VỀ THAM DỰ LỚP TẬP HUẤN GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG
TRONG CÁC MÔN HỌC CẤP TIỂU HỌC .
CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ GIÁO
Đức Thọ, tháng 10/2012

GI�O D?C b?O V? MễI TRU?NG

TRONG MễN TI?NG VI?T C?P TI?U H?C

CHUYÊN ĐỀ
Bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanh con người, có ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và sinh vật” (Điều 3, Luật Bảo vệ môi trường năm 2005).
Tích hợp là sự hoà trộn nội dung giáo dục (MT,NL...) vào nội dung bộ môn thành một nội dung thống nhất, gắn bó chặt chẽ với nhau.
Tiếng Việt ở Tiểu học
Có khả năng tích hợp cao
(MT, KNS, TTHCM, NL...)
1. Mơn Ti?ng Vi?t ? tru?ng Ti?u h?c cĩ nhi?m v? hình th�nh v� ph�t tri?n ? h?c sinh c�c ki nang s? d?ng Ti?ng Vi?t (nghe, d?c, nĩi, vi?t) d? h?c t?p v� giao ti?p trong c�c mơi tru?ng ho?t d?ng c?a l?a tu?i.
2. M?c ti�u mơn h?c ch?a n?i dung gi�o d?c nh�n c�ch con ngu?i .
3. Thơng qua ho?t d?ng d?y v� h?c mơn Ti?ng Vi?t gĩp ph?n r�n luy?n c�c thao t�c tu duy, gĩp ph?n m? r?ng hi?u bi?t v? t? nhi�n, x� h?i v� con ngu?i.
I. Môc tiªu, hInh thøc vµ ph­¬ng ph¸p tÝch hîp.
Hoạt động 1:
Căn cứ vào mục tiêu, nội dung Chương trình,
SGK môn Tiếng Việt cấp Tiểu học và mục tiêu giáo
dục BVMT trong trường tiểu học, anh (chị) hãy trao
đổi hai vấn đề sau:
Mục tiêu giáo dục BVMT qua môn Tiếng Việt là gì?
Môn Tiếng Việt ở tiểu học có thể tích hợp giáo dục BVMT theo các phương thức nào?
GDBVMT qua môn TV nhằm giúp cho HS:
Hiểu biết một số cảnh quan thiên nhiên, về cs gia đình, nhà trường và XH gần gũi với HS qua ngữ liệu dùng để dạy các KN đọc (TĐ,HV), viết (CT,TV,TLV) nghe - nói ( KC).
Hình thành những thói quen, thái độ ứng xử đúng đắn và thân thiện với MTXQ.
GD lòng yêu quý, ý thức BVMT xanh - sạch - đẹp qua các hành vi ứng xử cụ thể: BV cây xanh, giữ gìn MT và danh lam thắng cảnh của QH đất nước; bước đầu biết nhắc nhở mọi người BVMT để làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn.
MỤC TIÊU:
Giáo dục môi trường
Mức độ: Tích hợp, lồng ghép giáo dục BVMT vào môn Tiếng Việt cấp Tiểu học có 3 mức độ:
Toàn phần:
Khi mục tiêu và nội dung bài học phù hợp hoàn toàn với mục tiêu và nội dung của GDBVMT.
Bộ phận:
Khi một phần của bài học thực hiện nội dung của GDBVMT.
Liên hệ:
Chỉ khai thác nội dung bài học để liên hệ với nội dung GDBVMT.
Ví dụ: Tập chép: Hồ Gươm Lớp 1 ( Cầu Thê Húc màu son….tường rêu cổ kính). Sau tiết học GV liên hệ GDBVMT: Hồ Gươm là một danh lam thắng cảnh nổi tiếng ở Thủ đô Hà Nội và là niềm tự hào của mỗi người dân Việt Nam. Càng yêu quý Hồ Gươm, chúng ta càng có trách nhiệm giữ gìn và bảo vệ Hồ Gươm đẹp mãi. (KTGT)
Lưu ý: Bài nào không liên hệ được tuyệt đối không  liên hệ , gượng gạo để giáo dục. Phải hiểu giáo dục là một quá trình lâu dài.
CÁC PHƯƠNG THỨC TÍCH HỢP
TRỰC TIẾP
GIÁN TIẾP
GV giúp HS hiểu, cảm nhận được đầy đủ và sâu sắc nội dung bài học chính là góp phần giáo dục trẻ một cách tự nhiên.
TRỰC TIẾP
