Trong cuộc sống chúng ta sẽ trải qua rất nhiều trải nghiệm để
khôn lớn và trưởng thành

 Có những trải nghiệm cho
ta những bài học quý

 Có những trải nghiệm khiến
ta phải hối hận cả đời

 Em hãy kể tên
một số câu chuyện
có nhân vật là con
vật/ đồ vật/ loài vật
mà em đã biết, đã
nghe ?

• Một số câu chuyện có nhân vật là loài vật, con vật là:

Rùa và Thỏ

Anh đom đóm
( Võ Quảng)

Ngày Tết của Trâu Xe
( Võ Quảng)

Nhận diện được những đặc
01 trưng của các yếu tố truyện
đồng thọai trong văn bản
Phân tích được đặc điểm và
02 ý nghĩa của các nhân vật
trong văn bản
Có được bài học ý nghĩa
03 và liên hệ tình bạn cho
bản thân

I.
Đọc – Tìm hiểu chung
1. Đọc văn bản

* Hướng dẫn đọc:

- Đoạn đầu: Đọc với giọng
hào hứng, kiêu hãnh, to,
vang
- Đoạn trêu chị Cốc: Đọc với
giọng trịnh thuợng ,khó chịu
- Đoạn cuối: Đọc chậm, trầm
buòn, sâu lắng
- Giọng Dế Choắt: Yếu ớt, rên
rỉ

2. Chú thích

3. Tác giả, tác phẩm

a. Tác giả TÔ HOÀI ( 1920 – 2014 )
 Tô Hoài
Tên khai sinh là
Nguyễn Sen

 Tác phẩm tiêu biểu:
Võ sĩ Bọ Ngựa, Nhà
Chử, Vợ chồng A Phủ,…

 Đề tài:
Ông viết nhiều truyện
cho thiếu nhi, viết về đề
tài miền núi và Hà Nội

 Phong cách nghệ thuật:
Ngôn ngữ chân thực, gần
gũi với đời sống

b) Tác phẩm

- Dế Mèn phiêu lưu kí là tác phẩm
nổi tiếng nhất của Tô Hoài, được
dịch ra gần 40 thứ tiếng trên Thế
Giới
- Văn bản “Bài học đường đời đầu
tiên” là đoạn trích được trích từ
Chương 1 của tác phẩm

Ngôi kể thứ nhất
( Người kể xưng “tôi” )

Người kể chuyện:
Dế Mèn

( Nhân vật trong truyện )

Từ đầu … đứng đầu thiên hạ
Phần 1  Bức chân dung tự họa của Dế Mèn

Phần 2

Đoạn còn lại
 Bài học đường đời đầu tiên của
Dế Mèn

02

Tìm hiểu chi tiết

1. Ngoại hình, hành động, tính cách của Dế Mèn
a) Ngoại hình, hành động
NGOẠI HÌNH
- Càng: Mẫm bóng
- Vuốt: Cứng, nhọn hoắt, đạp
phành phạch
- Cánh: Áo dài chấm đuôi
- Răng: Đen nhánh……

TỰ ĐÁNH GIÁ
- Chàng Dế thanh niên, cường
tráng, rất bướng, tợn lắm, giởi
lắm,
- Tay ghê gớm, sắp đứng đầu
thiên hạ

HÀNH ĐỘNG

- Co cẳng đạp phanh phách vào
các ngọn cỏ;
- Vũ cánh phành phạch gión giã
- Nhai ngoàm ngoạp
……………..
QUAN HỆ VỚI MỌI NGƯỜI

- Cà khịa, to tiếng
- Quát chị Cào Cào
- Đá và ghẹo anh Gọng Vó

1. Ngoại hình, hành động, tính cách của Dế Mèn
b) Tính cách của Dế Mèn

Em hãy nhận xét
về tính cách của
Dế Mèn bằng 3-4
tính từ ( Có ưu,
nhược điểm )

Tự tin biết chăm sóc bản thân, sống điều độ.
Nhưng Dế Mèn cũng rất kiêu ngạo, hung hăng,
hiếu thắng, hay bắt nạt kẻ yếu

 Đánh giá nhân vật Dế Mèn
Tích cực

Tiêu cực

Khỏe mạnh,
cường tráng,
đầy sức sống,
yêu đời, tự
tin

Kiêu căng, tự
phụ, hỡm hĩnh,
thích ra oai

Bức chân dung tự họa của Dế Mèn

a. Hình dáng
b. Hành động
c. Suy nghĩ

Nghệ thuật nhân hóa, so sánh.
Loài vật được miêu tả bằng đặc
điểm, tính cách , … của con
người

