CHUYÊN ĐỀ SINH HỌC 11 – KẾT NỐI TRI THỨC

Bài 6
NGUYÊN NHÂN LÂY NHIỄM BỆNH DỊCH Ở NGƯỜI

Một dịch bệnh có thể lây nhiễm và gây nên dịch bệnh trên diện rộng là do
mầm bệnh gây ra dịch bệnh đó có con đường lây nhiễm thích hợp. Có 4 con
Theodịch
em, bao
bằng
cách nào
đường lây nhiễm của bệnh
gồm:
một
bệnh
lâynhững thực phẩm nhiễm mầm
- Lây nhiễm qua đường
tiêu
hoá:dịch
do có
ăn,thể
uống
nhiễm và gây nên dịch
bệnh.
bệnh
- Lây qua đường hô hấp:
quatrên
cácdiện
giọt rộng?
bắn li ti được tạo ra khi người bệnh thở,
ho, hắt hơi, nói chuyện, khạc nhổ,…
- Lây nhiễm qua đường máu: qua truyền máu, dùng chung kim tiêm; khi
người lành có vết thương hở tiếp xúc với máu của người bệnh; từ mẹ sang
con qua nhau thai.
- Lây nhiễm qua đường da: qua tiếp xúc các vết thương hở, vết xước hay vết
cắt trên da với mầm bệnh.

Bài 6
NGUYÊN NHÂN LÂY NHIỄM BỆNH DỊCH Ở NGƯỜI

I. Lây nhiễm qua đường tiêu hoá
II. Lây nhiễm qua đường hô hấp
III.
Lây
nhiễm
qua
đường
máu
IV. Lây nhiễm qua dường da
V. Điều kiện thuận lợi để bệnh dịch bùng phát thành dịch bệnh

I. LÂY NHIỄM QUA ĐƯỜNG TIÊU HOÁ

Tiêu chảy, tả, lị, thương hàn,…

Kể tên một vài
bệnh lây qua
đường tiêu
hoá?

- Tác nhân gây bệnh: do virus, vi khuẩn, nấm, kí sinh trùng gây ra.

- Nguyên nhân:
+ Do ăn, uống những thực phẩm chế biến không đúng cách, ăn sống,…
gây nhiễm các VSV có hại.
+ Trong quá trình sản xuất, chế biến, bảo quản thông qua dụng cụ chứa
đựng, dụng cụ chế biến,… người chế biến có mang mầm bệnh khi hắt hơi,
ho,…làm xâm nhập vào thực phẩm.
+ Do môi trường ô nhiễm khiến mầm bệnh xâm nhập.
+ Thức ăn không che kín, côn trùng có thể mang mầm bệnh khi tiếp xúc
với thức ăn.
+ Sử dụng chung đồ với người bệnh.

- Biện pháp phòng tránh:
+ Ăn uống lành mạnh: Hạn chế sử dụng đồ ăn nhanh, thức ăn chế biến
sẵn và đồ uống có gas. Tăng cường việc ăn các loại thực phẩm giàu chất
xơ như rau xanh, hoa quả và ngũ cốc nguyên hạt.
+ Đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm: Rửa sạch thực phẩm trước khi
chế biến và đảm bảo nhiệt độ nấu chín đủ để tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh.
+ Tránh căng thẳng và stress: Căng thẳng và stress có thể gây ra các vấn
đề về đường tiêu hóa. Hãy tìm cách giảm căng thẳng và thực hiện các hoạt
động thể dục để duy trì sức khỏe tốt cho đường tiêu hóa.

- Do chế biến không đúng cách hoặc do ăn sống, gỏi, tái, ... nên mầm bệnh có
thể xâm nhập vào cơ thể người ăn và phát triển thành bệnh.
- Trong quá trình sản xuất, chế biến, bảo quản, thông qua dụng cụ chứa đựng,
dụng cụ chế biển,... hoặc người chế biến có mang mầm bệnh khi hắt hơi, ho,...
có thể làm mầm bệnh xâm nhập vào thực phẩm gây nguy cơ mắc bệnh cho
người ăn.
- Thực phẩm không được che, đậy kín khiến cho ruổi, bọ, chuột, gián,... mang
mầm bệnh tiếp xúc với thực phẩm gây lây nhiễm mầm bệnh vào thực phẩm.