Những hiểu biết về MT được HS tiếp nhận qua các bài văn, bài thơ sẽ in sâu vào tâm trí các em. Từ đó, các em sẽ có những chuyển biến về tư tưởng, tình cảm và có những hành động tự giác thực hiện.
Đây là điều kiện tốt nhất để nội dung giáo dục BVMT phát huy tác dụng đối với HS thông qua đặc thù của môn Tiếng Việt.
GV cần có ý thức “tích hợp”, “lồng ghép” bằng cách gợi mở vấn đề liên quan nhằm giáo dục HS theo định hướng về giáo dục BVMT.
Phương thức này đòi hỏi GV phải nắm vững những kiến thức về giáo dục BVMT, có ý thức tìm tòi, suy nghĩ và sáng tạo để có cách liên hệ thích hợp.
GV cần xác định rõ: đây là yêu cầu “tích hợp” theo hướng liên tưởng và mở rộng, do vậy phải thật sự tự nhiên, hài hoà và có mức độ; tránh khuynh hướng liên hệ lan man, “sa đà” hoặc gượng ép, khiên cưỡng, không phù hợp với đặc thù môn học.
GIÁN TIẾP
(Là các bài không có nội dung trực tiếp nói về giáo dục BVMT nhưng có nội dung gần gũi, có thể liên hệ với việc BVMT)
Ví dụ:
Khi dạy học sinh luyện đọc ứng dụng đoạn thơ có tiếng mang vần mới học và các tiếng mang vần đã học (Bài 82 TV1 tập 1 trang 166) nội dung đoạn thơ chính là bài học về GDBVMT.
Tôi là chim chích
Nhà ở cành chanh
Tìm sâu tôi bắt
Cho chanh quả nhiều
Ri rích, ri rích
Có ích, có ích
Yêu cầu chính là học sinh đọc đúng đoạn thơ, nắm vững tiếng chứa vần mới học. Yêu cầu về GDBVMT: giúp học sinh cảm nhận được nội dung đoạn thơ, yêu thích chú chim sâu có ích cho môi trường thiên nhiên và cuộc sống.
Tuần 16 - Bài 68: OT- AT
Bài ứng dụng:
Ai trồng cây, …Chim hót lời mê say.
(HS thấy được việc trồng cây thật có ích, từ đó muốn tham gia vào việc trồng và bảo vệ cây xanh để giữ gìn môi trường xanh - sạch - đẹp Khai thác trực tiếp) Bài này đã thể hiện nội dung bảo vệ môi trường rồi, GV không phải nói gì thêm.
Nguyên tắc 1: Tích hợp nhưng không làm thay đổi đặc trưng của môn học.
Nguyên tắc 2 : Khai thác nội dung giáo dục có chọn lọc, có tính tập trung vào bài nhất định, không tràn lan tuỳ tiện.
Nguyên tắc 3 : Phát huy cao độ các hoạt động tích cực nhận thức của học sinh và kinh nghiệm thực tế của các em.
CÁC NGUYÊN TẮC TÍCH HỢP
Nguyên tắc tích hợp là khai thác và lồng ghép các nội dung GD vào bài học một cách tự nhiên, phù hợp với nội dung bài học. Việc tích hợp làm cho bài học sinh động gắn với thực tế hơn, không làm
quá tải bài học.
LƯU Ý:
Hoạt động 2:
Căn cứ nội dung chương trình, SGK Tiếng Việt (lớp
1,2,3,4,5) anh (chị) hãy thực hiện các nhiệm vụ sau:
Xác định các bài học có khả năng tích hợp (lồng ghép) giáo dục BVMT.
Nêu nội dụng giáo dục BVMT và phương thức tích hợp của các bài đó.
Trình bày nội dung tích hợp giáo dục BVMT theo bảng dưới đây:
Lớp 1
Lớp 2
Lớp 3
Lớp 4
Lớp 5
Ở mỗi lớp nội dung tích hợp GD ngày một nâng cao hơn (phụ thuộc vào nội dung bài học). Đặc biệt là giáo dục ý thức, hành động cụ thể thì mức độ khác nhau rõ rệt.
II.NỘI DUNG, ĐỊA CHỈ, MỨC ĐỘ TÍCH HỢP GIÁO DỤC
Nội dung tích hợp GD.BVMT:

Giới thiệu một số cảnh quan thiên nhiên, gia đình, trường học.

