CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ
ĐẾN DỰ GIỜ THĂM LỚP
CHUYÊN ĐỀ:
NHỮNG TRẢI NGHIỆM
TRONG ĐỜI
VĂN BẢN 1.
BÀI HỌC ĐƯỜNG
ĐỜI ĐẦU TIÊN

CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ
ĐẾN DỰ GIỜ THĂM LỚP

CHUYÊN ĐỀ:
NHỮNG TRẢI NGHIỆM TRONG ĐỜI
VĂN BẢN 1.
BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN

KHỞI ĐỘNG
1. Hãy chia sẻ với bạn về một chuyện đáng
nhớ mà em từng trải qua.
2. Dựa vào nhan đề và ấn tượng ban đầu của
bản thân khi đọc văn bản, em đoan xem “bài
học đường đời đầu tiên” được nhân vật kể lại
sau đây là bài học gì?

CHUYÊN ĐỀ. NHỮNG TRẢI
NGHIỆM TRONG ĐỜI

VĂN BẢN 1. BÀI HỌC
ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
TÔ HOÀI

NỘI DUNG BÀI HỌC
I. TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN
1. Truyện
2. Truyện đồng thoại
3. Tác giả Tô Hoài
4. Văn bản: Bài học đường đời đầu tiên

II. SUY NGẪM VÀ HỒI

III. Tổng kết

I. TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN
1. Truyện
emvăn
truyện
thơcâu
chỗ
- Khái niệm: Truyện là một loại Theo
tác phẩm
học kểkhác
lại một
chuyện, có cốt truyện,
nào?cảnh diễn ra các sự việc.
nhân vật, không gian, thời gian, hoàn

Thế nào là truyện đồng thoại?
Đối tượng của truyện đồng thoại
là ai?

2. Truyện đồng thoại
- Khái niệm: là truyện viết cho trẻ em (thiếu nhi), có nhân vật thường là loài vật hoặc đồ
vật được nhân cách hóa. Các nhân vật này vừa mang những đặc tính vốn có của loài vật
hoặc đồ vật vừa thể hiện đặc điểm của con người.
- Cốt truyện: gồm các sự kiến chính được sắp xếp theo một trình tự nhất định: có mở
đầu, diễn biến và kết thúc.

II. TRẢI NGHIỆM CÙN VĂN BẢN:
3. Tác giả: Tô Hoài

Hãy đọc SGK trang 89 và cho biết
những nét cơ bản về nhà văn Tô
Hoài và sự nghiệp sáng tác của
ông?
Em biết những tác phẩm nào của Tô
Hoài?

- Tên thật: Nguyễn Sen (1920 – 2014)
- Quê quán: Hà Nội
- Ông là nhà văn có vốn sống rất phong phú, năng lực quan sát và
miêu tả tinh tế, lối văn giàu hình ảnh, nhịp điệu, ngôn ngữ chân
thực, gần gũi với đời sống.

4. Văn bản: Bài học đường đời đầu tiên
• Dế Mèn phiêu lưu kí là truyện đồng thoại,
viết cho trẻ em.
• “Dế Mèn phiêu lưu ký” (1941) là truyện
Quanhi,
phầntác
chuẩn bị bài ở nhà, hãy
đồng thoại dành cho lứa tuổi thiếu

phẩm đã được dịch ra 40
thế giới.
• Năm sáng tác: 1941

cho biết Dế mèn phiêu lưu kí
Hoài sáng tác năm nào?
thứđược
tiếngTôtrên
Thuộc loại truyện gì?

II. SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI:
1. Đọc, tìm hiểu chú thích
Em hãy nêu vị trí của đoạn
trích trong tác phẩm?
Kể tóm tắt nội dung đoạn
trích.

Bố cục

Nêu bố cục văn
bản

Bố cục: 2 phần

Phần 1: Từ đầu -> thiên
hạ: Miêu tả hình dáng,
tính cách Dế Mèn.