II. LÂY NHIỄM QUA ĐƯỜNG HÔ HẤP

Covid-19, cúm, lao,…

Kể tên một vài
bệnh lây qua
đường hô hấp?

- Tác nhân gây bệnh: do virus, vi khuẩn đường hô hấp gây ra.
- Phương thức lây truyền:
+ Thông qua các giọt bắn li ti tạo ra khi người bệnh thở, ho, hắt hơi, nói
chuyện, khạc nhổ,…
+ Tập trung nơi đông người, phương tiện giao thông công cộng,… là nơi
dễ nhiễm bệnh.
+ Người – đồ vật; người – người,…

III. LÂY NHIỄM QUA ĐƯỜNG MÁU

Sốt xuất huyết, AIDS, sốt rét,…

Kể tên một vài
bệnh lây qua
đường máu?

- Phương thức lây truyền:
+ Lây truyền người – người thông qua truyền máu, dung chung kim tiêm,
khi người lành có vết thương hở tiếp xúc với máu của người bệnh,…
+ Truyền từ mẹ - con qua nhau thai,…
+ Thông qua một số trung gian truyền bệnh: muỗi Anopheles, muỗi vằn,
…

III. LÂY NHIỄM QUA ĐƯỜNG DA

Bệnh dại, bệnh than, bệnh uốn ván,…

Kể tên một vài
bệnh lây qua
đường da?

- Phương thức lây truyền: Mầm bệnh xâm nhập qua vết thương
hở, vết xước, vết cắn trên da khi con người tiếp xúc, chạm vào
nước bọt, phân,… các động vật mắc bệnh, các đồ vật,…

VD: Bệnh dại

Virus dại chủ yếu lây truyền từ nước bọt của các loài động vật bị dại sang
người qua vết cắn hoặc qua vết trầy xước trên cơ thể người.

V. ĐIỀU KIỆN THUẬN LỢI ĐỂ BỆNH DỊCH
BÙNG PHÁT THÀNH DỊCH BỆNH

1. Thời tiết, khí hậu
- Mưa, nóng ẩm là điều kiện thuận lợi dễ bùng phát dịch bệnh như tả, lị,
sốt xuất huyết,… đây là thời điểm thuận lợi cho VSV sinh sản và phát
triển mạnh
2. Vệ sinh môi trường
- Vệ sinh môi trường kém: phóng uế bừa bãi, rác thải y tế không qua xử lí,
chất thải sinh hoạt,… làm phát tán, lan truyền mầm bệnh dẫn đến bùng
phát các dịch bệnh.
3. Tình trạng phát triển kinh tế
- Còn hạn chế, khó tiếp cận các dịch vụ y tế, môi trường sống không đảm
bảo vệ sinh, thiếu hiểu biết về biện pháp phòng tránh bệnh dịch dẫn đến
nguy cơ bùng phát dịch bệnh.

STT

Bệnh dịch

Tác nhân gây bệnh Nguyên nhân lây nhiễm

1

Covid-19

Virus corona

2

Sốt xuất huyết

Virus  Dengue

Lây nhiễm qua đường hô
hấp
Lây nhiễm qua đường
máu thông qua muỗi
Aedes (muỗi vằn)

- Những người nhiễm dịch bệnh hạn chế tiếp xúc
gần với người khác, đeo khẩu trang, xịt khuẩn.
- Phát quang bụi rậm, dọn dẹp ao tù, nước đọng
không cho muỗi phát triển.
- Không dùng chung vật dụng, kim tiêm với nhiều
người để lây nhiễm bệnh dịch.
- Ăn chín, uống sôi, hạn chế ăn sống, gỏi, chế biến
thực phẩm an toàn.