GIÁO VIÊN: TRẦN PHƯƠN
LIÊN

KHỞI
- Các em hãy quan sát các hình ảnh sau và nêu lên từ khoá trong mỗi hình ảnh đó
ĐỘNG

Con hổ

Cụ già

Con hươu

Bác tiều phu

Con lợn

Vàng bạc

Tiết 80

Văn bản 5 : Con hổ có nghĩa
( Vũ Trinh )

NÔI DUNG BÀI HỌC
I. Đọc- Tìm hiểu chung
II. Khám phá văn bản
II. Tổng kết

I. ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
1. Đọc – chú thích
- Huyện Đông Triều : địa phương ở vùng đông bắc Bắc Bộ.
- Bà đỡ : người phụ nữ làm nghề đỡ đẻ.
- Lạng : đơn vị đo khối lượng thời xưa, xấp xỉ 37,8 gam.
- Huyện Lạng Giang : nay thuộc tỉnh Bắc Giang.
- Tiều phu : người làm ghề đốn củi.

2. Tìm hiểu chung
a) Tác giả: Vũ Trinh ( 1759 – 1828)
- Quê quán: tỉnh Bắc Ninh
- Phong cách sáng tác: ông sáng tác cả thơ và văn xuôi
- Tác phẩm chính: Lan trì kiến văn lục, Cung oán thi tập , Sứ Yên thi tập ,........

b) Tác phẩm

- Xuất xứ :Tác phẩm là truyện thứ 8 trong 45 truyện ngắn viết bằng chữ Hán trong Lan Trì kiến văn lục.
- Thể loại: Truyện truyền kì.
- Phương thức biểu đạt: Tự sự.
- Bố cục : 2 phần
Phần 1 : Từ đầu đến mà sống qua được => Câu chuyện của con hổ với bà đỡ Trần.
Phần 2 : Còn lại => Câu chuyện của con hổ với bác tiều phu.

Tóm tắt tác phẩm Con Hổ có nghĩa
 Truyện

Con hổ có nghĩa gồm hai câu chuyện về loài hổ.Truyện thứ nhất: Kể
về một bà đỡ họ Trần ở huyện Đông Triều được hổ cõng vào rừng trong một
đêm nọ. Khi đến nơi bà thấy một con hổ cái đang sinh nở rất khó khăn bèn giúp
hổ cái sinh con trót lọt. Con Hổ đực mừng rỡ đào lên một cục bạc biếu bà. Cục
bạc đó đã giúp  bà sống qua được năm mất mùa đói kém.Truyện thứ
hai: Kể về Bác tiều ở huyện Lạng Giang đang đốn củi ở sườn núi thấy một con
hổ bị hóc xương bèn giúp hổ lấy xương ra. Hổ đã biếu bác một con nai để tạ ơn.
Khi bác tiều mất, hổ đến viếng. Từ đó, mỗi lần giỗ bác, hổ lại đưa dê hoặc lợn về
biếu gia đình bác.

II. TÌM HIỂU CHUNG
1. Câu chuyện của con hổ với bà đỡ Trần
- Không gian: ngọn núi sâu trong rừng
- Thời gian : ban đêm
- Hoàn cảnh:
+ Hổ cái sắp sinh con
+ Hổ đực đi tìm bà đỡ Trần
- Hành động của hổ : hổ đực lao tới cõng bà, chạy như bay xuyên qua bụi rậm, gai
góc, hổ luôn bảo vệ sự an toàn cho bà đỡ Trần

=> Hành động khẩn trương ,quyết liệt, thể hiện tình cảm , sự lo lắng của hổ đối
với người thân
Thái độ của bà đỡ Trần ra sao?

- Lúc đầu bà rất sợ, nhưng đã vượt qua nỗi sợ hãi, nhận ra sự chỉ dẫn và
những giọt nước mắt của hổ đực mà đồng ý đỡ một ca đẻ khó cho hổ cái

Bà đỡ Trần đã giúp đỡ như thế nào?