GD lòng yêu quý, ý thức bảo vệ môi trường Xanh - Sạch - Đẹp qua các hành vi ứng xử cụ thể: bảo vệ cây xanh, giữ gìn môi trường và danh lam thắng cảnh của quê hương đất nước.
Giáo dục môi trường
Một số lưu ý về tích hợp GD.BVMT:
Vẻ đẹp thiên nhiên: Chú trọng các bài luyện đọc ứng dụng của Học vần, bài TĐọc - CTả ở chủ điểm Thiên nhiên - Đất nước ở phần luyện tập tổng hợp.
Nguồn Thực phẩm: Các loại cây ở phân môn Học vần: từ khóa, từ ngữ ứng dụng; Ở TĐọc - CTả trong phần luyện tập tổng hợp.
Duy trì bền vững hệ sinh thái: Các vùng lãnh thổ đất nước, công viên, bảo vệ chăm sóc cây trồng.
Duy trì bền vững các loài vật hoang dã: Yêu thích các loài vật hoang dã trong các bài ứng dụng và ở TĐọc - CTả trong phần luyện tập tổng hợp.
Giáo dục môi trường
Giáo dục môi trường
Một số lưu ý về tích hợp GD.BVMT:
Vẻ đẹp thiên nhiên và loài vật quanh ta:
Qua ngữ liệu các bài TĐ, CT, LT&C.
Không khí và ô nhiễm không khí:
Chủ yếu tập trung ở các chủ điểm:
Bốn mùa, Chim chóc, Muông thú…
Nguồn thực phẩm: Các loài cây, con dùng làm thực phẩm
(Chim chóc, Muông thú, Sông biển, Cây cối)
Duy trì bền vững hệ sinh thái:
Các vùng lãnh thổ đất nước, công viên, BV chăm sóc cây trồng (Bốn mùa, Cây cối)
Duy trì bền vững các loài vật hoang dã:
Yêu thích các động vật hoang dã.
Môi trường xã hội: Giữ gìn vệ sinh nơi công cộng là góp phần xây dựng lối sống văn minh.
Giáo dục môi trường
Nội dung tích hợp GD.BVMT:

