Chương 1: Những vấn đề cơ bản về Nhà nước
Nguồn gốc, đặc trưng, bản chất và chức năng cơ bản của Nhà nước
Các kiểu và hình thức của Nhà nước
1. Nguồn gốc của Nhà nước
Một số học thuyết phi Mác xít (a)

Học thuyết Mác-Lênin về nguồn gốc Nhà nước (b)

a) Một số học thuyết phi Mác-xit
Thuyết thần học:
Nhà nước là lực lượng siêu nhiên
Nhà nước do Thượng đế sáng tạo ra
Nhà nước là vĩnh cửu
a) Một số học thuyết phi Mác-xit
Thuyết gia trưởng:

Nhà nước là kết quả sự phát triển của gia đình
Quyền lực Nhà nước giống quyền của người đứng đầu gia đình
a) Một số học thuyết phi Mác-xit
Thuyết ‘khế ước’:
Nhà nước là kết quả của một hợp đồng ký giữa những con người trong xã hội
Nhà nước bảo vệ lợi ích của các thành viên trong xã hội
b) Học thuyết Mác-Lênin về nguồn gốc Nhà nước
Chế độ cộng sản nguyên thủy và tổ chức thị tộc- bộ lạc

Sự tan rã của tổ chức thị tộc và Nhà nước xuất hiện
Chế độ cộng sản nguyên thủy và tổ chức thị tộc- bộ lạc

Cơ sở kinh tế: chế độ sở hữu chung về tư liệu sản xuất và sản phẩm lao động

Đời sống xã hội: chưa phân chia giai cấp và không có dấu tranh giai cấp
Chế độ cộng sản nguyên thủy và tổ chức thị tộc- bộ lạc

Thị tộc:

Tổ chức theo huyết thống
Phân công lao động tự nhiên
Quyền lực trong thị tộc mang tính xã hội
Bào tộc:

Liên minh gồm nhiều thị tộc
Tổ chức quyền lực dựa trên những nguyên tắc của thị tộc

Bộ lạc:

Bao gồm nhiều bào tộc
Tổ chức quyền lực vẫn mang tính xã hội
Sự tan rã của tổ chức thị tộc
Lần phân công lao động thứ nhất: chăn nuôi tách khỏi trồng trọt
Lần phân công lao động thứ hai: thủ công nghiệp tách ra khỏi nông nghiệp
Lần phân công lao động thứ ba: thương nghiệp ra đời
Hệ quả của việc phân công lao động
Năng suất lao động tăng thêm, của cải vật chất làm ra ngày một nhiều
Tư hữu xuất hiện
Xã hội phân hóa thành người giàu và kẻ nghèo
Mâu thuẫn giai cấp xuất hiện
Vai trò của thị tộc dần tỏ ra không còn phù hợp
Nhà nước xuất hiện
Nhà nước xuất hiện sau khi những giai cấp xuất hiện
Nhà nước đại diện cho giai cấp nắm ưu thế
Nhà nước có nhiệm vụ làm dịu bớt xung đột giữa các giai cấp trên cơ sở bảo vệ lợi ích của giai cấp nắm ưu thế
2. Các dấu hiệu đặc trưng của Nhà nước
Có lãnh thổ được phân chia thành các đơn vị hành chính
Thiết lập quyền lực công cộng để quản lý xã hội bằng các biện pháp cưỡng chế (nhà tù, quân đội..)
Thu thuế bắt buộc
Ban hành pháp luật
Có chủ quyền quốc gia
3. Bản chất của Nhà nước
Khái niệm Nhà nước theo chủ nghĩa Mác-Lênin
Các bản chất của Nhà nước:
Tính giai cấp
Tính xã hội
4. Chức năng của Nhà nước
Chức năng đối nội:
Tổ chức và quản lý kinh tế
Tổ chức và quản lý văn hóa-xã hội
Đảm bảo ổn định chính trị, an ninh, trật tự toàn xã hội, bảo vệ lợi ích của công dân
4. Chức năng của Nhà nước
Chức năng đối ngoại:
Bảo vệ đất nước trước những thế lực xâm hại
Củng cố, mở rộng hợp tác với các nước khác theo nguyên tắc bình đẳng cùng có lợi và không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau
Dàn bài và câu hỏi ôn tập
I. Nguồn gốc, đặc trưng, bản chất và chức năng cơ bản của Nhà nước
1. Nguồn gốc Nhà nước
Một số học thuyết phi Mac-xit
Học thuyết Mac-Lenin
2. Các dấu hiệu đặc trưng của Nhà nước
3. Bản chất của Nhà nước
4. Chức năng của Nhà nước
Theo quan điểm của chủ nghĩa Mac-Lenin thì Nhà nước được hình thành như thế nào?
Hãy trình bày bản chất giai cấp của Nhà nước?
Nhà nước có những chức năng gì?