Phần 2: Đoạn còn lại:
Diễn biến câu chuyện
về bài học đường đời
đầu tiên của Dế Mèn.

II. SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI:
1. Bức chân dung tự họa của Dế Mèn

Khi nói về một nhân vật, cụ thể là loài
vật, ta có thể nêu lên những đặc điểm
nào của nhân vật đó?

 Đặc điểm hình dáng, cử chỉ, hành động, tính cách của nhân vật đó.

a. Hình dáng và tính cách nhân vật Dế Mèn
THẢO LUẬN NHÓM
Nhiệm vụ: Các nhóm hoàn thành phiếu HT số 1 về hình dáng và tính cách của Dế Mèn

Ngoại hình Dế
Mèn

Hành động của Dế
Mèn

Ngôn ngữ của Dế
Mèn

Tâm trạng của Dế
Mèn

a. Hình dáng và tính cách nhân vật Dế Mèn

Ngoại hình Dế
Mèn

Đôi càng mẫm
bóng, vuốt
cứng, nhọn
hoắt, cánh dài,
răng đen nhánh,
râu dài uốn
cong, hùng
dũng.

Hành động của Dế Mèn

Ngôn ngữ của Tâm trạng của
Dế Mèn
Dế Mèn

Gọi Dế Choắt là Hãnh hiện, tự
+ Nhai ngoàm ngoạm.
+ Co cẳng lên, đạp phanh phách “chú mày” với hào cho là mình
giọng điệu
đẹp, cường
vào các ngọn cỏ;
khinh khỉnh.. tráng và giỏi.
+ Đi đứng oai vệ;
+ Quát mấy chị Cào Cào ngụ
ngoài đầu bờ; thỉnh thoảng, ngứa
chân đá một cái, ghẹo anh Gọng
Vó lấm láp vừa ngơ ngác dưới
đầm lên.

=> Qua những chi tiết trên cho thấy Dế Mèn là một chàng thanh niên trẻ trung, yêu đời, tự tin
nhưng vì tự tin quá mức về vẻ bề ngoài và sức mạnh của mình dẫn đến kiêu căng, tự phụ, hống
hách, cậy sức bắt nạt kẻ yếu.

a. Hình dáng và tính cách nhân vật Dế Mèn

Nhận xét :

+ Chàng Dế khỏe mạnh, cường tráng, trẻ trung, yêu đời.
+ Kiêu căng, tự phụ, hống hách, cậy sức bắt nạt kẻ yếu.

Nghệ thuật:
Mèn kết
là hợp
nhânmiêu
vật tả.
có tính cách như thế
+ KểDế
chuyện

+ So sánh, tính từ gợi hình gợi tả (mẫm bóng, nhọn hoắt,
nào? Em có nhận xét gì về cách sử dụng từ
bóng mỡ, đen nhánh ...)
+ Từ
ngữ
xác, nghệ
sắc cạnh
nhiều
động từ (đạp,
ngữ,
cácchính
biện pháp
thuật,với
trình
tự miêu
nhai...)
tả của
tácsôi
giảnổi.
về nhân vật Dế Mèn?
+ Giọng
văn

CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ
ĐẾN DỰ GIỜ THĂM LỚP
CHUYÊN ĐỀ:
NHỮNG TRẢI NGHIỆM
TRONG ĐỜI
VĂN BẢN 1.
BÀI HỌC ĐƯỜNG
ĐỜI ĐẦU TIÊN

CHUYÊN ĐỀ:
NHỮNG TRẢI NGHIỆM TRONG ĐỜI

VĂN BẢN 1.
BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
TÔ HOÀI

b. Diễn biến câu chuyện Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn đến cái chết
thương tâm của Dế Choắt.

