
một tế bào điển hình, nên khi ra khỏi tế bào chủ,
virus tồn tại như một vật không sống.

- Khi ở ngoài vật chủ thì virus được xem là
thể vô sinh, khi virus đi vào cơ thể sống thì
được gọi là dạng sống
- Không thể nuôi cấy virus trên môi trường
nhân tạo vì virus là kí sinh bắt buộc, buộc
phải tìm vật chủ

 Hình dạng và cấu tạo đơn giản của virus:
- Virus là dạng sống có kích thước rất nhỏ, mắt
thường không nhìn thấy được.
- Hình dạng: hình que, hình cầu, hình đa diện…
- Cấu tạo đơn giản của virus: chưa có cấu tạo tế
bào, không có màng tế bào, tế bào chất và nhân,
chỉ có chất di truyền nằm ở giữa và lớp vỏ
protein bọc bên ngoài.

2. Một số bệnh do virus gây nên
ở người và sinh vật.
 Virus là tác nhân gây bệnh cho thực vật, động vật, con người vì chúng
có khả năng “sinh sản” và lan truyền rất nhanh từ tế bào này sang tế
bào khác.

Câu hỏi :Em hãy kể tên 1 số virus và biểu hiện chính
của bệnh do virus gây ra ở thực vật và ở người, động
vật ?
- Ở thực vật :……..
- Ở người ,động vật :……

PHIẾU HỌC TẬP 2
Tên bệnh Tác
nhân Biểu hiện bệnh
gây bệnh
Bệnh đậu
mùa
Bệnh quai
bị
Bệnh
AIDS
Bệnh thối
rữa
Bệnh đốm
trắng,nâu

Cách phòng tránh

2. Một số bệnh do virus gây nên
ở người và sinh vật.

Virus gây dịch tả lợn

 Một số bệnh do virus gây nên ở người và sinh vật
Bệnh viêm đường hô hấp

Bệnh sốt phát ban

Bệnh dại

Bệnh AIDS

Khảm thuốc lá

Khảm lá sắn

2
2

Em hãy kể tên và một số biểu hiện chính của bệnh do
virus gây ra ở người ?

Sưng, đau tuyến nước bọt

Xuất hiện ban, sốt cao, đau
bụng, nôn, đau đầu, khó chịu

Nhiễm trùng, phát ban đỏ, ung
thư….

* Virus gây bệnh ở thực vật
+ Bệnh thối rữa ở củ,quả…
+ Bệnh đốm trắng hoặc nâu trên lá,khảm thuốc
lá,khảm lá sắn…

 * Virus gây bệnh ở người
- Một số virus gây bệnh ở người: Virus dại,HIV/AIDS,
Corona, Ebola, sởi, sốt xuất huyết,cúm, quai bị, đậu
mùa, viêm não Nhật Bản, viêm gan B…
- Một số triệu chứng của bệnh:
+ Cúm: ho, hắt hơi, sổ mũi, sốt, đau họng…
+ Quai bị: sưng, đau tuyến nước bọt…
+ Viêm não Nhật Bản: sốt cao, đau đầu, buồn nôn…
- Cách phòng tránh: Tiêm phòng vaccine.

Bệnh truyền nhiễm do vi rút gây ra

Vi rut viêm gan C (ARN chuỗi đơn)

a. Lõi axit
nucleic
(ADN và
ARN)

Vi rut cúm (ARN chuỗi kép)

Virut sởi
Vi rút Parvovirus (ADN chuỗi đơn)

Vi rut viêm gan B (ADN chuỗi kép)

Virut quai bị

Virut HIV
HIV là một virus có khả năng gây hội chứng suy giảm
miễn dịch mắc phải, một tình trạng làm hệ miễn dịch
của con người bị suy giảm cấp tiến, tạo điều kiện cho
những nhiễm trùng cơ hội và ung thư phát triển mạnh
làm đe dọa đến mạng sống của người bị nhiễm.

- Năm 2019, Thế giới có
+ khoảng 38 triệu người đang sống chung với HIV.
+ 690.000 người nhiễm HIV đã tử vong.
+1,7 triệu người nhiễm mới được phát hiện, trong đó tập trung
chủ yếu nam giới 25-49 tuổi (38%) và nam giới 15-24 tuổi
(12%).
- Năm 2019,Việt Nam có số người nhiễm HIV/AIDS còn sống
là khoảng 230.000 người, đứng thứ 3 so với các nước khu vực
Đông Nam Á. Ước tính tỷ lệ hiện nhiễm HIV của Việt Nam trên
dân số trong độ tuổi từ 15-49 là 0,3%, đứng thứ 5 trong số các
nước khu vực Đông Nam Á.

3
1

Vận dụng :

Cơ sở khoa học của thực tiễn của công tác giãn
cách xã hội trong các đợt dịch Covid 19 của nhà
nước ta là gì?

