NHỮNG CÁNH BUỒM

Tiết: 84,85

Hoàng Trung Thông
KHỞI ĐỘNG
Khởi động

_GÓC CHIA SẺ_
_Video gợi cho em cảm xúc gì?Em cảm nhận được điều gì ở người cha?_
_ Có ai đã đã từng trách cha khô khan, hay đánh, hay mắng mình chưa? Ai đã và đang cho rằng chỉ mẹ là người thương ta? Các con ạ, tình yêu của cha dành cho con là vậy đó, không ồn ào mà thầm lặng; cha không có vòng tay âu yếm nhưng đổi lại cha có bờ vai vững chãi…Bài học hôm nay sẽ giúp các em hiểu hơn về tình thương yêu của cha dành cho con cái_
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
I. Trải nghiệm cùng văn bản
- Đọc trôi chảy lưu loát toàn bài.

1. Đọc

- Diễn cảm bài thơ, giọng chậm rãi, dịu dàng, trầm lắng thể hiện tình cảm người cha đối với con, chú ý nhấn giọng những từ ngữ gợi tả, gợi cảm: _rực rỡ, lênh khênh, chắc nịch, chảy đầy vai, trầm ngâm..._

- Phân biệt lời cha ấm áp, dịu dàng, lời con: ngây thơ, hồn nhiên.
Hai cha con bước đi trên cát Ánh mặt trời rực rỡ biển xanh Bóng cha dài lênh khênh Bóng con tròn chắc nịch,

Sau trận mưa đêm rả rích Cát càng mịn, biển càng trong Cha dắt con đi dưới ánh mai hồng Nghe con bước, lòng vui phơi phới.

Con bỗng lắc tay cha khẽ hỏi: “Cha ơi, sao xa kia chỉ thấy nước thấy trời, Không thấy nhà, không thấy cây, không thấy người ở đó?”

Những cánh buồm
Cha mỉm cười xoa đầu con nhỏ: “Theo cánh buồm đi mãi đến nơi xa, Sẽ có cây, có cửa, có nhà Vẫn là đất nước của ta Ở nơi đó cha chưa hề đi đến.”

Cha lại dắt con đi trên cát mịn, Ánh nắng chảy đầy vai Cha trầm ngâm nhìn mãi cuối chân trời Con lại trỏ cánh buồm xa hỏi khẽ: “Cha mượn cho con cánh buồm trắng nhé, Để con đi!”

Lời của con hay tiếng sóng thầm thì Hay tiếng của lòng cha từ một thời xa thẳm Lần đầu tiên trước biển khơi vô tận Cha gặp lại mình trong tiếng ước mơ con.

Những cánh buồm
2. Tác giả, tác phẩm

Hoàn thành phiếu học tập sau
Tác giả Hoàng Trung Thông
Tác giả,

tác phẩm

Tác giả

Hoàng Trung Thông

Tác phẩm:

Những cánh buồm
Tác giả, tác phẩm

Tên thật: Hoàng Trung Thông

Năm sinh – năm mất: (1925 –1993)

Quê quán: Nghệ An

Thơ của ông giản dị, cô động, chứa cảm xúc trong sáng.

Tác giả, tác phẩm

Tác giả, tác phẩm
Tác giả, tác phẩm

Sáng tác: 1963

Bài thơ được rút từ tập thơ cùng tên.

Tác giả, tác phẩm

Tác giả, tác phẩm
II. Suy ngẫm và phản hồi
1. Đặc trưng hình thức của bài thơ
Sự tích hoa cúc trắng

_ Ngày xưa có một cô bé sống cùng mẹ trong một túp lều tranh dột nát nhưng đó là một bé gái vô cùng hiếu thảo. Thật không may mẹ của cô bé lại bị bệnh rất nặng nhưng vì nhà nghèo nên không có tiền mua thuốc chữa, và cô bé vô cùng buồn bã._

_Một lần đang ngồi khóc bên đường bỗng có một ông lão đi qua thấy lạ bèn đừng lại hỏi khi biết sự tình ông già nói với cô bé:_

_- Cháu hãy vào rừng và đến bên gốc cây cổ thụ to nhất trong rừng hái lây một bông hoa duy nhất trên đó. Bông hoa ấy có bao nhiêu cánh thì tức là mẹ cháu sống được bằng đấy ngày._

