Kiểm tra bài cũ

Câu 1: Thế nào là bản vẽ kĩ thuật ?

Bản vẽ kĩ thuật (gọi tắt là bản vẽ) trình bày
thông tin kĩ thuật của sản phẩm dưới dạng
các hình vẽ và các kí hiệu theo tiêu chuẩn
quốc gia hoặc tiêu chuẩn quốc tế

Kiểm tra bài cũ

Câu 2: Hãy trình bày các tiêu chuẩn của bản vẽ kỹ thuật?
Tiêu chuẩn của bản vẽ kỹ thuật
- Khổ giấy: A0, A1, A2, A3, A4
- Tỉ lệ của bản vẽ: tỉ lệ thu nhỏ, tỉ lệ nguyên hình, tỉ lệ phóng to.
- Đường nét: nét liền đậm, nét liền mảnh, nét đứt, nét gạch chấm
mảnh.
- Ghi kích thước: dựng 2 đường gióng kích thước.
vẽ đường kích thước.
ghi số đo kích thước.

Tiết: 1-5

Bài: 2

HÌNH CHIẾU VUÔNG GÓC

Bài 2 : HÌNH

CHIẾU VUÔNG GÓC

1. HÌNH CHIẾU VẬT THỂ.
Hãy quan sát hình vẽ và cho biết hình vẽ đó nói lên điều gì?
Vật thể
Bóng của vật thể

Hướng quan sát vật

Bài 2 : HÌNH

CHIẾU VUÔNG GÓC

1. HÌNH CHIẾU VẬT THỂ.
1.1. KHÁI NIỆM.
- Hình chiếu của vật thể
là hình nhận được trên
mặt phẳng sau khi ta
chiếu vật lên trên mặt
phẳng đó.
- Mặt phẳng chứa hình
chiếu gọi là mặt phẳng
hình chiếu.

1. HÌNH CHIẾU VẬT THỂ.
1.2. CÁC PHÉP CHIẾU.

- Phép chiếu xuyên tâm: Các tia chiếu xuất phát từ 1
điểm.
- Phép chiếu song song: Các tia chiếu song song với nhau.
- Phép chiếu vuông góc: Các tia chiếu song song với nhau
và vuông góc với mặt phẳng chiếu (Là trường hợp đặt biệt
của phép chiếu song song).
=> Như vậy, đặc điểm của các tia chiếu khác nhau sẽ
cho ta các phép chiếu khác nhau.

1. HÌNH CHIẾU VẬT THỂ.
1.2. CÁC PHÉP CHIẾU.

- Phép chiếu vuông góc: dùng để vẽ
các hình chiếu vuông góc.
- Phép chiếu song song và phép
chiếu xuyên tâm: dùng để vẽ hình
biểu diễn 3 chiều (Hình 3 D).

Bài 2 : HÌNH

CHIẾU VUÔNG GÓC

1. HÌNH CHIẾU VẬT THỂ.
1.1. KHÁI NIỆM.
1.2. CÁC PHÉP CHIẾU.
2. PHƯƠNG PHÁP CHIẾU GÓC THỨ NHẤT.
2.1. CÁC MẶT PHẲNG CHIẾU.

Bài 2: HÌNH

CHIẾU VUÔNG GÓC

1. HÌNH CHIẾU VẬT THỂ.
2. PHƯƠNG PHÁP CHIẾU GÓC THỨ NHẤT.
2.1. CÁC MẶT PHẲNG CHIẾU.

Để diễn tả hình dạng của vật thể, ta lần
lượt chiếu vuông góc vật thể theo ba
hướng khác nhau lên ba mặt phẳng
chiếu. Như hình sau:

A. Maët phaúng
chieáu ñöùng

- Maët phaúng chính dieän goïi laø maët phaúng chieáu ñöùng.

A. Maët phaúng
chieáu ñöùng

- Maët phaúng nằm ngang goïi laø maët phaúng chieáu bằng.

Maët phaúng
chieáu ñöùng

- Maët phaúng beân phaûi laø maët phaúng chieáu caïnh.

2.1. CÁC MẶT PHẲNG CHIẾU
 Quan sát từ phía trước bóng vật thể in phía sau.
 Quan sát từ bên trái bóng vật thể in bên phải.
 Quan sát từ trên xuống bóng vật thể in bên dưới
Ứng với 3 mặt phẳng chiếu thì … Phải có 3 hình chiếu.

1

2

3
- Hình chieáu baè
ñöùnnhg coù höôùng chieáu töø traù
caï
treâ
tröôù
insang.
cxuoá
tôùin. g.

1. Hình
Chiếu
đứng

2. Hình
Chiếu cạnh

3. Hình
Chiếu
bằng

- Hình chieáu baè
ñöùnnhg coù höôùng chieáu töø traù
caï
treâ
tröôù
insang.
cxuoá
tôùin. g.