THẢO LUẬN NHÓM

• Thời gian: 3 phút
• Nhiệm vụ: Các nhóm hoàn thành phiếu HT số 2 về hình dáng và tính cách của Dế Choắt
Ngoại hình

Tính cách:

Cách xưng hô

Thái độ của Dế Mèn:

Dế Choắt trong cái nhìn của Dế Mèn
Ngoại hình:
+ Như gã nghiện thuốc
phiện.
+ Cánh ngắn ngủn, râu
một mẩu, mặt mũi ngẩn
ngơ.
+ Hôi như cú mèo.

Tính cách:

Cách xưng
hô

+ Dại dột, có “chú mày”.
lớn mà không
có khôn.
+ Ăn ở bẩn thỉu,
lôi thôi.

Thái độ của Dế Mèn:
Coi thường, khinh khi, nhìn bạn
với cái nhìn trịch thượng.
Ích kỉ, hẹp hòi, ngạo mạn, lạnh
lùng trước hoàn cảnh khốn khó
của đồng loại.

Khi Dế Choắt nhờ giúp đỡ (đào hang sâu, có đường sang hang của Dế Mèn phòng lúc
hoạn nạn), Dế Mèn thẳng thừng từ chối, thậm chí còn miệt thị Dế Choắt: hôi hám…

Dế Choắt trong mắt của Dế Mèn: Xấu xí, yếu ớt, lười nhác, bẩn thỉu.

1. Nhân vật Dế Mèn.
b. Diễn biến câu chuyện Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn
đến cái chết thương tâm của Dế Choắt.

- Dế Choắt trong cái nhìn của Dế Mèn.
Dế Choắt trong mắt của Dế Mèn
như thế nào? (Những chi tiết miêu tả
Dế Choắt?)
Thái độ của Dế Mèn khi Dế Choắt
nhờ vả ra sao?
Cái tên cũng do Dế Mèn đặt (giễu cợt).
Ngoại hình:

Tính
cách:

Cách
xưng
hô

Thái độ của Dế
Mèn:

1. Nhân vật Dế Mèn: b. Diễn biến câu chuyện Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn đến
cái chết thương tâm của Dế Choắt.

Dế Choắt trong cái nhìn của Dế Mèn.
Cái tên cũng do Dế Mèn đặt (giễu cợt).
Ngoại hình:
+ Như gã nghiện thuốc
phiện.
+ Cánh ngắn ngủn, râu
một mẩu, mặt mũi ngẩn
ngơ.
+ Hôi như cú mèo.

Tính cách:

Cách xưng hô

+ Dại dột, có lớn “chú mày”.
mà không có
khôn.
+ Ăn ở bẩn thỉu,
lôi thôi.

Thái độ của Dế Mèn:
Coi thường, khinh khi, nhìn bạn
với cái nhìn trịch thượng.
Ích kỉ, hẹp hòi, ngạo mạn, lạnh
lùng trước hoàn cảnh khốn khó của
đồng loại.

Khi Dế Choắt nhờ giúp đỡ (đào hang sâu, có đường sang hang của Dế Mèn phòng
lúc hoạn nạn), Dế Mèn thẳng thừng từ chối, thậm chí còn miệt thị Dế Choắt: hôi
hám…
Dế Choắt trong mắt của Dế Mèn: Xấu xí, yếu ớt, lười nhác, bẩn thỉu.

1. Nhân vật Dế Mèn.
b. Diễn biến câu chuyện Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn đến cái
chết thương tâm của Dế Choắt.
* Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn đến cái chết của Dế Choắt.

Thảo luận cặp
đôi trả lời câu
hỏi sau:

Phân tích diễn biến tâm lí và thái
độ của Dế Mèn trong việc trêu chị
Cốc dẫn đến cái chết của Dế Choắt?
Việc Dế Mèn dám gây sự với
chị Cốc khỏe hơn mình gấp bội có
phải là hành động dũng cảm không?
Vì sao?

1. Nhân vật Dế Mèn.
b. Diễn biến câu chuyện Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn
đến cái chết thương tâm của Dế Choắt.
Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn đến cái chết của Dế Choắt.

