BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
- Nguyễn Công Trứ -
I. ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả: (1778 – 1858)
a) Cuộc đời con người
- Sinh ra trong một nhà nho nghèo ở Nghi Xuân, Hà Tĩnh
- Lúc nhỏ chăm học nhưng thi lận đận, năm 41 tuổi mới đỗ đạt
- Con đường làm quan dưới triều Nguyễn không bằng phẳng: thăng chức, giáng chức liên tục
- Là người tài năng trên nhiều lĩnh vực, nhân cách đáng quý, đáng trọng
BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
- Nguyễn Công Trứ -
I. ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả: (1778 – 1858)
b) Sự nghiệp văn học
- Sáng tác chủ yếu bằng chữ Nôm, thể loại yêu thích là hát nói
- Nội dung: thể hiện rõ cốt cách của một người tài tử cá tính, dám vượt lên trên những luật lệ của lễ giáo phong kiến
BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
- Nguyễn Công Trứ -
I. ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
2. Tác phẩm
- Hoàn cảnh ra đời: khoảng năm 1848
- Thể loại: hát nói
- Đại ý: tổng kết cuộc đời đầy sóng gió của tác giả
- Bố cục
+ 6 câu đầu: “Ngất ngưởng” khi hành đạo
+ 10 câu tiếp: “Ngất ngưởng” khi cáo quan về quê
+ 3 câu cuối: tổng kết cuộc đời
BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
- Nguyễn Công Trứ -
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1. Cảm hứng chủ đạo
- Tập trung qua hai từ “ngất ngưởng” – tư thế cao hơn thực tế nhưng lắc lư, nghiêng ngả, không bền vững
- Nghĩa ẩn dụ: - thái độ sống ngông nghênh vượt ra ngoài, coi thường khuôn phép của xã hội phong kiến
Tư tưởng sống của người có tài, có nhân cách
BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
- Nguyễn Công Trứ -
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
2. Hình ảnh ông ngất ngưởng
a) Ngất ngưởng khi làm quan
- Quan niệm sống tiến bộ:
“Vũ trụ nội mạc phi phận sự”
Tự tin, ý thức sâu sắc về vai trò, trách nhiệm và tài năng của bản thân
- Cách xưng danh “ông Hi Văn”
Ý thức cá nhân rõ nét; với ông làm quan là một sự trói buộc nhưng đó là điều kiện để thực hiện hoài bão, tài năng
- Khoe tài năng hơn người
Giỏi văn chương
Giỏi dùng binh
- Khoe danh vị hơn người, thay đổi chức vị liên tục
BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
- Nguyễn Công Trứ -
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
2. Hình ảnh ông ngất ngưởng
a) Ngất ngưởng khi làm quan
Cách chơi ngông dựa trên tài năng và sự nghiệp của bản thân. Đằng sau sự khoe tài danh là ý thức cao độ về tài năng, danh vị của bản thân
BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
- Nguyễn Công Trứ -
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
2. Hình ảnh ông ngất ngưởng
a) Ngất ngưởng khi làm quan
b) Ngất ngưởng khi về hưu
- Việc làm khác người, trái khoáy, trêu ngươi
+ Cưỡi bò vàng, đeo đạc ngựa
+ Chuyển đổi cuộc đời: kiếm cung từ bi
+ Lên chùa, dẫn theo đào hát
- Quan niệm sống
+ Sống hết mình giữa cuộc đời
+ Sống thỏa thích theo ý mình
+ Không quan trọng chuyện được mất, khen chê, những lời đàm tiếu, thị phi
BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
- Nguyễn Công Trứ -
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
2. Hình ảnh ông ngất ngưởng
a) Ngất ngưởng khi làm quan
b) Ngất ngưởng khi về hưu
Cuộc sống tự do, tự tại, phóng khoáng, vượt ra ngoài những quy tắc hà khắc của xã hội phong kiến – bản lĩnh vững vàng, cứng cỏi
BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
- Nguyễn Công Trứ -
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
2. Hình ảnh ông ngất ngưởng
c) Lời tổng kết cuộc đời
- Xếp mình ngang hàng với những danh tướng tài năng, chí khí trong lịch sử Trung Quốc
- Khẳng định mình là bề tôi, trung quân ái quốc
Tự hào về lối sống thẳng thắn, không khom lưng, quỳ gối trước danh lợi tầm thường
- Kết lại bằng lời thách thức cả triều đình
BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
- Nguyễn Công Trứ -
III. TỔNG KẾT
1. Nội dung: Chân dung của một con người có tài, cá tính, bản lĩnh, nhân cách cao đẹp
2. Nghệ thuật:
- Cách ân trong thi pháp trung đại: sử dụng nhiều khẩu ngữ, xưng danh
- Đối thoại ngầm
- Lời thơ tự do, phóng khoáng