Đọc văn bản

BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
(Trích: Dế Mèn phiêu lưu ký – Tô Hoài)

Yêu cầu đọc

Đọc to, rõ ràng, giọng đầy kiêu hãnh khi
miêu tả về vẻ đẹp của Dế Mèn. Đoạn trêu
chị Cốc đọc với giọng hách dịch, khi kể về
cái chết của chị Cốc đọc với giọng buồn,
hối hận.

Đọc lời của
Dế Choắt
Đọc lời của
Dế Mèn

Phân vai đọc
Đọc lời của
chị Cốc

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Văn bản : Bài học đường đời đầu tiên
 
Tác giả
 
Vị trí đoạn trích
 
Phương thức biểu đạt
 
Ngôi kể
 
PTBĐ
 
Bố cục
 
Tóm tắt

Giới thiệu tác giả Tô Hoài
 Là nhà văn lớn, sáng tác nhiều thể
loại (truyện ngắn, truyện dài, hồi kí,
tự truyện). Số lượng tác phẩm đạt kỉ
lục trong nền văn học Việt Nam
hiện đại. Trong đó có nhiều tác
phẩm viết cho thiếu nhi.
 Tác phẩm tiêu biểu viết cho thiếu
nhi: Võ sĩ Bọ Ngựa, Dê và Lợn, Đôi
ri đá, Chuyện nỏ thần, Dễ Mèn
phiêu lưu kí....

Tác phẩm chính

Tác phẩm chính

Giải A Hội Văn
nghệ Hà Nội
(1967)

Giải Nhất Hội Văn
nghệ Việt Nam
(1956)

Giải thưởng Thăng Long
(UBND Hà Nội) tập hồi ký
Chuyện cũ Hà Nội (1980)

Một số tác phẩm viết cho thiếu nhi

“Dế Mèn phiêu lưu ký” (1941) là truyện
đồng thoại dành cho lứa tuổi thiếu nhi, tác
phẩm đã được dịch ra 40 thứ tiếng trên thế
giới. Trong truyện, nhân vật chính là Dế
Mèn, cậu đã trải qua muôn vạn cuộc phiêu
lưu thử thách đầy mạo hiểm. Ở chặng đường
ấy là những bài học giúp Dế Mèn trưởng
thành và trở thành một chàng Dế cao
thượng. Chúng ta có thể đúc kết kinh
nghiệm từ chính nhân vật Dế Mèn, đó là đi
một ngày đàng học một sàng khôn.

Vị trí: Trích chương I của “ Dế Mèn
phiêu lưu ký”.
Trải
nghiệm
cùng văn
bản

Phương thức biểu đạt : Tự sự,
miêu tả.
Bố cục: 2 phần

Bố cục

Phần 1: từ đầu đến “Tôi
càng tưởng tôi là tay ghê
gớm, có thể sắp đứng đầu
thiên hạ rồi”: Bức chân
dung tự họa của Dế Mèn

Phần 2: Đoạn còn
lại: Câu chuyện về
bài học đường đời
đầu tiên.

TÓM TẮT:
 Dế Mèn ăn uống điều độ và làm việc có chừng mực nên
chóng lớn và trở thàng một chàng dế thanh niên cường
tráng, khỏe mạnh. Cũng chính vì thế mà Dế Mèn sinh ra
kiêu căng ngạo mạn luôn hung hăng hống hách đối với mọi
người xung quanh, hay bắt nạt kẻ yếu và làm nhiều chuyện
dại dột, đáng chê trách. Chẳng hạn thấy Dế Choắt ốm yếu
thì hay cười nhạo và tỏ ý khinh ghét. Một hôm, Dế Mèn
bày trò trêu chọc chị Cốc khiến chị nổi giận nhưng chị lại
lầm tưởng là dế Choắt, chị đã thẳng tay trừng chị Dế
Choắt, mổ Choắt quẹo xương sống rồi chết. Trước cái chết
của Dế Choắt, Dế Mèn ăn năn, hối hận vô cùng. Đó cũng là
bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn.

Đọc văn bản

BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
(Trích: Dế Mèn phiêu lưu ký – Tô Hoài)

I, Tìm hiểu chung
II, Đọc hiểu văn bản
1, Bức chân dung tự họa của Dế Mèn.

Em hiểu thế nào là bức chân dung
tự họa?

Tự vẽ ( kể, miêu tả) về hình dáng,
hành động, tính cách của mình.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Nhóm 1+ 2:

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
BÀN( 2P)

Nhóm 3+ 4:

Chi tiết miêu
tả hình dáng
Dế Mèn?

Nhận xét từ ngữ?

Hành động, suy
nghĩ của Dế
Mèn?