* Bà đỡ Trần đã giúp đỡ hổ cái bằng cách :
- Lấy thuốc kích đẻ trong dải áo
- Hoà với nước suối cho hổ cái uống
- Xoa bụng cho nó
Kết quả sau cùng như thế nào?
- Hổ cái sinh con , nằm phục xuống, dáng mệt mỏi
- Hổ đực mừng rỡ đùa giỡn với con mình

ô

Hổ đã làm gì để tri ân bà đỡ Trần? Bà đỡ Trần đã nhận được gì?
- Hổ vừa quỳ vừa nhìn bà ( thể hiện thái độ biết ơn )  Tặng khối bạc ( tạ ơn bằng vật chất )

 Dẫn ra khỏi rừng  Quẫy đuôi tiễn biệt  Bà đỡ Trần đi khá xa mới gầm lớn rồi mới rời đi
( vừa quan sát để đảm bảo sự an toàn cho ân nhân , vừa thể hiện tình cảm lưu luyến, trân
trọng ).
=> Nhờ có số bạc ấy mà bà đỡ Trần đã sống qua được năm mất mùa.

Em thấy con hổ và bà Trần có tính cách như thế nào?

2. CÂU CHUYỆN CỦA CON HỔ VỚI BÁC TIỀU PHU
Bác tiều phu và con hổ gặp nhau trong hoàn cảnh nào?

Bác tiều phu đã làm như thế nào?

- Uống rượu rồi trèo lên cây khô
- Hô lên khiến con hổ nghe thấy há miệng cầu cứu
- Giups con hổ lấy xương ra

Sự can đảm và lòng yêu thương loài vật

Kết quả sau cùng như thế nào?

- Hổ liếm mép, thoải mái vì đã lấy được xương trong cổ họng
Hổ đã làm gì để tri ân bác tiều phu? Bác tiều phu nhận được gì?

Nhìn khuôn mặt bác tiều phu (để ghi nhớ khuôn mặt ân nhân )

Hằng năm, đến ngày giỗ , hổ mang các con vật đến để
ngoài cửa trong mấy chục năm liền
( Tình cảm vững bền, khắc cốt ghi tâm ơn nghĩa của ân
nhân với mình ).

Mang hươu đến và gầm dữ dội
( tặng quà và gửi lời tri ân

Khi bác tiều phu mất , hổ
đến trước mộ, dụi đầu vào
quan tài, gầm gào (đến
viếng, thể hiện lòng thương
mến, xót xa đối với ân nhân
đã khuất

Em thấy con hổ và bác tiều phu có tính cách như thế nào?

3. TIẾNG GẦM CỦA HAI CON HỔ Ở CUỐI MỖI CÂU
CHUYỆN
Thảo luận theo nhóm

III. TỔNG KẾT

Em hãy tổng kết về nội dung và nghệ thuật của văn bản

MƯỢN HÌNH TƯỢNG CON HỔ CÓ NGHĨA, TÁC PHẨM TRÊN ĐÃ
GỬI GẮM BÀI HỌC ĐẠO LÍ NÀO CHO CON NGƯỜI?

LUYỆN TẬP

Câu 1: Năm sinh, năm mất của tác giả Vũ Trinh:
A. 1759 - 1828
B. 1756 - 1893
C. 1740 - 1847
D. 1730 - 1812

=> ĐÁP ÁN A

Câu 2: Truyện Con hổ có nghĩa
thuộc thể loại:
A. Truyện cổ tích dân gian Việt Nam.
B. Truyện Trung đại Việt Nam.
C. Truyện cười dân gian Việt Nam.
D. Truyện ngụ ngôn.

=> ĐÁP ÁN B

Câu 3: Trong truyện, khi được bác tiều phu
cứu sống, con hổ trắng đã tạ ơn bác bằng
cách nào?
A. Con hổ chỉ cho bác tiều phu những nơi nhiều
củi.
B. Hổ đem dê lợn đến để ngoài cửa nhà bác tiều.
C. Con hổ tặng cho bác tiều phu một thỏi bạc
trắng.
D. Con hổ tặng cho bác tiều
một
conDnai.
=>phu
ĐÁP
ÁN

Câu 4: Thủ pháp nghệ thuật cơ bản nào
bao trùm truyện Con hổ có nghĩa ?
A. Hoán dụ 
B. Ẩn dụ
C. Nhân hóa ,ẩn dụ
D. Nhân hóa ,hoán dụ 