2.2. Các hình chiếu

(cách nhận biết 3 hình chiếu của phép chiếu vuông góc)

 Quan sát từ phía trước vẽ hình chiếu đứng. (là
hình chiếu làm chuẩn)
 Quan sát từ bên trái vẽ hình chiếu cạnh, đặt bên
phải hình chiếu đứng.
 Quan sát từ trên xuống vẽ hình chiếu bằng, đặt
bên dưới hình chiếu đứng.

2.3. VỊ TRÍ CÁC HÌNH CHIẾU
Sau khi hình chiếu được chiếu lên
trên các mặt phẳng chiếu, thì vị trí
của các hình chiếu trên bản vẽ
được sắp xếp như thế nào?

Sau khi chiếu vật thể, mặt phẳng chiếu bằng được mở một góc 90° xuống dưới
còn mặt phẳng chiếu cạnh được mở một góc 90° sang bên phải để 3 mặt phẳng
nằm trên cùng một mặt phẳng.

? Em hãy điền tên hình chiếu vào các vị trí của hình trên?

Lưu ý: khoảng
cách từ hình
chiếu bằng tới
hình chiếu đứng
bằng khoảng
cách từ hình
chiếu cạnh tới
hình chiếu đứng.

HÌNH CHIEÁU ÑÖÙNG

HÌNH CHIEÁU BAÈNG

HÌNH CHIEÁU CAÏNH

2.3. VỊ TRÍ CÁC HÌNH CHIẾU
HÌNH CHIEÁU ÑÖÙNG

1
HÌNH CHIEÁU BAÈNG

3

HÌNH CHIEÁU CAÏNH

2

Chú ý: trên bản vẽ có quy định:

- Không vẽ các đường bao của các mặt phẳng chiếu.
- Cạnh thấy của vật thể được vẽ bằng nét liền đậm.
- Cạnh khuất của vật thể được vẽ bằng nét đứt.

Em hãy nhận xét đánh giá và
tìm ra 3 hình chiếu của vật thể

HÌNH CHIEÁU ÑÖÙNG

HÌNH CHIEÁU CAÏNH

HÌNH CHIEÁU BAÈNG

3 hình chiếu của vật thể được
đặt như thế nào?

Vị trí đúng của 3 hình chiếu
1

1. HÌNH CHIEÁU ÑÖÙNG
2. HÌNH CHIEÁU BẰNG
3. HÌNH CHIEÁU CẠNH

HÌNH CHIEÁU ÑÖÙNG

HÌNH CHIEÁU BAÈNG

HÌNH CHIEÁU CAÏNH

2

3

Hãy cho biết khối đa diện trong mỗi trường hợp ở Hình 2.7 được bao bởi
các hình gì?

Hãy cho biết khối đa diện trong mỗi trường hợp
ở Hình 2.7 được bao bởi các hình gì?
a) Khối hình hộp chữ
nhật được bao bởi các
đa giác hình chữ nhật.
b) Khối lăng trụ được
bao bởi các đa giác
hình chữ nhật và hình
tam giác.
c) Khối hình chóp
được bao bởi các đa
giác hình chữ nhật và
hình tam giác.

3. HÌNH CHIẾU KHỐI ĐA DIỆN
3.1. KHỐI ĐA DIỆN

- Khối đa diện là khối được bao bởi các hình đa giác phẳng
- Khối đa diện thường gặp: Hình hộp chữ nhật, hình lăng trụ,
hình chóp đều.

b

h

3.2 HÌNH CHIẾU KHỐI ĐA
DIỆN
Hình hộp chữ nhật có 3 kích thước:
a : chiều dài
b : chiều rộng
h : chiều cao

a

H.2.8 Hình hộp chữ nhật

Hình hộp chữ nhật được bao bởi sáu
hình chữ nhật.

3. HÌNH CHIẾU KHỐI ĐA DIỆN
3.1. Khối đa diện:

 Khối đa diện là khối được bao bởi các hình đa giác phẳng.
 Khối đa diện thường gặp: Hình hộp chữ nhật, hình lăng trụ,
hình chóp đều.
a : chiều dài
 Khối đa diện có 3 kích thước: b : chiều rộng
 Lưu ý
h : chiều cao

 Đối với hình vuông ghi ký hiệu 🗆 (vuông) trước con số
đo kích thước có thể ghi bên ngoài.

B

h

b

C

a

Hướng quan sát

A
B
C

Tên gọi hình
chiếu tương ứng

Từ bên trước

hình chiếu đứng

Từ bên trên

hình chiếu bằng

Từ bên trái

hình chiếu cạnh

A

H.2.8 Hình hộp chữ nhật

Hãy xác định hướng quan sát
và tên gọi hình chiếu tương ứng ?

h

h

b

a

a

Hình

Hướng quan sát

1

Từ phía trước

2

Từ bên trên

3

Từ bên trái

b

H 4.2
Tên gọi hình chiếu
tương ứng

H 4.3

Vị trí hình chiếu
tương ứng

hình chiếu đứng Làm chuẩn
hình chiếu bằng Đặt bên dưới
hình chiếu cạnh Đặt bên phải

Hãy nhận xét hình dạng của hình phẳng (đường gạch chéo) ở mỗi trường
hợp trong hình 2.9.