Nhận xét từ ngữ, biện
pháp nghệ thuật?

……………………………
……………..
……………………………
……………………………
…
……………………………..
……………………………
……………………………

…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
………………………………………………
……………
……………………………..

…………………………..
………………………………..
………………………………
…………………………………
…………………………
……………………………..

…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
………………………………………………………
……
……………………………..

=> Hình dáng của Dế Mèn?

=> Tính cách của Dế Mèn?

Cánh: dài

Càng : mẫm bóng
Chi tiết miêu tả hình
Vuốt: nhọn hoắt
dáng Dế Mèn

Thân hình: màu nâu bóng mỡ

Đầu: to, nổi từng tảng

Răng: đen nhánh

Râu: dài, uốn cong

Từ miêu tả: danh từ,
tính từ tuyệt đối.

Một chàng Dế thanh niên
cường tráng, đẹp đẽ, đầy sức
sống.

Đạp phanh phách

- Nhai ngoàm ngoạm

Hành động, suy nghĩ - Trịnh trọng
của Dế Mèn?
vuốt râu

- Đi đứng oai vệ như con nhà
võ, nhún chân, rung đùi...
- Quát mấy chị Cào
- Cà khịa với tất cả
Cào
hàng xóm
- Tưởng mình sắp đứng đầu thiên
Đá mấy anh Gọng vó
hạ ( suy nghĩ)

+ Từ loại: động từ,
+Nghệ thuật: so sánh,nhân
hóa.

Một chàng Dế tự tin, yêu đời
nhưng kiêu căng, xốc nổi, hợm
hĩnh, tự phụ.

Miêu tả tài tình.

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI( 2p):
Em có nhận xét gì về nghệ
thuật miêu tả của tác giả ?

Miêu tả ngoại hình kết hợp với hành động.
Miêu tả từ khái quát đến cụ thể
Sử dụng từ ngữ chọn lọc, chính xác, sáng tạo
Thủ pháp so sánh, nhân hóa sinh động.

Theo dõi phần hai của văn bản từ
chỗ “ Câu chuyện ân hận đầu tiên
mà tôi ghi nhớ suốt đời...đến
hết”, em cho biết phần này có
những sự việc chính nào?
Thái độ của Dế Mèn với Dế
Choắt

Có 3 sự việc:

Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn đến cái
chết của Dế Choắt
Sự ân hận của Dế Mèn

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3 NHÓM BÀN( 2P)

Những chi tiết giới thiệu
Nghệ thuật miêu tả
và miêu tả về Dế Choắt?
...................................
..................................
..................................
..................................
-> Nhận xét về Dế Choắt?

Dế Choắt

Là hàng xóm của Dế Mèn, trạc tuổi với Dế Mèn

DẾ
CHOẮT

Người gầy gò, dài lêu ngêu như gã nghiện thuốc phiện
Cánh ngắn củn, hở cả mạng sườn như người cởi trần
mặc áo ghi lê
Râu ria cụt một mẩu, mặt mũi ngẩn ngẩn, ngơ ngơ...

+ Sử dụng từ láy: gầy
gò, lêu nghêu, bè bè,
nặng nề, ngẩn ngẩn,
ngơ ngơ
+ Hình ảnh so sánh
+ Nhân hóa

Tính nết ăn xổi, ở thì

-> Dế Choắt gầy gò, ốm
yếu.

Đọc phân vai đoạn truyện từ chỗ “Một hôm, tôi
sang chơi….đến tôi về không một chút bận tâm”
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4

Lời lẽ, giọng điệu?
………………………
………………………
………………………

Cách xưng hô?
………………………
………………………
……………………

=>Nhận xét về thái độ của Dế Mèn đối với Dế
Choắt?

Chú mày có lớn mà chẳng có khôn

Lời lẽ,
giọng điệu?

Cách xưng
hô?

Chú mày sinh sống cẩu thả
Chú mày hôi như cú mèo
Khi Dế Choắt nhờ đòa ngách thì hếch răng, xì
một hơi rõ dài, mắng, quắc mắt, không một
chút bận tâm với Dế Choắt

Chú mày
=>Dế Mèn trịch thượng, hách dịch,
ích kỉ.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 5( 5p)

Trước khi trêu:
…….. ………………………
Sau khi trêu:
………………………
………………………

? Tìm những chi tiết miêu tả
hành động, suy nghĩ của Dế Mèn
trước và sau khi trêu chị Cốc
? Nhận xét về diễn biến tâm
trạng của Dế Mèn

Tâm trạng:
………………………
Tâm trạng:
………………………
………………………

Trước khi
trêu:

Tâm
trạng:

Nghĩ mưu, gọi Dế Choắt trêu cùng, khi Dế Choắt can
ngăn thì quắc mắt, mắng Dế Choắt.

