B�I 34 : SINH TRU?NG ? TH?C V?T
CHƯƠNG III
VIRUT VÀ BỆNH TRUYỀN NHIỄM
Tiết 47, Bài 43
C?U TR�C C�C LO?I VI R�T
B�I 43 : C?U TR�C C�C LO?I VI R�T
D.I.IVANOPXKI (1864-1920)
I. KHÁI NIỆM :
1. Sự phát hiện ra virut:
Thí nghiệm của D.I.Ivannopxki (1892):
2. Khái niệm virut:
B�I 43 : C?U TR�C C�C LO?I VI R�T
 Chưa có cấu tạo tế bào (hạt virut hay virion), cấu tạo đơn giản chỉ gồm 2 phần chính vỏ protein và lõi axit nucleic.
 Kích thước vô cùng nhỏ bé, trung bình khoảng 10-100nm.
 Sống kí sinh bắt buộc trong tế bào chủ.
Tại sao virut phải sống kí sinh bắt buộc trong tế bào chủ ?
Đặc điểm của virut khác với nhóm sinh vật khác:
+ Có kích thước siêu nhỏ, không có cấu tạo tế bào..
+ Chỉ chứa một loại axit nuclêic (ADN hoặc ARN) trong khi đó các tế bào có cả 2 loại.
+ Không có hệ thống sinh tổng hợp prôtêin riêng do không có ribôxôm ; không có hệ thống biến dưỡng riêng ( không phân huỷ thức ăn để tạo ATP).
+ Không có hệ thống trao đổi chất và sinh năng lượng riêng nên phải sống kí sinh bắt buộc.
+ Không sinh trưởng cá thể.
+ Không sinh sản.
+ Không mẫn cảm với chất kháng sinh.
B�I 43 : C?U TR�C C�C LO?I VI R�T
II. HÌNH THÁI VÀ CẤU TẠO:
1. Cấu tạo của virut :
a. Cấu tạo chung :
B�I 43 : C?U TR�C C�C LO?I VI R�T
B�I 43 : C?U TR�C C�C LO?I VI R�T
Axit nucleic (ARN hoặc ADN)
Vỏ protein (capsit)
Capsome
a. Cấu tạo chung :
Phức hệ gồm axit nucleic và vỏ capsit tạo thành Nucleocapsit
Là bộ gen của chúng. Virut chỉ chứa ADN hoặc ARN, có thể là mạch đơn hoặc mạch kép.
Được cấu tạo từ các đơn vị capsome. Kích thước virut càng lớn thì capsome càng nhiều.
B�I 43 : C?U TR�C C�C LO?I VI R�T
II. HÌNH THÁI VÀ CẤU TẠO:
1. Cấu tạo của virut :
a. Cấu tạo chung :
II. HÌNH THÁI VÀ CẤU TẠO:
1. Cấu tạo của virut :
a. Cấu tạo chung :
B�I 43 : C?U TR�C C�C LO?I VI R�T
b. Các dạng cấu tạo:
Quan sát và cho biết virut có những dạng cấu tạo nào ?
Giống màng sinh chất của tế bào nhân thực.
II. HÌNH THÁI VÀ CẤU TẠO:
1. Cấu tạo của virut :
a. Cấu tạo chung :
B�I 43 : C?U TR�C C�C LO?I VI R�T
b. Các dạng cấu tạo:
 Virut trần : chỉ cấu tạo gồm vỏ capsit và lõi axit nucleic (giống cấu tạo chung).
 Dạng có cấu tạo phức tạp (Virut có vỏ ngoài) : có vỏ bọc bên ngoài vỏ capsit, trên vỏ có gắn các gai Glycoprotein.
+ Vỏ ngoài có cấu tạo giống như màng sinh chất, có chức năng bảo vệ.
+ Gai Glycoprotein có chức năng kháng nguyên, giúp virut bám lên bề mặt tế bào vật chủ.
B�I 43 : C?U TR�C C�C LO?I VI R�T
DỰA VÀO HÌNH DẠNG, TA CÓ THỂ CHIA VIRUT THÀNH NHỮNG DẠNG NÀO ?