Hãy nhận xét hình dạng của hình phẳng (đường gạch chéo) ở mỗi trường
hợp trong hình 2.9.

a) Hình chữ nhật.
b) Hình tam giác vuông.
c) Nửa hình tròn.

4. HÌNH CHIẾU KHỐI TRÒN XOAY
4.1 Khối tròn xoay:

a) Hình trụ

b) Hình nón

c) Hình cầu

Hình truï
 Hình

trụ được tạo thành như thế

nào?

Khi

quay một hình chữ
nhật một vòng quanh
một cạnh cố định, ta
được hình trụ
BACK

HOME

NEXT

Hình noùn


Hình nón được tạo thành như thế nào?

Khi

quay một hình tam
giác vuông một vòng quanh
một cạnh góc vuông cố
định, ta được hình nón.

BACK

HOME

NEXT

Hình caàu


Hình cầu được tạo thành như thế nào?

Khi

quay nửa hình tròn
quanh đường kính cố định,
ta được hình cầu

Nhaän xeùt chung

Khoái troøn xoay laø khoái hình hoïc
taïo thaønh khi quay moät hình phaúng
quanh moät trục quay coá ñònh cuûa hình

4. HÌNH CHIẾU KHỐI TRÒN XOAY

4.1. Khối tròn xoay

- Khối tròn xoay được tạo thành khi quay một mặt
phẳng quanh một cạnh cố định của hình
- Khối tròn xoay thường gặp là hình trụ, hình nón,
hình cầu.
- Lưu ý:

 Đối với hình tròn đường ghi kích thước có thể vẽ trùng
với đường kính và ghi ký hiệu Ø (phi) phía trước.
 Đối với cung tròn đường ghi kích thước có thể vẽ
trùng với bán kính và ghi ký hiệu R phía trước.

Quan sát Hình 2.10 và nhận xét hình dạng các hình chiếu của khối tròn xoay.

HƯỚNG
A
B
C

HÌNH CHIẾU

đứng
bằng
cạnh

HÌNH DẠNG
hình chữ nhật
hình tròn
hình chữ nhật

4. HÌNH CHIẾU KHỐI TRÒN XOAY

4.2. Hình chiếu khối tròn xoay

- Hình chiếu mặt đáy của các khối tròn xoay là
hình tròn.
- Hình chiếu còn lại của hình trụ là hình chữ
nhật và của hình nón là hình tam giác cân.
- Hình chiếu theo các hướng chiếu của hình
cầu là các hình tròn giống nhau.

Các em hãy quan sát bảng 2.1 và hình 2.13 hình 2.14 từ SGK trang 17

LUYỆN TẬP
Bài tập 1. Cho hình chóp đều đáy vuông có chiều cao h = 60 mm, chiều dài
cạnh đáy a = 40 mm (Hình 2.13). Hãy vẽ và ghi kích thước hình chiếu đứng
và hình chiếu cạnh mới sau khi đặt mặt đáy của hình chóp đáy vuông này
song song với mặt phẳng chiếu cạnh (tỉ lệ 1:1). 

5. Quy trình vẽ hình chiếu vuông góc

Bước 1. Xác
định đặc
điểm hình
dạng và kích
thước của
vật thể

60

40

Chiều dài
Chiều rộng
Chiều cao:

40

Vật thể có dạng hình chóp đều đáy vuông

Quy trình vẽ hình chiếu vuông góc

Bước 2. Xác
định được
hướng chiếu
theo phép
chiếu vuông
góc.

Quan sát
C từ trên

B

Quan sát
từ trái

A
Quan sát
từ trước

Quy trình vẽ hình chiếu vuông góc

Bước 3: Xác
định vị trí và
tỉ lệ các hình
chiếu trên
giấy vẽ.

Vẽ theo tỉ lệ nguyên hình 1:1
HÌNH CHIEÁU ÑÖÙNG

1
HÌNH CHIEÁU BAÈNG

3

HÌNH CHIEÁU CAÏNH

2

Quy trình vẽ hình chiếu vuông góc

Bước 4. Vẽ các hình
chiếu vuông góc của
khối hình học
1. HÌNH CHIEÁU ÑÖÙNG
laøm chuaån veõ tröôùc a = 40, h = 60
2. HÌNH CHIEÁU CAÏNH
ñaët ngay beân phaûi HÌNH CHIEÁU ÑÖÙNG a = 40, h = 60
3. HÌNH CHIEÁU BAÈNG
ñaët ngay beân döôùi HÌNH CHIEÁU ÑÖÙNG a = 64

LUYỆN TẬP
Bài tập 1. Cho hình chóp đều đáy vuông có chiều cao h = 60 mm, chiều dài
cạnh đáy a = 40 mm (Hình 2.13). Hãy vẽ và ghi kích thước hình chiếu đứng
và hình chiếu cạnh mới sau khi đặt mặt đáy của hình chóp đáy vuông này
song song với mặt phẳng chiếu cạnh (tỉ lệ 1:1).