 Vẻ đẹp cường tráng
 Tính nết kiêu căng, tự
phụ coi thuờng tất cả
mọi người

Bài học rút ra cho bản thân thông qua bức chân
dung tự họa của Dế Mèn
Nên làm

Ăn uống đầy
đủ, tự chăm sóc
bản thân để trở
nên nhanh nhẹn,
khỏe mạnh

Ko nên làm

Quá tự tin vào bản
thân, coi mình là
trung tâm, kiêu
căng, trêu trọc
người yếu kém

2. Nhân vật Dế Choắt
a) Ngoại hình, tính cách, hành động
- Trạc tuổi Dế Mèn. Bẩm sinh yếu đuối
- Người gầy gò, dài lêu nghêu như gã thuốc phiện
- Cảnh ngắn ngủn, đôi cánh bè bè
- Râu ria cụt 1 mẩu. Mặt mũi ngẩn ngẩn ngơ ngơ
- Ăn xổi ở thì. Đào hang nông sát đất

Ốm yếu sống tạm bợ.
Đối ngược với Dế Mèn

2. Nhân vật Dế Choắt
b) Thái độ của Dế Mèn với Dế Choắt
Đặt tên: Dế Choắt
Xưng hô: ta – chú mày
- Chú mày có lớn mà chẳng có khôn
- Đào tổ nông thì cho chết

Khinh bỉ và coi thường Dế Choắt
Không giúp đỡ
 Lối sống ích kỷ, chỉ biết bản thân

Chỉ ra chi tiết miêu tả Dế Mèn và Dế Choắt gợi
đặc điểm liên tưởng tới đặc điểm con người

Các chi tiết miêu
tả, hình dáng, cử
chỉ thường thể
hiện đặc điểm
loài vật

Các chi tiết miêu
tả, lời nói, ý
nghĩa thường gợi
đến hình ảnh con
người

Đặc điểm nhân vật truyện đồng thoại:
Nhân vật được nhân hóa vừa có đặc tính
loài vật vừa có tích cách con người

Nhân vật được
nhân cách hóa
Miêu tả sinh
động, tinh tế
Sử dụng hình ảnh
so sánh, từ ngữ
láy đặc sắc

Trước khi Sau khi trêu
trêu chị Cốc
chị Cốc
Thái độ
Hành động

Kết quả

Trước khi trêu Sau khi trêu chị
chị Cốc
Cốc
Thái độ

Hành động

- Mắng, coi thường,
bắt nạt Choắt
- Cất giọng véo von
trêu Cốc
Hung hăng, ngạo
mạn, xấc xược

- Chui tọt vào hang
- Núm dưới hang
nắm im thin thít
- Mon men bò lên
Hoảng sợ, hèn
nhát

Kết quả

- Dế Choắt chết

Dế Mèn hối hận
chôn cất Dế Choắt

Nguyên nhân
Thói hung hang, kiêu ngạo.
Muốn gia oai với Dế Choắt

Diễn biến
Hát véo von trêu chọc chị
Cốc.Chui tọt vào hang

Tâm trạng Dế Mèn
Bụng nghĩ thú vị
Khiếp sợ, nằm im thin thít

Hậu quả

Dế Choắt bị chị Cốc
mổ chết

1 Hung hăng, xấc xược, không coi ai ra gì
2

Sợ hãi, hèn nhát, trốn tránh
Ân hận, ăn năn tội mình

3

Biết ân hận, nhận ra lỗi lầm
của bản thân khi gây ra cho
người khác

BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
Hung hăng, hốc hách, láo chỉ tổ đem thân trả
nợ cho những hành động ngu dại của mình
thôi
Bài học về thái độ sống, cách ứng xử với mọi
người xung quanh
Ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ sớm muộn cũng
mang vạ vào mình đấy
Bài học về việc phải biết suy nghĩ trước khi hành động
Nếu không suy nghĩ trước khi hành động, lỡ xảy ra những việc dại
dột, dù về sau có hối cũng không thể làm lại được
Bài học về sự khiêm tốn

Hung hăng, xốc nổi,
không nghĩ đến hậu
quả, gây ra cho
người khác

Dế Mèn

Gầy gò, ốm yếu ,
không biết cách
chăm lo cuộc sống
bản thân

Bản thân
Dế Choắt

Không suy nghĩ,
nóng nảy, không
phân biệt đúng sai

Chị Cốc

Tổng kết
Nghệ Thuật

Nội Dung

Miêu tả loài vật sinh động,
nghệ thuật nhân hóa, ngôn
ngữ miêu tả chính xác

Miêu tả Dế Mèn có vẻ đẹp cường
tráng nhưng tính nết kiêu căng, xốc
nổi

Xây dựng hình tượng
nhân vật gần gũi với trẻ
thơ

Sau khi bày trò trêu chị Cốc, gây ra
cái chết cho Dế Choắt, Dế Mèn hối
hận và rút ra bài học đường đời đầu
tiên cho mình