_ Cô bé liền vào rừng và rất lâu sau mới tìm thấy bông hoa trắng đó. Phải khó khăn lắm cô mới trèo lên được để lấy bông hoa, nhưng khi đếm chỉ có một cánh hai cánh ba cánh bốn cánh. Chỉ có bốn cánh hoa là sao chứ? Chẳng nhẽ mẹ cô chỉ sống được bằng đấy ngày thôi sao? Không đành lòng cô liền dùng tay xé nhẹ dần từng cánh hoa lớn thành những cánh hoa nhỏ và bông hoa cũng theo đó mà nhiều cánh dần lên nhiều đến mức không còn đếm được nữa. Từ đó người đời gọi bông hoa ấy là bông hoa cúc trắng để nói về lòng hiếu thảo của cô bé đó dành cho mẹ mình._
PHIẾU HỌC TẬP
_Tiêu chí_

_Những cánh buồm_

_Sự tích hoa cúc trắng_
_Số chữ trong một dòng/ câu_

_ _

_ _
_Kết cấu_

_ _

_ _
PHIẾU HỌC TẬP
_Tiêu chí_

_Những cánh buồm_

_Sự tích hoa cúc trắng_
_Số chữ trong một dòng/ câu_

_ Số chữ ít, trung bình 5-7 chữ_

_ Số chữ nhiều, câu văn dài_
_Kết cấu_

_ Các ý tưởng được viết thành dòng, các dòng nhóm thành các khổ thơ_

_ Các ý tưởng được viết bằng câu; câu được nhóm thành đoạn văn_
1. Đặc trưng hình thức của bài thơ

Đặc trưng

Mỗi dòng thường có 5 đến 7 chữ

Được viết theo thể thơ tự do

Được chia thành nhiều khổ nhỏ khác nhau (cứ 4 dòng chia thành một khổ)
2. Tìm hiểu từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ
Bảng từ ngữ hình ảnh
Yếu tố
Biểu hiện

trong bài thơ

Ý nghĩa,

tác dụng
Từ ngữ
Hình ảnh
Biện pháp tu từ
Bảng từ ngữ hình ảnh
Yếu tố
Biểu hiện

trong bài thơ

Ý nghĩa,

tác dụng
Từ ngữ
Hình ảnh
Biện pháp tu từ
Từ ngữ có sự hiệp vần

trong, hồng; xa, nhà, ta

…

Tạo ra nhạc điệu cho bài thơ.

Từ láy

phơi phới, rả rích, trầm ngâm, thì thầm,…

Từ ngữ hàm súc, gợi hình, gợi cảm

Thiên nhiên

mặt trời rực rỡ, biển xanh, cát mịn, biển trong, nắng mai hồng,….

Thiên nhiên khoáng đạt, tươi sáng, tràn đầy sức sống.

Con người

Ẩn dụ

Điệp từ, điệp ngữ

bóng cha lênh khênh

bóng con chắc nịch.

Hình ảnh giàu sức gợi, vừa đối lập vừa thể hiện sự khác biệt thế hệ…

Cánh buồm.

Khao khát, ước mơ được khám phá thế giới, đi đến chân trời mới.

Không thấy, có, bóng cha, bóng con, cha dắt con đi.

Thế giới mênh mông vô tận.
* Từ ngữ, hình ảnh

Có sự hiệp vần: trong, hồng; xa, nhà, ta…

-> tạo ra nhạc điệu cho bài thơ

Từ láy phơi phới, rả rích, trầm ngâm, thầm thì…

-> từ ngữ hàm súc, gợi hình, gợi cảm

Từ ngữ
* Từ ngữ, hình ảnh

Thiên nhiên: mặt trời rực rỡ, biển xanh, cát mịn, biển trong, ánh mai hồng…

-> khoáng đạt, rực rỡ, long lanh, tràn đầy sức sống

Hai cha con: bóng cha lênh khênh, bóng con chắc nịch

Sự đối lập vừa thể hiện sự khác biệt giữa hai thế hệ, đồng thời thấy được sự tiếp nối.

Hình ảnh
* Biện pháp tu từ

Cánh buồm

 khao khát, ước mơ được khám phá thế giới, đi đến chân trời mới

Điệp từ, điệp ngữ: không thấy, có, bóng (cha), bóng (con), cha dắt con đi…

->Thế giới mênh mông, vô tận; sự tò mò, háo hức muốn khám phá thế giới; sự gắn bó, quấn quýt giữa hai bố con…

BPTT
3. Tìm hiểu yếu tố tự sự và miêu tả trong bài thơ
PHIẾU HỌC TẬP
Yếu tố

Biểu hiện trong bài thơ

Tác dụng
Yếu tố tự sự
Yếu tố miêu tả
* Yếu tố

Kể lại cuộc đối thoại của hai cha con.