=> ĐÁP ÁN C

Câu 5: Chi tiết nào thể hiện rõ nhất cái
nghĩa của con hổ thứ nhất?
•A.Hổ đực cầm tay bà đỡ nhìn hổ cái ,nhỏ
nước mắt.
•B.Hổ đực đùa giỡn với hổ con mới sinh.
•C.Bà đỡ Trần đỡ đẻ cho hổ .
•D.Hổ đực tặng bạc cho bà đỡ 

=> ĐÁP ÁN A

Câu 6: Lúc bị hổ tha đi, cảm xúc của
bà đỡ như thế nào?
•A. Sợ chết khiếp
•B. Lo lắng
•C. Bình tĩnh
•D. Vui vẻ

=> ĐÁP ÁN A

Câu 7: Truyện "Con hổ có nghĩa"
truyền tải điều ?

•A.Đề cao tình cảm thủy chung giữa con
người với nhau.
•B.Đề cao cái nghĩa và khuyên con người
luôn biết trọng ân nghĩa.
•C.Đề cao tình cảm giữa loài vật với con
người.
•D.Ca ngợi phẩm chất tốt đẹp của loài vật.

=> ĐÁP ÁN B

Câu 8: Chuyện con hổ thứ hai so với
truyện con hổ thứ nhất có thêm ý
nghĩa gì?
•A. Đền ơn ngay người đã giúp mình .
•B. Đền ơn khi ân nhân còn sống .
•C. Đền ơn trong nhiều năm .
•D. Đền ơn mãi ngay cả khi ân nhân đã
chết .
=> ĐÁP ÁN D

Câu 9: Con hổ đã trả nghĩa bà đỡ Trần
như thế nào?
•A. Hổ đực đào lên từ gốc cây một thỏi bạc
và tặng bà đỡ.
•B. Hai vợ chồng hổ thường mang tặng bà
đỡ một vài con nai.
•C. Hổ đực dẫn bà đỡ ra khỏi rừng.
•D. Hổ đực tặng bà đỡ một thùng vàng to.
=> ĐÁP ÁN A

Câu 10: Văn bản "Con hổ có nghĩa" là
truyện thứ mấy trong "Lan Trì kiến văn
lục"?
•A. Thứ nhất
•B. Thứ ba
•C. Thứ sáu
•D. Thứ tám

=> ĐÁP ÁN D

Câu 11: Truyện Con hổ có nghĩa đề cao
triết lí sống nào ?
•A. Tri ân trọng nghĩa .
•B. Dũng cảm.
•C. Không tham lam .
•D. Giúp đỡ người khác

=> ĐÁP ÁN A

Câu 12: Vật con hổ tặng đã giúp được gì
cho bà đỡ?
•A. Chữa khỏi bệnh cho con bà đỡ.
•B. Giúp bà sắm một số vật dụng trong nhà.
•C. Giúp bà cầm cự qua một năm mất mùa, đói
kém.
•D. Giúp bà làm nghề tốt hơn.

=> ĐÁP ÁN C

Câu 13: "Lan Trì kiến văn lục" được
viết bằng chữ gì?
•A. Hán
•B. Nôm
•C. Anh
•D. Pháp

=> ĐÁP ÁN A

Câu 14: Truyện Con hổ có nghĩa đã:
A. Mượn chuyện loài vật để nói chuyện con người.
B. Mượn chuyện con người để nói chuyện con người.
C. Mượn chuyện loài vật để nói chuyện loài vật.
D. Mượn chuyện con người để nói chuyện loài vật.

=> ĐÁP ÁN A

Câu 15: Ý nghĩa nghĩa của truyện "Con hổ có
nghĩa" là gì?
A. Truyện đề cao tình cảm thủy chung giữa con
người với con người.
B. Truyện đề cao tình cảm giữa con người với loài
vật
C. Truyện đề cao cái nghĩa và khuyên con người
biết tôn trọng ân nghĩa.
D. Truyện ca ngợi phẩm chất tốt đẹp của loài vật.

=> ĐÁP ÁN C

VẬN DỤNG