CHÀO MỪNG CÁC
EM HỌC SINH ĐẾN
VỚI BÀI HỌC MÔN
ĐỊA LÍ LỚP 8

KHỞI ĐỘNG

THỦY ĐIỆN SƠN LA

THỦY ĐIỆN SƠN LA

Nhà máy thủy điện Sơn La được xây dựng trên dòng chính sông Đà tại xã Ít Ong, huyện
Mường La, tỉnh Sơn La, chảy trên khu vực núi cao Tây Bắc nên sông có sức nước mạnh và
chảy xiết, tạo nên công suất lắp máy 2.400 MW, đến thời điểm hiện tại thủy điện Sơn La trở
thành nhà máy thủy điện lớn nhất Việt Nam và khu vực Đông Nam Á. Đó là một ví dụ minh
chứng cho ảnh hưởng của địa hình đến sông ngòi và khai thác kinh tế nước ta. Vậy bên cạnh
ảnh hưởng đến sông ngòi và ngành thủy điện thì địa hình nước ta còn ảnh hưởng đến sự phân
hóa tự nhiên và khai thác kinh tế nào khác? Để biết được những điều này, chúng ta cùng tìm
hiểu qua bài học hôm nay

BÀI 3: ẢNH HƯỞNG CỦA ĐỊA HÌNH ĐỐI VỚI
SỰ PHÂN HOÁ TỰ NHIÊN VÀ KHAI THÁC KINH
TẾ
1.Ảnh hưởng của địa hình đối với sự phân hóa lãnh
thổ tự nhiên

a. Đối với khí hậu và sinh vật

BÀI 3

3

ẢNH HƯỞNG CỦA ĐỊA HÌNH ĐỐI VỚI SỰ PHÂN
HÓA TỰ NHIÊN VÀ KHAI THÁC KINH TẾ

a. Đối với khí hậu và sinh vật
Quan sát các hình ảnh và kênh
đới bi
gió
chữ Đai
SGK,ôncho
ếtmùa
độ trên
cao núi
địa:
là các
c vậtvôn
hình sinh
ảnhvậht ưở
ng loài
đếnthựsinh
ật
đới ví dụ như đỗ quyên, lãnh
như th
ế nào?
Cho ví dụ.
sam,
thiết sam...
Đai cận nhiệt đới gió mùa
trên núi: sinh vật gồm có rừng
cận nhiệt lá rộng, rừng lá kim
ví dụ như rừng thông ở Đà Lạt.

Vườn quốc gia (VQG) Cúc Phương

Đai nhiệt đới gió mùa: sinh
vật tiêu biểu là hệ sinh thái
rừng nhiệt đới ẩm lá rộng
thường xanh và rừng nhiệt
đới gió mùa ví dụ như ở VQG
Cúc Phương.

Thông Đà Lạt

Đỗ quyên Sa Pa

Cho biết hướng của các
sườn núi ảnh hưởng
đến khí hậu và sinh vật
như thế nào? Cho ví
dụ.

Cho biết hướng của các
sườn núi ảnh hưởng đến khí
hậu và sinh vật như thế
nào? Cho ví dụ.
- Ở sườn đón gió: mưa
nhiều, sinh vật phát
triển.
- Ở sườn khuất gió: mưa
ít, sinh vật nghèo nàn
hơn.
- Ví dụ: Trường Sơn
Đông, Trường Sơn Tây,
bên nắng đốt (ven biển
miền Trung), bên mưa
quây (Tây Nguyên).

BÀI 3: ẢNH HƯỞNG CỦA ĐỊA HÌNH ĐỐI VỚI SỰ
PHÂN HOÁ TỰ NHIÊN VÀ KHAI THÁC KINH TẾ

1.Ảnh hưởng của địa hình đối với sự phân hoá lãnh
thổ tự nhiên
a. Đối với khí hậu và sinh vật

- Theo độ cao: chia thành 3 vòng đai tự nhiên: nhiệt
đới gió mùa, cận nhiệt đới gió mùa trên núi, ôn đới
gió mùa trên núi.
- Theo hướng sườn:
+ Ở sườn đón gió: mưa nhiều, sinh vật phát triển.
+ Ở sườn khuất gió: mưa ít, sinh vật nghèo nàn hơn.

