Bài 11
Quyền và nghĩa vụ của công dân trong học tập

Khám phá
Em hãy kể một số quy định của pháp
luật về quyền, nghĩa vụ của công dân
trong học tập.
- Công dân có quyền bình đẳng về cơ hội học tập:
+ Được học bất cứ ngành, nghề nào phù hợp với
bản thân, được học không hạn chế, học thường
xuyên, học suốt đời, được tạo điều kiện để phát
triển tài năng;
+ Được bảo vệ và được tôn trọng trong học tập;
+ Được cung cấp đầy đủ các thông tin về việc học
tập, rèn luyện được học tập trong môi trường giáo
dục an toàn, lành mạnh,...

- Công dân trong độ tuổi quy định
có nghĩa vụ học tập để thực hiện
phổ cập giáo dục và hoàn thành
giáo dục bắt buộc.
- Trong học tập, công dân có
nghĩa vụ tuân thủ các quy định
của pháp luật về học tập; tôn
trọng quyền học tập của người
khác; thực hiện đúng nội quy của
các cơ sở giáo dục, đào tạo; tôn
trọng nhà giáo, cán bộ và người
lao động của cơ sở giáo dục;...

1. QUYỀN CỦA CÔNG DÂN TRONG HỌC TẬP

Các bạn hãy xem video sau

1. Quyền của công dân trong học tập
Trường hợp 1. Học xong lớp 12, P tham dự kì thi tốt nghiệp
trung học phổ thông và đạt số điểm rất cao khối A00, tuy
nhiên, gia đình khó khăn không có điều kiện cho em thực
hiện ước mơ học đại học. Khi biết tin, chính quyền địa
phương cùng các cá nhân, cơ quan, tổ chức đã đến động
viên, thăm hỏi, tặng quà và trao học bổng để giúp P tiếp tục
đi học. Nhận được sự hỗ trợ kịp thời, P rất xúc động, em
quyết định đăng kí học ngành công nghệ thông tin yêu thích
ở trường đại học gần nhà để thực hiện ước mơ của mình.

Trường hợp 2. Năm 70 tuổi, ông Đ quyết định theo học
chương trình đào tạo cử nhân hệ vừa làm vừa học. Dù tuổi
cao, sức yếu, nhưng trong suốt quá trình học ông đều rất
cần cù, chăm chỉ, chịu khó tìm tòi để tiếp thu những kiến
thức mới. Nhờ sự nỗ lực không ngừng nghỉ, ông Đ đã tốt
nghiệp loại giỏi và trở thành tấm gương sáng cho nhiều
người noi theo.

1. Quyền của công dân trong học tập
Câu hỏi 1: Em hãy xác định quyền học tập của công dân
được đề cập đến trong trường hợp 1 và 2.

- Trường hợp 1, đề cập đến quyền bình đẳng về cơ hội học
tập (P được các cá nhân, cơ quan, tổ chức động viên, trao
học bổng để tiếp tục đi học); quyền được học từ thấp đến
cao, có quyền học không hạn chế (P học từ tiểu học đến
đại học); quyền lựa chọn học bất cứ ngành, nghề nào phù
hợp với sở thích, năng khiếu, khả năng và điều kiện của
mình (P quyết định đăng kí học ngành công nghệ thông tin
yêu thích ở trường đại học gần nhà).

- Trường hợp 2, đề cập đến quyền học thường xuyên, học
suốt đời (ông Đ theo học chương trình đào tạo cử nhân hệ
vừa học vừa làm dù tuổi cao sức yếu).

1. Quyền của công dân trong học tập
Câu hỏi 2: Em có nhận xét gì về việc thực hiện quyền học
tập của công dân trong trường hợp 3? Nếu là N, em sẽ làm
gì để thực hiện quyền học tập của mình?
Trường hợp 3. Sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông, N bị
bố mẹ bắt ép theo học chuyên ngành tài chính ở trường đại
học gần nhà để sau này dễ xin việc và có thu nhập tốt. N
không thích vì tự thấy năng lực học tập của mình không
phù hợp để theo học ngành này nhưng vì không thuyết
phục được bố mẹ nên N đã miễn cưỡng làm theo.

- Trong trường hợp 3, việc bố mẹ bắt ép N học chuyên
ngành tài chính dù N không thích và không phù hợp với
năng lực là vi phạm quy định của pháp luật về quyền được
lựa chọn ngành, nghề học tập của công dân.
- Nếu là N, trong trường hợp này, em nên giải thích để bố
mẹ hiểu lí do vì sao mình không muốn lựa chọn học ngành
tài chính và chia sẻ nguyện vọng, mong muốn của bản thân
để nhờ bố mẹ góp ý, sau đó xem xét lựa chọn một ngành
học phù hợp với năng lực bản thân và phù hợp với nhu cầu
của thị trường lao động.