Diễn
biễn
hành
động
và tâm
lí của
Dế
Mèn:

1. Nhân vật Dế Mèn.
b. Diễn biến câu chuyện Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn
đến cái chết thương tâm của Dế Choắt.
Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn đến cái chết của Dế Choắt.

Lúc đầu thì huênh hoang trước Dế Choắt.
Hát véo von, xấc xược… với chị Cốc
Diễn
Sau đó chui tọt vào hang vắt chân chữ ngũ, nằm khểnh yên
biễn
trí... đắc ý.
hành
Khi Dế choắt bị Cốc mổ thì nằm im thin thít, khi Cốc bay đi
động và
rồi mới dám mon men bò ra khỏi hang.
tâm lí
hèn nhát, tham sống sợ chết, bỏ mặc bạn bè, không dám nhận
của Dế
lỗi.
Mèn:

1. Nhân vật Dế Mèn.
b. Diễn biến câu chuyện Dế Mèn trêu chị Cốc
dẫn đến cái chết thương tâm của Dế Choắt.
* Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn đến cái chết của Dế Choắt.

Đó là hành động không dũng cảm mà là sự liều lĩnh,
ngông cuồng thiếu suy nghĩ của Dế Mèn: vì nó đã gây
ra hậu quả nghiêm trọng cho Dế Choắt.
Dế Mèn bỏ mặc bạn bè trong cơn nguy hiểm…hèn
nhát, không dám nhận lỗi.

2. Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn.
Hậu quả của việc trêu chị Cốc là cái
chết của Dế Choắt, song Dế Mèn có chịu
hậu quả nào không? Nếu có thì là hậu quả
gì?
Tâm trạng của Dế Mèn có sự thay
đổi ra sao trước cái chết của Dế Choắt?
Sự hối hận bộc lộ qua hành động nào?

2. Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn.
Hậu quả: Gây ra cái chết thảm thương cho Dế Choắt (Kẻ
phải trực tiếp chịu hậu quả của trò đùa này là Dế Choắt).
+ Mất bạn láng giềng.
Với Dế Mèn:

+ Bị Dế Choắt dạy cho bài học nhớ đời.
+ Suốt đời phải ân hận vì lỗi lầm của mình
gây ra.

2. Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn.
Tâm trạng của Dế
Mèn:

+ Dế Mèn thể hiện ân
hận, hối lỗi.

+ Nâng đầu Dế Choắt
vừa thương, vừa ăn
năn hối hận.

+ Chôn xác Dế Choắt
vào bụi cỏ um tùm.

2.. Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn

Dế Mèn thể
hiện ân hận,
hối lỗi.

Nâng đầu Dế
Choắt vừa
thương, vừa ăn
năn hối hận.

Tâm
trạng
Dế Mèn

Chôn xác Dế
Choắt vào
bụi cỏ um
tùm.

2. Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn.
 Nhận xét:

Sự thay đổiQua
đó hành
bất ngờ
Ở
đây
có
sự
biến
đổi
tâm
động của Dế
song hợpMèn,
lý bởi
chếtxét gìlý:vềtừ
emcái
có nhận
sự thái độ kiêu ngạo,
của Dế Choắt
đãtâm
táclíđộng
thay đổi
của Dế hống
Mèn? hách sang ăn năn, hối
em sự
thaycủa
đổi đóhận.
có hợp
mạnh mẽTheo
tới suy
nghĩ
Chính
Dế Mèn, lívìkhông?
Dế Mèn
sốcsự ăn năn ấy
Nghệ
thuật miêu tả tâm lí
giúp
ta
hiểu
thêm
về
tính
cách
nổi song không ác ý.
nhân
Dế Mèn, đó là tính cách
nào?vật sinh động, hợp lí.

2. Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn.
 Nhận xét:

Sự hối hận của Dế mèn là cần thiết vì kẻ biết lỗi sẽ tránh được
lỗi.
Có thể tha thứ vì tình cảm của Dế Mèn rất chân thành.
Cuối truyện là hình
ảnh Dế Mèn đứng
lặng hồi lâu trước
nấm mồ bạn. Em thử
hình dung tâm trạng
Dế Mèn lúc này?

Cuối truyện là hình ảnh Dế
Mèn cay đắng vì lỗi lầm của
mình, xót thương Dế Choắt,
mong Dế Choắt sống lại, nghĩ
đến việc thay đổi cách sống của
mình.
 

2. Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn.
 Nhận xét:

Bài học về
cách ứng
xử, sống
khiêm tốn,
biết tôn
trọng
người
khác.

Bài học đường đời đầu
Sau tất tiên
cả các
sự
việc
trên,
nhất
là
mà Dế Mèn rút ra
Bài
sau khi Choắtsau
chết,
Dế
Mèn
đã
tự rút
cái
chết
của
Dế
học
ra
bài
học
đường
đời
đầu
tiên
cho
Choắt:
Thói
ngông
về
mình. Theo cuồng
em, đócủa
là bài
họctrêu
gì? Việc
mình,
tình
tác giả để chođùa,
Dế khinh
Mèn tựthường
kể lại câu
thân
khác,ngôi
thoả thứ
mãnnhất
chuyện
củangười
mình bằng
ái,
vuitrong
cho mình
chan
có tác dụngniềm
thế nào
việc đã
thể
gây
ra
hậu
quả
khôn
hòa.
hiện bài học ấy?
lường, phải ân hận suốt
đời.

Việc tác giả sử dụng
ngôi kể thứ nhất, cho
Dế Mèn tự kể lại câu
chuyện của mình đã
khiến câu chuyện trở
nên chân thực, khách
quan, nhân vật có thể
bộc lộ rõ nhất tâm
trạng, cảm xúc của
mình khi trải qua.

III>. Tổng kết
2. Nghệ
thuật
+ Nhận
xét về đặc sắc nghệ thuật và sức

- Truyện
đồng
dung Nội
hấpdung,
dẫn, sinh
động.
cuốn
hútthoại
củavới
tácnội
phẩm?
ý nghĩa
- Kể chuyện
kếtbản?
hợp với miêu tả.
của văn
-Xây dựng
nhân
Dế Mèn
gầnmiêu
gũi với
+ Emhình
họctượng
tập được
gìvật
từ nghệ
thuật
tả trẻ thơ, miêu tả
loài vậtvà
chính
xác, sinhcủa
động
kể chuyện
Tô Hoài trong văn bản
- Các phép
này? tu từ .
- Lựa chọn ngôi kể, lời văn giàu hình ảnh, cảm xúc.
1. Nội dung – Ý nghĩa:
- Vẻ đẹp cường tráng của Dế Mèn. Dế Mèn kiêu căng, xốc nổi gây ra
cái chết của Dế Choắt.
- Bài học về lối sống thân ái, chan hòa; yêu thương giúp đỡ bạn bè;
cách ứng xử lễ độ, khiêm nhường; sự tự chủ; ăn năn hối lỗi trước cử
chỉ sai lầm...

LUYỆN TẬP

01

Câu 1: Đoạn trích Bài học đường đời đầu tiên
được trích từ tác phẩm nào?

Dế
lưukí.
kí.
Dế Mèn
Mèn phiêu lưu

Đất rừng phương Nam.
Thầy thuốc giỏi cốt
nhất ở tấm lòng.

10
11
12
13
14
15
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9

Những năm tháng cuộc đời.

02

Câu 2: Đoạn trích nằm ở phần nào của tác phẩm?

Chương II
Chương

Chương III
10
11
12
13
14
15
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9

Chương VI

Chương X

03

Câu 3: Hai nhân vật chính trong
đoạn trích trên là ai?