Về thế giới bao la, ước mơ được khám phá thế giới của con và lời giải đáp của cha

Tự sự

Giúp người đọc cảm nhận được tình cảm gần gũi, tha thiết giữa người cha và người con
* Yếu tố

Thiên nhiên: mặt trời rực rỡ, biển xanh, cát mịn, biển trong, ánh mai hồng, cánh buồm…

Con người: bóng cha lênh khênh, bóng con chắc nịch

Miêu tả

Khung cảnh tuyệt đẹp, tươi sáng của bãi biển vào buổi sớm mai

Giúp người đọc hình dung ra hình ảnh của người cha và người con;
PHIẾU HỌC TẬP
Yếu tố

Biểu hiện trong bài thơ

Tác dụng
Yếu tố tự sự

- Kể lại cuộc đối thoại của hai cha con về thế giới bao la, ước mơ được khám phá thế giới của con và lời giải đáp của cha

Giúp người đọc cảm nhận được tình cảm gần gũi, tha thiết giữa người cha và người con
Yếu tố miêu tả

+ Thiên nhiên: mặt trời rực rỡ, biển xanh, cát mịn, biển trong, ánh mai hồng, cánh buồm…

- Con người: bóng cha lênh khênh, bóng con chắc nịch

- Khung cảnh tuyệt đẹp, tươi sáng của bãi biển vào buổi sớm mai

- Giúp người đọc hình dung ra hình ảnh của người cha và người con;

.
4. Chia sẻ bài học về cách cách nghĩ và ứng xử của cá nhân
Tình cảm hai cha còn dành cho nhau được thể hiện như thế nào qua bài thơ? Điều ấy gợi cho em suy nghĩ gì về tình cảm gia đình?
Thể hiện chân thực, xúc động của người con.

Chân thành của người cha.

Người cha không hề tỏ ra ngạc nhiên trước những câu hỏi của con.

Tình cảm của hai cha con
Tình yêu thương vô bờ bến của cha mẹ đối với con cái

Họ không chỉ nuôi lớn về thể xác mà còn nâng đỡ về tâm hồn

Hướng con đến những khát vọng lớn lao trên cuộc đời.

Bài học
5. Tìm hiểu về tình cảm, cảm xúc của tác giả
Em có nhận xét như thế nào về tình cảm, cảm xúc của tác giả thể hiện qua bài thơ?
Tình cảm, cảm xúc đầy chân thành, xúc đông, tin yêu của tác giả

Tác giả như đang sống trong hình ảnh người cha.

Gieo vào lòng các bạn trẻ một khát vọng tốt đẹp cho cuộc đời

Tình cảm, cảm xúc của tác giả
III. Tổng kết
1. Nội dung – Ý nghĩa

Lời thơ nhẹ nhàng, thuật lại cuộc trò chuyện giữa hai cha con trước biển cả bao la.

Qua đó, ca ngợi ước mơ khám phá cuộc sống của trẻ thơ.

Thể hiện tình cảm cha con sâu sắc, người cha đã dìu dắt và giúp con khám phá cuộc sống.

1. Nội dung – Ý nghĩa
2. Nghệ thuật

Hình ảnh thơ độc đáo, từ ngữ chắt lọc, tái hiện, lời thơ giản dị

Tác giả đã khéo léo xây dựng ngôn ngữ đối thoại mang tính thẩm mĩ cao..

Nhịp thơ trầm lắng, bay bổng, thể hiện được tình cảm ca con thiết tha, sâu lắng.