1. Quyền của công dân trong học tập
Câu hỏi 3: Theo em, những hành vi xâm phạm quyền học
tập của công dân có thể dẫn tới hậu quả gì?
- Hành vi vi phạm quyền học tập của công dân có thể dẫn
tới hậu quả như:
+ Xâm phạm quyền học tập của công dân;
+ Khiến công dân khó khăn, mất cơ hội được tiếp cận với
những tri thức tiến bộ của xã hội;
+ Làm gián đoạn quá trình học tập của công dân;

+ Làm giảm cơ hội phát triển nghề nghiệp của công dân;
+ Gây bất bình đẳng trong giáo dục; ảnh hưởng xấu đến sự
phát triển kinh tế - xã hội đất nước;
+ Người vi phạm có thể phải chịu trách nhiệm pháp lí theo
quy định của pháp luật;...

1. Quyền của công dân trong học tập
- Công dân có quyền bình đẳng trong học tập, được học
bất cứ ngành nào phù hợp với bản thân.
- Được học không hạn chế, học thường xuyên, học suốt
đời.
- Tạo điều kiện để phát triển tài năng.
- Được bảo vệ và được tôn trọng trong học tập.
- Được cung cấp đầy đủ thông tin về học tập, rèn luyện.
- Được học tập trong môi trường giáo dục an toàn và lành
mạnh.

2. Nghĩa vụ của công dân trong học tập
Các bạn hãy xem video sau

2. Nghĩa vụ của công dân trong học tập
Câu hỏi 1: Trong các trường hợp trên, chủ thể nào đã vi
phạm nghĩa vụ của công dân trong học tập? Vì sao?
Trường hợp 1. Mặc dù gia đình khá giả, được bố mẹ tạo
điều kiện tốt nhưng S rất thờ ơ với việc học tập. Thấy thành
tích của S không tốt, giáo viên chủ nhiệm đã phân công hai
bạn H và B giúp đỡ S trong học tập. Tuy nhiên, mỗi khi làm
bài tập nhóm, S thường tỏ thái độ không hợp tác, thỉnh
thoảng lại có hành vi trêu đùa, cản trở H và B học bài. Các
bạn nhắc nhở, góp ý thì S lại có những lời nói và thái độ tôn
trọng với bạn.

Trường hợp 2. Học xong lớp 9, hai chị em sinh đôi và O có
nguyện vọng muốn học ếp lên cấp Trung học phổ thông để
tương lai tốt đẹp hơn. Tuy nhiên, nguyện vọng của hai chị
em bị gia đình phản đối, ngăn cản vì cho rằng hoàn cảnh
gia đình hiện tại rất khó khăn, D và O lại là con gái nên việc
tiếp tục đi học là không cần thiết và lãng phí. Hai chị em
nên đi tìm việc làm để kiếm tiền giúp đỡ gia đình.

- Trong trường hợp 1, S đã vi phạm nghĩa vụ của công dân
trong học tập vì S không học tập theo đúng chương trình,
kế hoạch giáo dục của nhà trường; không thực hiện nội quy
của trường học khi đùa giỡn, cản trở bạn bè học bài và có
thái độ thiếu tôn trọng với bạn học dù các bạn đang giúp đỡ
mình.
- Trong trường hợp 2, người thân trong gia đình của D và O
đã vi phạm nghĩa vụ của công dân trong học tập vì không
tôn trọng quyền học tập của D và O, lấy lí do giới tính để
ngăn cản các bạn thực hiện quyền học tập của mình.

2. Nghĩa vụ của công dân trong học tập
Câu hỏi 2: Theo em, hành vi vi phạm nghĩa vụ của công
dân trong học tập có thể dẫn đến những hậu quả gì?
- Hành vi vi phạm nghĩa vụ của công dân trong học tập có thể dẫn tới
các hậu quả như:
+ Xâm phạm quyền học tập của công dân, khiến công dân gặp khó
khăn, mất cơ hội học tập;
+ Gây ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động bình thường của cơ sở
giáo dục và việc học tập của công dân;
+ Ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng học tập và tương lai của bản
thân người vi phạm;...

2. Nghĩa vụ của công dân trong học tập
- Công dân trong độ tuổi quy định có nghĩa vụ học tập để
thực hiện phổ cập giáo dục và hoàn thành giáo dục bắt
buộc.
- Trong học tập, công dân có nghĩa vụ tuân thủ các quy
định của pháp luật về học tập
+ Tôn trọng quyền học tập của người khác
+ Thực hiện đúng nội quy của các cơ sở giáo dục, đào tạo.
+ Tôn trọng nhà giáo, cán bộ và người lao động của cơ sở
giáo dục.

CHÚC CÁC BẠN THÀNH CÔNG