Lớp 6… hứa thực
hiện tốt

▸ Tại sao trong các vụ dịch virus ở vật nuôi,
người ta buộc phải thiêu hủy hết cả đàn
gia súc, gia cầm có trong vùng dịch?
Liên hệ
thực tiễn

Biện pháp phòng tránh bệnh truyền nhiễm do virus

- Tiêm vắc xin
- Kiểm soát vật trung gian truyền bệnh
- Vệ sinh cá nhân và môi trường sống
Biện pháp phòng
tránh bệnh truyền
- do
Bảo
nhiễm
vi rút vệ sức khỏe, ăn uống đủ chất, dùng thảo
dược để tăng sức đề kháng

Cơ thể chúng ta được ví như một kho hóa chất
có tác dụng ức chế và tiêu diệt vi sinh vật:
- pH thấp trong dịch dạ dày và dịch âm đạo
- Lactofein trong sữa mẹ
- Inteferon trong máu và dịch bạch huyết
- Lizozim trong nước mắt và nước bọt
Þ Hàng rào hóa học

? Vắc xin là gì? Tại sao phải triển
khai tiêm chủng?
Þ Vắc xin là kháng nguyên được
chế
Câu
hỏitừ tác nhân gây bệnh đã bị
làm yếu hoặc giết chết nên
không còn khả năng gây bệnh.
Þ Khi tiêm vắc xin, cơ thể sẽ tạo
đáp ứng miễn dịch
Þ Nếu sau này có thể gặp lại các
tác nhân ấy thì cơ thể sẽ nhớ lại
và tạo miễn dịch nhanh và mạnh
hơn

Inteferon là loại protein đặc biệt do nhiều
loại tế bào của cơ thể tiết ra chống lại
virus,
ung thư và tăng cường khả năng
3.
Inteferon
miễn dịch

Ứng dụng của virus

Sản xuất inteferon (nhằm chống lại các
tác nhân ngoại lai như virus, vi khuẩn, ký
sinh
trùng và tế bào ung thư)
a.
Trong
Công nghệ
sinh học

- Sản xuất các thuốc trừ sâu sinh học, đặc
biệt là các virus thuộc nhóm Baculo
=> Là cơ sở để sản xuất nông nghiệp bền
b. Trong
vững
nông
nghiệp

- Năm 1880, Lu – i Pát – x-tơ (Louis
Pasteur) không tìm ra nguyên nhân
gây ra bệnh dại ở chó nhưng lại là
người tìm ra phương pháp vắc xin
Lịch
sửtiên
đầu
hiện
-phát
Năm
1892, I-va-nốp-xki (Ivanovski)
vi rut
nghiên cứu bệnh khảm cây thuốc lá
bằng cách lấy dịch trích cây bệnh,
lọc qua màng lọc vi khuẩn và đổ lại
lên cây khỏe thì thấy cây này có
triệu chứng như ban đầu

- Những hình ảnh đầu tiên của vi –
rus thu nhận được là nhờ sự phát
minh ra kính hiển vi điện tử năm
Lịch sử
1931
phát
hiện của hai kĩ sư người Đức Ơnvi rut
sơ Rút - xka(Ernst Ruska) và Mác
-cơ – nôn (Max Knoll).
- Từ đó về sau, loài người liên tục
tìm ra các loại vi – rus mới gây
bệnh trên các loài sinh vật khác

Câu 1: Cho biết hình dạng của các virus bằng cách nối các thông
tin ở hai cột tương ứng.
Virus khảm thuốc lá

Virus Corona 

a

b

a

b

1. Hình que

2. Hình đa diện

Virus Adeno 

c

c
3. Hình Cầu

1–b , 2–c , 3-a

Câu 2: Bệnh nào sau đây do virus
gây ra?
a. Khảm thuốc lá.
b. Bạc lá lúa.
c. Viêm da.
d.Thối bắp cải.

Câu 3: Những "dạng sống" nhỏ bé, chưa
có cấu tạo tế bào được gọi là
a. Vi khuẩn.
b. Virus.
c. Nguyên sinh vật.
d. Động vật nguyên sinh

Câu 4: Sắp xếp các bệnh do virus gây ra ở người và thực
vật vào nhóm thích hợp.

1.
Sởi

2. Đốm
3. Khảm 4. Đậu 5. Quai bị
vàng lá cà thuốc lá
mùa
chua
6. Thối rữa
7. Đốm
8 Cúm 9. Viêm gan B
dâu tây
vòng đu đủ
Người

Thực vật

1458

2367

Câu 5:  Vì sao virus chưa được coi là một sinh vật hoàn
chỉnh?
a. Virus chưa có cấu tạo tế bào, chỉ có vật chất di truyền
nằm ở giữa và lớp vỏ protein bao bên ngoài.
b. Virus sống kí sinh trong cơ thể sinh vật khác.
c. Virus có kích thước nhỏ.
d. Virus không có khả năng sinh sản.

Virus được tìm ra như thế nào?
Marinus Willem Beijerick là nhà vi sinh
học và thực vật học người Hà Lan. Năm
1898, ông dùng một loạt thí nghiệm
chứng minh rằng bệnh khảm thuốc lá gây
ra bởi tác nhân nhỏ hơn vi khuẩn. Ông đặt
tên mầm bệnh mới này là virus.