2. Hình thái:
B�I 43 : C?U TR�C C�C LO?I VI R�T
II. HÌNH THÁI VÀ CẤU TẠO:
B�I 43 : C?U TR�C C�C LO?I VI R�T
Hình thái và cấu trúc một số loại virut
B�I 43 : C?U TR�C C�C LO?I VI R�T
Hình thái và cấu trúc một số loại virut
Hình trụ
ARN xoắn đơn
Nhiều capsome ghép đối xứng với nhau thành vòng xoắn
Không có
B�I 43 : C?U TR�C C�C LO?I VI R�T
Hình thái và cấu trúc một số loại virut
Hình trụ
ARN xoắn đơn
Nhiều capsome ghép đối xứng với nhau thành vòng xoắn
Không có
20 mặt, mỗi mặt là một tam giác đều
ADN xoắn kép
Mỗi tam giác đều được cấu tạo bởi chuỗi capsome
Không có
B�I 43 : C?U TR�C C�C LO?I VI R�T
Hình thái và cấu trúc một số loại virut
Hình trụ
ARN xoắn đơn
Nhiều capsome ghép đối xứng với nhau thành vòng xoắn
Không có
20 mặt, mỗi mặt là một tam giác đều
ADN xoắn kép
Mỗi tam giác đều được cấu tạo bởi chuỗi capsome
Không có
Hình cầu
2 sợi ARN đơn
Capsome ghép với nhau.
có
Virut của E.coli (Phage T2)
Đầu đối xứng khối đa diện
ADN
Nhẫn ở cổ
Bao đuôi
Đĩa gốc
Gai đuôi
Lông đuôi
Trụ đuôi
B�I 43 : C?U TR�C C�C LO?I VI R�T
Hình thái và cấu trúc một số loại virut
Đầu hình khối đa diện.
Đuôi hình trụ
ADN xoắn
kép
Đầu do các capsome hình tam giác ghép lại
Không có
B�I 43 : C?U TR�C C�C LO?I VI R�T
III. PHÂN LOẠI VIRUT:
Dựa trên những cơ sở nào để phân loại virut ?
Dựa vào vật chủ
1. Virut ở người và động vật:
2. Virut ở vi sinh vật:
3. Virut ở thực vật:
* Kết luận về đặc điểm sống của virut
ở ngoài tế bào chủ, virut biểu hiện như một thể vô sinh
Chỉ khi ở trong tế bào chủ, virut mới hoạt động như một thể sống.
B�I 43 : C?U TR�C C�C LO?I VI R�T
Củng cố
Chän ®¸p ¸n ®óng nhÊt.
1. Virut cã ®Æc ®iÓm chung nµo sau ®©y?
a) Thùc thÓ ch­a cã cÊu t¹o tÕ bµo.
b) Cã kÝch th­íc siªu nhá
c) KÝ sinh néi bµo b¾t buéc.
d) Bé gen chØ chøa mét lo¹i axit nucleic.
e) C¶ a,b,c vµ d ®óng.

2. Virut được coi là kí sinh bắt buộc là vì:
Có kích thước siêu nhỏ.
Chưa có cấu tạo tế bào.
Không có ribôxom.
Muốn nhân lên, virut phải nhờ vào bộ máy tổng hợp của tế bào vật chủ.
Củng cố
3. Câu nào sau đây là không đúng khi nói về Virut?
a) Virut là thực thể chưa có cấu tạo tế bào.
b) Cấu tạo gồm: Một lõi là axit nuclêic gồm ADN và ARN, vỏ protein bọc ngoài,
c) Virut không thể nhân lên ngoài tế bào vật chủ.
d) Virut sống kí sinh nội bào bắt buộc.
Củng cố
HU?NG D?N V? NH�
1. Bài vừa học:
2. Bài sắp học:
HU?NG D?N V? NH�
Nghiên cứu và nắm rõ các giai đoạn các giai đoạn xâm nhiễm và phát triển phago trong tế bào vật chủ
B�I 34 : SINH TRU?NG ? TH?C V?T
THE END
Theo em có thể nuôi cấy virut trên môi trường nhân tạo như nuôi vi khuẩn được không?Giải thích?
1
2
3
4
6
7
5
S
H
N
Ô
Trò chơi ô chữ
thí nghiệm tìm ra virut được tiến hành trên loài cây này.
Tên gọi Virut kí sinh ở vi khuẩn.
đơn vị cấu tạo của mọi cơ thể sống
Dụng cụ để quan sát vi sinh vật
Thành phần cấu tạo nên vỏ capsit
Nhà bác học tìm ra virut là người nước này
Vật chất di truyền của mọi sinh vật.
Tế bào nhân thực
Axit nucleic của virut có thể là ADN hoặc ARN chuỗi đơn hoặc chuỗi kép.
Axit nucleic của sinh vật nhân thực có cả ADN và ARN.
* Lõi Axitnulêic
So sánh axit nucleic ở Virut và axit nucleic ở tế bào nhân thực ?