1.Ảnh hưởng của địa hình đối với sự phân hoá lãnh
thổ tự nhiên
b. Đối với sông ngòi và đất

Xác định các sông chảy
theo hướng TB-ĐN và
vòng cung trên bản đồ địa
hình. Giải thích

Xác định các sông chảy
theo hướng TB-ĐN và
vòng cung trên bản đồ địa
hình. Giải thích
- Hướng TB - ĐN: sông
Hồng, sông Đà, sông Mã,
sông Cả, sông Hậu,…
- Hướng vòng cung: sông
Cầu, sông Thương, sông
Gâm,…
- Nguyên nhân: hướng
nghiêng TB- ĐN và vòng
cung của địa hình ảnh
hưởng đến hướng chảy sông
ngòi.

Cho biết độ dốc địa hình ảnh hưởng đến tốc độ dòng chảy
như thế nào? Cho ví dụ

Cho biết độ dốc địa hình ảnh hưởng đến tốc độ dòng chảy
như thế nào? Cho ví dụ

- Ở vùng núi sông
thường chảy nhanh
(ví dụ: sông Đà).
- Ở vùng đồng bằng
sông chảy chậm và
điều hòa (ví dụ:
sông Hậu).

BÀI 3

3

ẢNH HƯỞNG CỦA ĐỊA HÌNH ĐỐI VỚI SỰ PHÂN
HÓA TỰ NHIÊN VÀ KHAI THÁC KINH TẾ

Kể tên các loại đất ở khu vực
đồi núi và đồng bằng của
nước ta.

Đất feralit

Đất phù sa

BÀI 3

3

ẢNH HƯỞNG CỦA ĐỊA HÌNH ĐỐI VỚI SỰ PHÂN
HÓA TỰ NHIÊN VÀ KHAI THÁC KINH TẾ

Kể tên các loại đất ở khu vực
đồi núi và đồng bằng của
nước ta.
- Ở khu vực đồi núi: đất feralit trên
đá badan, đất feralit trên đá vôi và
trên các loại đá khác.
-Ở khu vực đồng bằng: đất phù sa
sông, đất phèn, đất mặn, đất cát
biển, đất xám trên phù sa cổ.
- Đất feralit ở khu vực đồi núi
- Đất phù sa ở khu vực đồng
bằng

Đất feralit

Đất phù sa

b. Đối với sông ngòi và đất
- Đối với sông ngòi:
+ Hướng nghiêng địa hình ảnh hưởng đến hướng
chảy sông ngòi: theo 2 hướng chính là tây bắcđông nam và vòng cung.
+ Độ dốc ảnh hưởng đến tốc độ dòng chảy: ở
vùng núi sông thường chảy nhanh, vùng đồng
bằng sông chảy chậm và điều hòa hơn.
- Đối với đất: khu vực đồi núi chủ yếu là đất
feralit, khu vực đồng bằng là đất phù sa. Càng
lên cao độ dày tầng đất càng giảm dần.

BÀI 3: ẢNH HƯỞNG CỦA ĐỊA HÌNH ĐỐI VỚI SỰ
PHÂN HOÁ TỰ NHIÊN VÀ KHAI THÁC KINH TẾ

2.Ảnh hưởng của địa hình đối với khai thác kinh tế
a. Đối với địa hình miền núi

* GV chia lớp làm 4 nhóm
*GV yêu cầu HS quan sát hình 3.1, 3.2 và thông tin trong bày, thảo luận
nhóm trong 5 phút để trả lời các câu hỏi theo phiếu học tập sau:
Nhóm 1- 2 - phiếu học tập số 1
-Nêu những thuận lợi và khó khăn của địa hình đồi núi đối với khai thác
kinh tế.
-Tìm ví dụ về ảnh hưởng của địa hình đồi núi đối với khai thác kinh tế.
Nhóm 3 - phiếu học tập số 2
-Nêu những thuận lợi và khó khăn của địa hình đồng bằng đối với khai
thác kinh tế.
-Tìm ví dụ về ảnh hưởng của địa hình đồng bằng đối với khai thác kinh
tế.
Nhóm 4 - phiếu học tập số 3
- Nêu những thuận lợi và khó khăn của địa hình bờ biển đối với khai thác
kinh tế.
-Tìm ví dụ về ảnh hưởng của địa hình bờ biển đối với khai thác kinh tế.