Thích thú
Đắc ý

Chui tọt vào hang, lên giường nằm khểnh, nghĩ thú vị

Sau
trêu:

khi

Núp tận đáy, nằm im thin thít khi chị Cốc mổ Dế Choắt
Chị Cốc đi rồi mới mon men bò lên
Khi Dế Choắt chết
+ Hốt hoảng, quỳ xuống nâng đầu Dế Choắt mà than
+ Ân hận, nghĩ về bài học
+ Đem xác Dế Choắt chôn .

Tâm trạng:

-> Đau xót xa, ăn năn hối lỗi, nghĩ về
bài học đường đời đầu tiên

2. Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn.
Tâm trạng của Dế
Mèn

Dế Mèn thể hiện ân
hận, hối lỗi.

Nâng đầu Dế Choắt
vừa thương, vừa ăn năn
hối hận.

Chôn xác Dế Choắt
vào bụi cỏ um tùm.

Dế Mèn

Việc Dế Mèn dám gây sự
với chị Cốc khỏe hơn
mình gấp bội có phải là
hành động dũng cảm
không? Vì sao?
- Đó không dũng cảm mà là sự liều lĩnh,
ngông cuồng thiếu suy nghĩ: vì nó sẽ gây ra
hậu quả nghiêm trọng cho Dế Choắt.

Chị Cốc

Trước khi chết, Dế Choắt có lời khuyên gì cho Dế mèn?

Ở đời mà có thói hung hăng
bậy bạ, có óc mà khồn biết
nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang
vạ vào mình đấy.

? Chính hành động ngông cuồng của Dế Mèn đã gây ra cái chết
cho Dế Choắt, vậy mà Dế Choắt vẫn khuyên nhủ Dế Mèn điều đó
cho em hiểu thêm gì về Dế Choắt

Dế choắt bao dung, vị tha

Theo em lời khuyên của Dế Choắt đã giúp Dế Mèn rút ra bài học
gì? Tại sao Dế Mèn lại nói đây là bài học đường đời đầu tiên?

- Không hung hăng, bậy bạ, làm
việc gì cũng phải suy nghĩ.
- Bài học đường đời đầu tiên vì:
đây là lỗi lầm đầu tiên trong
cuộc đời của Dế mèn.

Nét
đẹp

Cường tráng,mạnh mẽ
yêu đời tự tin

Nét
chưa
đẹp

Kiêu căng, xốc nổi,
hợm hĩnh, hung hăng
tự phụ

2. Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn.
Hậu quả: Gây ra cái chết thảm thương cho Dế Choắt (Kẻ
phải trực tiếp chịu hậu quả của trò đùa này là Dế Choắt).
+ Mất bạn láng giềng.
Với Dế Mèn:

+ Bị Dế Choắt dạy cho bài học nhớ đời.
+ Suốt đời phải ân hận vì lỗi lầm của mình
gây ra

Từ câu chuyện của Dế Mèn, em rút ra bài học gì cho bản thân?

Không kiêu căng, ích kỉ, làm việc
gì cũng phải suy nghĩ

Em cần có thái độ sống ntn với các bạn trong lớp và mọi người?

Phải sống khiêm tốn, thân ái,
hòa đồng biết yêu thương, chia
sẽ và tôn trọng mọi người...

Em thấy hình ảnh những con vật được miêu tả trong truyện có giống với
chúng trong thực tế hay không? Có đặc điểm nào của con người được gán
cho chúng?

- Các con vật được miêu tả giống thực tế
- Chúng mang tính cách con người
+ Dế Mèn: kiêu căng, biết ăn năn, hối lỗi
+ Dế Choắt: yếu đuối, biết tha thứ
+ Chị Cốc: tính nóng nảy, dễ tự ái

Em hãy khái quát nghệ thuật và nội
dung chính của văn bản?
 

TỔNG KẾT
Nội dung

- Nghệ thuật miêu tả
sinh động
- cách kể chuyện tự
nhiên, hấp dẫn
- Ngôn ngữ chính xác,
giàu tính tạo hình
- Sử dụng biện pháp tu
từ: so sánh, nhân hóa

Nghệ thuật

+ Dế Mèn có vẻ đẹp cường tráng
nhưng tính nết còn kiêu căng, xốc
nổi.
+ Do bày trò trêu chị Cốc dẫn dến
cái chết thảm thương của Dế
Choắt
+ Dế Mèn ân hận và rút ra bài học
đường đời đầu tiên