Hiểu biết một số cảnh quan tươi đẹp của MT tự nhiên trên đất nước ta qua ngữ liệu trong môn TV.
Thấy được tác hại của việc phá hoại môi trường.
GD lòng yêu quý, ý thức bảo vệ môi trường: trồng cây bảo vệ thiên nhiên, góp phần làm đẹp quê hương.
Giáo dục môi trường
Một số lưu ý về tích hợp GDBVMT:
Dân số, tài nguyên, môi trường: DS tăng nhanh khai thác quá mức tài nguyên  Cạn kiệt, suy thoái MT (Thành thị và Nông thôn, Ngôi nhà chung)
Không khí và ô nhiễm không khí:
Chủ yếu tập trung ở các chủ điểm: Cộng đồng, Quê hương, Bắc-Trung-Nam, Ngôi nhà chung.
Rủi ro, sức khỏe, các nguồn tài nguyên và ô nhiễm: Các thiên tai thường gặp, lợi ích và sự có hạn của tài nguyên; khái niêm Xanh-Sạch-Đẹp.
Các nguồn nước: Các nguồn nước, thể nước, vòng tuần hoàn của nước (Cộng đồng, Quê hương, Ngôi nhà chung, Bầu trời và mặt đất, Thành thị và Nông thôn)
Giáo dục môi trường
Một số lưu ý về tích hợp GDBVMT:
Đất đai và khoáng sản: Bảo vệ đất đai (Quê hương, Thành thị..; BV Tổ quốc, Bầu trời và mặt đất)
Nguồn thực phẩm: Các loại cây,con làm thực phẩm (Quê hương, Thành thị và Nông thôn)
Duy trì bền vững hệ sinh thái: Các vùng lãnh thổ đất nước, công viên, BV và chăm sóc cây trồng (Tới trường, B-T-N, TT&NT, BVTQ)
Duy trì bền vững các loài vật hoang dã:
Yêu thích các loài vật hoang dã (Thể thao, Ngôi nhà chung, Bầu trời và mặt đất)
Môi trường XH: Giữ gìn trật tự vệ sinh nơi công cộng là góp phần xây dựng lối sống văn minh (Anh em một nhà, Ngôi nhà chung, Bầu trời và mặt đất)
Giáo dục môi trường
Nội dung tích hợp GDBVMT:
Hiểu biết những cảnh đẹp của tự nhiên, cảnh sinh hoạt trên đất nước và TG, có tinh thần hướng thiện, yêu cái đẹp.
Thấy được tác hại của MT bị ô nhiễm.
GD ý thức BV thiên nhiên và MT sống, chống lại các hành vi làm tổn hại đến MT.
Giáo dục môi trường
Một số lưu ý về tích hợp GDBVMT:
Vẻ đẹp thiên nhiên, loài vật quanh ta: (Thương người như thể thương thân, Tiếng sáo diều, Vẻ đẹp muôn màu)
Không khí và ô nhiễm không khí:
Không khí đối với đời sống động thực vật và với CS con người (Tiếng sáo diều, Vẻ đẹp muôn màu)
Rủi ro, sức khỏe, các nguồn tài nguyên và ô nhiềm: Các thiên tai thường gặp, lợi ích và sự có hạn của tài nguyên; khái niêm Xanh-Sạch-Đẹp.
Các nguồn nước:
Các nguồn nước, thể nước, vòng tuần hoàn của nước (Thương người như thể thương thân, Người ta hoa đất, Những người quả cảm)
Giáo dục môi trường
Một số lưu ý về tích hợp GDBVMT (tt):

Duy trì bền vững các loài vật hoang dã:
Bảo vệ, chăm sóc vật nuôi; yêu thích các loài vật hoang dã (Thể thao, Ngôi nhà chung, Bầu trời và mặt đất)
Giáo dục môi trường
Nội dung tích hợp GDBVMT:

Hiểu biết đặc điểm sinh thái MT, sự giàu có về tài nguyên thiên nhiên.

Giáo dục lòng yêu quý, ý thức bảo vệ MT, có hành vi đúng đắn với MT xung quanh.
Giáo dục môi trường
Giáo dục môi trường
Một số lưu ý về tích hợp GDBVMT:
Vẻ đẹp thiên nhiên, loài vật quanh ta: (Việt Nam–Tổ quốc em, Cánh chim hòa bình, Con người với thiên nhiên, Giữ lấy màu xanh, Vì hạnh phúc con người, Nhớ nguồn)
Rủi ro, sức khỏe, các nguồn tài nguyên và ô nhiễm: Các thiên tai thường gặp, lợi ích và sự có hạn của tài nguyên; khái niêm Xanh-Sạch-Đẹp (Con người với thiên nhiên, Giữ lấy màu xanh, Vì HP con người)
Các nguồn nước:
Các nguồn nước, thể nước, vòng tuần hoàn của nước (Con người với thiên nhiên, Giữ lấy màu xanh)
Như vậy khi soạn giáo án cần lưu ý:
* Đối với những bài sử dụng phương thức tích hợp gián tiếp:
1. Nghiên cứu kỹ nội dung bài học.
2. Xác định nội dung GDMT có thể tích hợp vào bài học. (chú ý về mục tiêu của Chuẩn KT - KN mới).
3. Xác định tích hợp vào nội dung nào, vào hoạt động nào (địa chỉ tích hợp).
4. Cần chuẩn bị thêm đồ dùng dạy học gì ?
5. Khi tổ chức dạy học giáo viên tổ chức hoạt động dạy học phù hợp với hình thức tổ chức và phương pháp.
* Đối với bài SDPTTH trực tiếp Mục tiêu GDBVMT phải có trong mục tiêu bài dạy.
Xin trân trọng cảm ơn và chúc sức khỏe các thầy cô