Bài 20: TẠO GIỐNG NHỜ CÔNG NGHỆ GEN
CÔNG NGHỆ GEN
1. Khái niệm công nghệ gen:
Coâng ngheä gen là qui trình tạo ra những tế bào hoặc sinh vật có gen bị biến đổi hoặc có thêm gen mới.
Kĩ thuật chuyển gen laø kĩ thuật chuyển gen từ tế bào này sang tế bào khác ñeå tạo ADN tái tổ hợp .
2. Caùc böôùc tieán haønh:
a, Moät soá khaùi nieäm:
ADN taùi toå hôïp laø 1phaân töû ADN nhoû ñöôïc laép raùp töø caùc ñoaïn ADN cuûa caùc tb khaùc nhau
( theå truyeàn + ADN )
-Thể truyền: là một phân tử ADN nhỏ có khả năng tự nhân đôi độc lập với hệ gen của tế bào củng như có thể gắn vào hệ gen của tế bào
VD: plasmit, virut...

CÔNG NGHỆ GEN
1. Khái niệm công nghệ gen:

Plasmid
Plasmit được cấu tạo như thế nào?
+ Plasmid l� ph�n t? ADN nh?, d?ng vịng na`m trong t�? ba`o ch�?t cu?a nhi�`u loa`i vi khu�?n.
+ Plastmit cĩ kh? nang nh�n dơi d?c l?p v?i h? gen c?a t? b�o.

Nêu các bước tiến hành của kĩ thuật chuyển gen.
Ta?o ADN ta?i tơ? ho?p ba`ng ca?ch na`o ?
Muơ?n cho ADN ta?i tơ? ho?p x�m nh�?p duo?c va`o t�? ba`o nh�?n mơ?t ca?ch d�~ da`ng thi` ta c�`n pha?i la`m gi` ?
La`m th�? na`o d�? co? th�? nh�?n bi�?t duo?c t�? ba`o na`o co? chu?a ADN ta?i tơ? ho?p ?
b.Các bước tiến hành
Xem so dơ` chuy�?n gen ba`ng plasmit va` tra? lo`i ca?c c�u ho?i sau
b.Các bước tiến hành
K? THU?T C?Y GEN DU`NG PLASMIT LA`M TH�? TRUY�`N
ADN của tế
bào nhận
ADN Plasmit
tái tổ hợp
dạng vòng
ADN tái tổ hợp
I. CÔNG NGHỆ GEN
2. Các bước cần tiến hành trong kĩ̃ thuật chuyển gen:
Tạo ADN tái tổ hợp.
Tách chiết được thể truyền và gen cần chuyển ra khỏi tế bào.
Dùng enzim cắt Restrictaza để cắt ADN tạo ra một loại đầu đính.
Dùng enzim nối Ligaza để gắn chúng lại thành ADN tái tổ hợp.
Đưa ADN tái tổ hợp vào trong tế bào nhận.
Để đưa ADN tái tổ hợp vào trong màng tế bào người ta dùng muối CaCl2 hoặc xung điện để làm giản màng sinh chất của tế bào, làm cho phân tử ADN tái tổ hợp dẽ dàng đi qua màng.
Phân lập dòng tế bào chứa ADN tái tổ hợp
Chọn thể truyền có gen đánh dấu để phân biệt tế bào nào nhận được ADN tái tổ hợp.
Nhờ gen đánh dấu người ta biết được các tế bào có ADN tái tổ hợp.
II. ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ GEN TRONG TẠO GIỐNG BIẾN ĐỔI GEN
Khái niệm sinh vật biến đổi gen
Sinh vật biến đổi gen là sinh vật mà hệ gen của nó đã được con người làm biến đổi cho phù hợp với lợi ích của mình
Người ta có thể làm biến đổi hệ gen của một sinh vật theo 3 cách sau:
+ Đưa thêm một gen lạ vào hệ gen
+ Làm biến đổi một gen có sẵn trong hệ gen
+ Loại bỏ hoặc làm bất hoạt một gen nào đó trong hệ gen.
Ví dụ: ở cà chua gen làm chín quả bị bất hoạt nên có thể vận chuyển xa hoặc bảo quản lâu dài mà không bị hỏng.
2. Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen
a) Tạo động vật chuyển gen

Phương pháp tạo động vật biến đổi gen
Lấy trứng ra khỏi con vật nào đó.
Cho thụ tinh trong ống nghiệm.
Tiêm gen cần chuyển vào hợp tử và hợp
tử phát triển thành phôi.
Cấy phôi đã được chuyển gen vào tử
cung con vật khác để mang thai và sinh
đẻ bình thường.
Sinh ra một con vật chuyển gen
b) Tạo giống cây trồng biến đổi gen

Chuyển gen trừ sâu từ vi khuẩn vào cây bông
Cây bông chuyển gen Bt kháng sâu bệnh ( bên phải ) và cây bông không
chuyển gen Bt mẫn cảm với sâu bệnh ( bên trái )
Đu đủ đã được chuyển gen kháng virut(trái), đu đủ chưa được chuyển gen ( phải)
Một số thành tựu về tạo giống bằng công nghệ gen.
M?t s? thành t?u v? gi?ng chuy?n gen

CÁM ƠN CÔ VÀ CÁC BAN ĐÃ EM QUA