LUYỆN TẬP
Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:
“Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc có chừng mực nên tôi chóng lớn lắm.
Chẳng bao lâu, tôi đã trở thành một chàng dế thanh niên cường tráng. Đôi càng
tôi mẫm bóng. Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt.
Thỉnh thoảng, muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, tôi co cẳng lên, đạp
phanh phách vào các ngọn cỏ. Những ngọn cỏ gãy rạp, y như có nhát dao vừa
lia qua. Đôi cánh tôi, trước kia ngắn hủn hoẳn, bây giờ thành cái áo dài kín
xuống tận đuôi. Mỗi khi tôi vũ lên, đã nghe tiếng phành phạch giòn giã. Lúc tôi
đi bách bộ thì cả người tôi rung rinh một màu nâu bóng mỡ và rất ưa nhìn. Đầu
tôi to ra và nổi từng tảng, rất bướng. Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũngnhai
ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc. Tôi lấy làm hãnh diện với bà con
về cặp râu ấy lắm. Cứ chốc chốc tôi lại trịnh trọng và khoan thai đưa cả hai chân
lên vuốt râu.”
(Sách Ngữ văn 6, tập 2, NXB Giáo dục Việt Nam, năm 2018)

LUYỆN TẬP
Câu 1: Đoạn trích trên thuộc văn bản nào? Của ai ? Nêu xuất xứ của
văn bản chứa đoạn trích trên ?
Câu 2: Nêu nội dung chính của đoạn văn?
Câu 3: Nhân vật trong đoạn trích được thể hiện qua những hành
động nào?
Câu 4: Qua đoạn văn trên, em thấy nhân vật Dế Mèn hiện lên như
thế nào?
Câu 5: Dế mèn lấy làm “hãnh diện với bà con” Theo em , Dề Mèn có
quyền hãnh diện như thế không?

Gợi ý:
 Câu 1: Đoạn văn trên trích trong văn bản " Bài học
đường đời đầu tiên " của tác giả Tô Hoài
Câu 2: Đoạn trích trên miêu tả hình dáng và tính cách
của dế mèn.
Câu 3: Hành động, suy nghĩ của Dế Mèn:
Đạp phanh phách
Nhai ngoàm ngoạm
Trịnh trọng vuốt râu
Câu 4:
- Hình dáng: Cường tráng, khỏe mạnh, đầy sức sống
Câu 5: Không vì nó tạo thành thói tự kiêu, có hại cho Dế
Mèn sau này.

NV2

LUYỆN TẬP
TRÒ CHƠI RUNG CHUÔNG VÀNG

GAMESHOW ( Phiên bản Mini)
Quy định:
- Đáp án A
- Đáp án B
- Đáp án C

- Đáp án D

Luật chơi:

- Mỗi HS sẽ được phát 4 tờ giấy nhớ (loại nhỏ) với 4 màu sắc khác
nhau: xanh - vàng - hồng – trắng (tương với với 4 đáp án của mỗi câu
hỏi theo quy định).
- HS cả lớp sẽ đứng tại chỗ để cùng tham gia trò chơi.
- GV lần lượt đọc các câu hỏi. Sau khi GV đọc xong câu hỏi, HS có 15 s
để giơ tờ giấy nhớ tương ứng đáp án
- HS nào trả lời sai câu hỏi sẽ tự động ngồi xuống, không được tham gia
trả lời câu hỏi tiếp theo.
- Hết 8 câu hỏi, (những) HS nào còn đứng (trả lời được hết 8 câu hỏi) sẽ
giành được phần thưởng.

Rung
Chuông Vàng

01

Câu 1: Đoạn trích Bài học đường đời đầu tiên
được trích từ tác phẩm nào?

Dế Mèn phiêu lưu kí.

Đất rừng phương Nam.
Thầy thuốc giỏi cốt
nhất ở tấm lòng.

10
11
12
13
14
15
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9

Những năm tháng cuộc đời.

02

Câu 2: Đoạn trích nằm ở phần nào của tác phẩm?

Chương I

Chương III
10
11
12
13
14
15
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9

Chương VI

Chương X

03

Câu 3: Hai nhân vật chính trong
đoạn trích trên là ai?

Mẹ Dế Mèn và Dế Mèn.

Chị Cốc và Dế Choắt.
10
11
12
13
14
15
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9

Dế Mèn và chị Cốc.

Dế Mèn và Dế Choắt.

04

Câu 4: Phương thức biểu đạt
chính của đoạn trích là

Biểu cảm

Tự sự
10
11
12
13
14
15
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9

Miêu tả

Nghị luận

05

Câu 5: Đoạn trích Bài học đường đời
đầu tiên được kể lại theo lời

Dế Mèn.

Chị Cốc.
10
11
12
13
14
15
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9

Dế Choắt.

Tác giả.