Mẹ Dế Mèn và Dế Mèn.

Chị Cốc và Dế Choắt.
10
11
12
13
14
15
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9

Dế Mèn và chị Cốc.

Dế Mèn và Dế Choắt.

04

Câu 4: Phương thức biểu đạt
chính của đoạn trích là

Biểu cảm

Tự sự
10
11
12
13
14
15
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9

Miêu tả

Nghị luận

05

Câu 5: Đoạn trích Bài học đường đời
đầu tiên được kể lại theo lời

Dế Mèn.
10
11
12
13
14
15
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9

Dế Choắt.

Chị Cốc.
Tác giả.

06

Câu 6: Tác giả đã khắc họa vẻ ngoài của
Dế Mèn như thế nào?

Ốm yếu, gầy gò
và xanh xao.
Mập mạp, xấu xí
và thô kệch.

Khỏe mạnh, cường tráng
và đẹp đẽ.
10
11
12
13
14
15
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9

Thân hình bình thường
như bao con dế khác.

VẬN DỤNG
Hiện nay, trong cuộc sống, đặc biệt là trong lớp học vẫn còn hiện
tượng " Dế Mèn". Giả sử em gặp những hiện này, em sẽ nói với
bạn như thế nào? Em rút ra được bài học ứng xử như thế nào cho
bản thân qua câu chuyện Dế Mèn?

Viết đoạn văn khoảng 100 đến 150 chữ trình bày suy nghĩ của
em về nhân vật Dế Mèn

Nhân vật Dế Mèn trong văn bản Bài học đường đời đầu tiên của nhà văn Tô Hoài là một
trong những nhân vật đầy suy ngẫm và ý nghĩa. Chàng dế được miêu tả là một nhân vật khỏe
mạnh và cường tráng với đôi càng màu mẫm bóng đầy quyến rũ và thân hình rắn rỏi như con
nhà võ. Hơn nữa, việc sống độc lập từ khi còn trẻ đã giúp cho Dế Mèn có khả năng xây dựng
và tự sinh sống, cho thấy sự độc lập và sáng tạo của cậu. Tuy nhiên, qua trải nghiệm và
những thất bại, Dế Mèn đã học được bài học quan trọng về tôn trọng và đối xử đúng mực với
những người xung quanh mình. Thứ hai, Dế Mèn đã trêu chọc chị Cốc nhưng lại không chịu
nhận lỗi và kết quả là dẫn đến cái chết của Dế Choắt. Mèn hung hăng và tự cao trêu chọc chị
Cốc, nhưng lại nhát gan không dám nhận lỗi. Điều này đã dẫn đến hậu quả đáng tiếc cho Dế
Choắt, người phải chịu một kết cục đau lòng. Tuy nhiên, Dế Mèn đã học được bài học về sự
can đảm và trách nhiệm. Cậu đã nhận ra rằng việc đối mặt với sự thật và nhận lỗi là cần thiết
để trở thành một con người tốt hơn. Cuối cùng, Dế Mèn đã học được bài học quan trọng về
thái độ sống khiêm nhường.  Tóm lại, Dế Mèn là một nhân vật đầy suy ngẫm, với vẻ đẹp
hình thể nổi bật nhưng cũng có những sai lầm và bài học quan trọng về đạo đức cần được
học hỏi. Câu chuyện của Dế Mèn cho thấy rằng, dù có những lỗi lầm và thất bại trong quá
trình trưởng thành, chúng ta vẫn có thể học hỏi và trở thành những con người tốt đẹp hơn
trong tương lai.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

1. Nắm nội dung bài học.
2.Chuẩn bị đọc hiểu văn bản 2 Giọt sương đêm
+ Đọc văn bản trang 90/SGK.
+ Đọc và trả lời các câu hỏi trang 90, 92, 93/ SGK.

CẢM ƠN CÁC EM
ĐÃ LẮNG NGHE BÀI GIẢNG!