2. Nghệ thuật
LUYỆN TẬP
KHÁM PHÁ ĐẠI DƯƠNG
Câu 1: Bài thơ những cách buồm được viết theo thể thơ nào?

A. Cách luật.

B. Tự do.

C. 7 chữ.

D. Lục bát.
Câu 2. Khổ thơ 1 có bao nhiêu từ láy?

A. 2 từ láy. Đó là từ lênh khênh, chắc nịch

D. 2 từ láy. Đó là từ lênh khênh, rực rỡ

C. 1 từ láy. Đó là những từ chắc nịch

B. 1 từ láy. Đó là những từ lênh khênh
Câu 3. Dấu hai chấm trong chuỗi câu sau có tác dụng gì?

_Con lại trỏ cánh buồm nói khẽ:_

_“Cha mượn cho con cánh buồm trắng nhé, để con đi…”_

D. Câu A, C đúng.

C. . Để dẫn lời nói trực tiếp của nhân vật.

A. Báo hiệu một sự liệt kê.

B. Báo hiệu bộ phận đứng sau giải thích cho bộ phận trước.
Câu 4. Dấu ngoặc kép trong chuỗi câu sau có tác dụng gì?

_Cha mĩm cười xoa đầu con nhỏ:_

_“Theo cánh buồm đi mãi đến nơi xa_

_Sẽ có cây, có cửa, có nhà_

_Nhưng nơi đó cha chưa hề đi đến”_

D. Câu C và D đúng.

C. Đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật.

A. Đánh dấu từ được dùng với ý nghĩa đặc biệt.

B. Đánh dấu ý nghĩ của nhân vật.
Câu 5. Ước mơ của con gợi cho cha nhớ đến điều gì?

A. Ước mơ của con gợi cho cha nhớ đến tuổi học trò của mình.

B. Ước mơ của con gợi cho cha nhớ đến ước mơ thuở nhỏ của mình

C. Ước mơ của con gợi cho cha nhớ đến tuổi thơ của mình.

D. Ước mơ của con gợi cho cha nhớ đến chs mẹ của mình.
Câu 6. Đâu là câu hỏi của đứa con dành cho người cha của mình?

D. Theo cánh buồm đi mãi đến nơi xa - Sẽ có cây, có cửa, có nhà, - Nhưng nơi đó cha chưa hề đi đến.

A. Cha ơi! - Sao xa kia chỉ thấy nước thấy trời - Không thấy nhà, không thấy cây, không thấy người ở đó?

C. Hai cha con bước đi trên cát - Ánh mặt trời rực rỡ biển xanh - Bóng cha dài lênh khênh

B. Bóng con tròn chắc nịch. - Sau trận mưa đêm rả rích - Cát càng mịn, biển càng trong - Cha dắt con đi dưới ánh mai hồng.
Câu 7: Trong bài thơ “Những cánh buồm”, câu nói : “Cha mượn cho con cánh buồm trắng nhé, để con đi…” cho thấy em bé có ước mơ gì ?

D. Ước mơ được theo những con thuyền ra khơi đánh cá.

C. Ước mơ được đi xa, khám phá những điều chưa biết trong cuộc sống.

A. Ước mơ được một lần đi thuyền

B. Ước mơ được làm chủ một con thuyền có cánh buồm màu trắng.
Câu 8: Qua cuộc chuyện trò của hai cha con, ta thấy được điều gì?

A. Thấy được ước vọng muốn đi thuyền của người con

D. Thấy được tình cảm cũng như khát vọng của hai cha con

C. Thấy được ước vọng mong muốn con trường thành của người cha.

B. Thấy được tình yêu gia đình và thiên nhiên của hai cha con
Câu 9: Câu thơ “Sao xa kia chỉ thấy nước, thấy trời/ Không thấy nhà, không thấy cây, không thấy người ở đó” sử dụng biện pháp tu từ nào?

A. Nhân hóa.

D. Điệp từ.

C. Hoán dụ.

B. So sánh.
Câu 10: Trong bài thơ, hình ảnh nào tượng trưng cho khát vọng được khám phá những chân trời mới của người con?

D. Người cha.

A. Cánh buồm trắng.

C. Biển xanh

B. Bờ cát.
VẬN DỤNG
Vận dụng

Viết đoạn văn nêu cảm nhận về ước mơ được thể hiện trong văn bản “Những cánh buồm”
_* Về hình thức_

_- _Đảm bảo hình thức, dung lượng đoạn văn;

_- _Đảm bảo cấu trúc ngữ pháp của câu.

_- _Từ ngữ phù hợp, diễn đạt trong sáng.

_* Về nội dung: cảm nhận về ước mơ được thể hiện trong văn bản “Những cánh buồm”_

_ _

- Giới thiệu cảm nhận chung về bài thơ.

- Biểu cảm về từ ngữ, hình ảnh trong bài thơ.

- Gía trị sâu sắc của bài thơ trong cuộc sống.
Hướng dẫn tự học

Bài cũ

Xem lại nội dung bài học

Bài cũ

Hoàn thành bài tập vào vở.

Bài cũ:

Sưu tầm các thể loại khác viết về tình cha con.

Bài mới

Chuẩn bị bài: Mây và sóng

THANK YOU!