BÀI 3

Những thế mạnh và hạn chế của địa hình
Đồi núi đối với khai thác kinh tế

Trồng cà phê ở Tây Nguyên

Lũ quét ở Tây Bắc

Chăn nuôi bò sữa ở Tây Bắc

Sạt lở đất ở Tây Nguyên

BÀI 3

ẢNH HƯỞNG CỦA ĐỊA HÌNH ĐỐI VỚI SỰ PHÂN
HÓA TỰ NHIÊN VÀ KHAI THÁC KINH TẾ

a.Đối với địa hình đồi núi
Thuận lợi:+ Hình thành các vùng chuyên canh cây công
nghiệp, cây ăn quả, chăn nuôi gia súc lớn và lâm nghiệp.
+ Phát triển thủy điện, khai thác và chế biến khoáng sản

1

Khó khăn: địa hình bị chia cắt gây hạn chế trong việc xây
dựng cơ sở hạ tầng, phát triển giao thông và hay xảy ra
thiên tai: lũ quét, sạt lở đất…
Ví dụ:
+ Thế mạnh: trồng cà phê ở Tây Nguyên, chăn nuôi bò
sữa ở Tây Bắc.
+ Hạn chế: lũ quét ở Tây Bắc, sạt lở đất ở Tây Nguyên.

2. Ảnh hưởng của địa hình đối với khai thác kinh
tế
a. Đối với địa hình đồi núi
- Thuận lợi:
+ Hình thành các vùng chuyên canh cây công
nghiệp, cây ăn quả, chăn nuôi gia súc lớn và lâm
nghiệp.
+ Phát triển thủy điện, khai thác và chế biến khoáng
sản.
- Khó khăn: địa hình bị chia cắt gây hạn chế trong
việc xây dựng cơ sở hạ tầng, phát triển giao thông
và hay xảy ra thiên tai: lũ quét, sạt lở đất…

BÀI3

Những thế mạnh và hạn chế của địa hình
đồng bằng đối với khai thác kinh tế

Trồng lúa ở ĐB. Sông Hồng

Ngập lụt ở ĐB. Sông Hồng

Trồng cây ăn quả ở ĐB. Sông Cửu
Long

Đất bị bạc màu ở ĐB. Sông Cửu Long

BÀI 3

ẢNH HƯỞNG CỦA ĐỊA HÌNH ĐỐI VỚI SỰ PHÂN
HÓA TỰ NHIÊN VÀ KHAI THÁC KINH TẾ

b. Đối với địa hình đồng bằng
- Thuận lợi: đất phì nhiêu ở đồng bằng là vùng sản xuất lương
thực, thực phẩm, cây ăn quả; phát triển thủy sản, thuận lợi cho cư
trú và hình thành các trung tâm kinh tế.
- Khó khăn: thiên tai: bão, lụt, hạn hán…

Ví dụ:
+ Thế mạnh: trồng lúa ở ĐB. Sông Hồng, trồng cây ăn quả như chôm
chôm, xoài, sầu riêng… ở ĐB. Sông Cửu Long.
+ Hạn chế: ngập lụt ở ĐB. Sông Hồng, đất bị bạc màu ở ĐB. Sông
Cửu Long.

b. Đối với địa hình đồng bằng
- Thuận lợi: đất phì nhiêu ở đồng bằng là vùng
sản xuất lương thực, thực phẩm, cây ăn quả; phát
triển thủy sản, thuận lợi cho cư trú và hình thành
các trung tâm kinh tế.
- Khó khăn: thiên tai: bão, lụt, hạn hán…

BÀI 3

Những thế mạnh và hạn chế của địa hình bờ biển
và thềm lục địa đối với khai thác kinh tế

Du lịch biển Nha Trang

Bão đổ bộ vào Đà Nẵng

Cảng Hải Phòng

Sạt lở bờ biển ở Bình Thuận

BÀI 3

ẢNH HƯỞNG CỦA ĐỊA HÌNH ĐỐI VỚI SỰ PHÂN
HÓA TỰ NHIÊN VÀ KHAI THÁC KINH TẾ

Thế mạnh: khai thác và nuôi trồng thủy sản, làm muối, giao
thông vận tải biển, khai thác năng lượng, du lịch biển .

Hạn chế: bão, cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm môi trường
biển.

5

Ví dụ:
+ Thế mạnh: phát triển du lịch biển Nha Trang, phát
triên giao thông vận tải biển: cảng Hải Phòng.
+ Hạn chế: bão đổ bộ vào Đà Nẵng, sạt lở bờ biển ở
Bình Thuận.

c .Đối với địa hình bờ biển

2. Ảnh hưởng của địa hình đối với khai thác kinh tế

c. Đối với địa hình bờ biển
- Thuận lợi: Phát triển du lịch biển, nuôi trồng
hải sản, xây dựng cảng biển đặc biệt là cảng
nước sâu.
- Khó khăn: một số đoạn bờ biển bị mài mòn,
sạt lở... gây bất lợi cho các hoạt động kinh tế.

LUYỆN TẬP

Vẽ sơ đồ thể hiện ảnh hưởng của địa hình
đối với khí hậu và sinh vật hoặc đối với sông
ngòi và đất của nước ta.