KHỞI ĐỘNG
Cho biết nội dung của
bài hát? Bài hát gợi
cho em cảm xúc gì?

BÀI 1: TÔI VÀ CÁC
BẠN

TRI THỨC NGỮ
VĂN

TRI THỨC NGỮ
VĂN (SGK-11)

THẢO LUẬN NHÓM
Hãy kể tên một số truyện mà
em đã đọc? Em thích nhất
truyện nào?

Ai là người kể trong truyện
này? Người kể ấy xuất hiện ở
ngôi thứ mấy?

Nếu muốn tóm tắt lại nội
dung câu chuyện, em sẽ dựa
vào những sự kiện nào?

Nhân vật chính trong truyện
là ai? Nêu 1 vài chi tiết giúp
em hiểu đặc điểm của nhân
vật đó?

Giới thiệu ngắn gọn một
truyện đồng thoại và chỉ ra
những “dấu hiệu” của truyện
đồng thoại trong tác phẩm
đó?

BÀI 1: TÔI VÀ CÁC
BẠN

VĂN BẢN
1:

BÀI HỌC
ĐƯỜNG ĐỜI
ĐẦU TIÊN
-Tô Hoài
-

NỘI DUNG BÀI
I. Đọc - tìm hiểu
HỌCII. Đọc- hiểu chi tiết
chung

III. Tổng kết

IV. Luyện tập

I. Đọc- tìm hiểu
chung

I. Đọc - tìm hiểu
chung
1. Tác
giả
Nêu những hiểu biết của em về
nhà văn Tô Hoài?

Tác giả Tô
Hoài

I. Đọc - tìm hiểu
chung
1. Tác
•giả
Tô Hoài (1920 – 2014)
• Tên: Nguyễn Sen
• Quê quán: Hà Nội
• Ông viết văn từ trước CM Tháng 8
năm 1945
• Có nhiều tác phẩm viết cho thiếu
nhi
• Các tác phẩm chính: “Võ sĩ Bọ
Ngựa”, “Dê và Lợn”, “Đôi ri đá”,

Tác giả Tô
Hoài

I. Đọc - tìm hiểu
chung
2. Tác
phẩm
a. Đọc và tìm hiểu chú
thích (SGK)

I. Đọc - tìm hiểu
chung
2. Tác
phẩm
a. Đọc và tìm hiểu chú
thích (SGK)
b. Tìm hiểu
chung

Truyện “Dế mèn phiêu lưu kí” thuộc loại
truyện nào? Dựa vào đâu em nhận ra
điều đó?

I. Đọc - tìm hiểu
chung
2. Tác
phẩm
a. Đọc và tìm hiểu chú
b. Tìmthích
hiểu (SGK)
chung
• Văn
bản là truyện đồng thoại nổi tiếng nhất của nhà
văn Tô Hoài.

I. Đọc - tìm hiểu
chung
2. Tác
phẩm
a. Đọc và tìm hiểu chú
b. Tìmthích
hiểu (SGK)
chung
• Văn
bản là truyện đồng thoại nổi tiếng nhất của nhà
văn Tô Hoài.
Truyện sử dụng ngôi kể nào? Dựa vào đâu
em nhận ra ngôi kể đó? Lời kể của ai?

I. Đọc - tìm hiểu
chung
2. Tác
phẩm
a. Đọc và tìm hiểu chú
b. Tìmthích
hiểu (SGK)
chung
• Văn
bản là truyện đồng thoại nổi tiếng nhất của nhà
văn Tô Hoài.
• Hệ thống nhân vật là loài vật (nhân vật chính: Dế
Mèn).
• Sử dụng ngôi thứ nhất (lời kể của Dế Mèn).

I. Đọc - tìm hiểu
chung
2. Tác
phẩm
a. Đọc và tìm hiểu chú
b. Tìmthích
hiểu (SGK)
chung
• Văn
bản là truyện đồng thoại nổi tiếng nhất của nhà
văn Tô Hoài.
• Hệ thống nhân vật là loài vật (nhân vật chính: Dế
Mèn).
Văn
bản
chia
làm
mấy
phần?
Nêu
nội
• Sử dụng ngôi thứ nhất (lời kể của Dế Mèn).
dung của từng phần?

I. Đọc - tìm hiểu
chung
2. Tác
phẩm
a. Đọc và tìm hiểu chú
b. Tìmthích
hiểu (SGK)
chung
• Bố
cục: Văn bản chia làm 2
phần
Phần 1: Từ đầu …sắp đứng đầu thiên
hạ rồi.
⟶ Bức chân dung tự hoạ của Dế Mèn
Phần 2: còn lại:
⟶ Bài học đường đời đầu
tiên

II. Đọc- hiểu
văn bản

II. Đọc - hiểu
văn bản
1.Chân dung tự họa của
Dế
Mèn
Vòng chuyên sâu - 7 phút
• Nhóm 1: Tìm hiểu những chi tiết
miêu tả hình dáng của Dế Mèn
• Nhóm 2: Tìm hiểu những chi tiết
miêu tả hành động của Dế Mèn
• Nhóm 3: Tìm hiểu những chi tiết nói
về suy nghĩ của Dế Mèn

II. Đọc - hiểu
văn bản
1.Chân dung tự họa của
Dế Mèn
•
•
•
•

Vòng mảnh ghép - 8 phút
Chia sẻ kết quả thảo luận ở vòng
chuyên sâu?
Chỉ ra biện pháp NT được sử dùng để
miêu tả Dế Mèn?
Lối miêu tả Dế Mèn thường được sử
dụng ở loại truyện nào?
Nhận xét về hình dáng, hành động,
suy nghĩ của nhân vật Dế Mèn (Chỉ
ra nét đẹp và nét chưa đẹp của nhân
vật )?

II. Đọc - hiểu văn
bản
1.Chân dung tự họa của
Dế Mèn
Hình
dáng

-chàng dế thanh niên cường
tráng
+ càng: mẫm bóng
+ vuốt: cứng, nhọn hoắt
+ cánh: dài tận chấm đuôi
một màu nâu bóng mỡ
+ đầu: to, rất bướng
+ răng: đen nhánh
+ râu: dài, cong

Hành
động

- đạp phanh phách
- vũ lên phành
phạch
- nhai ngoàm ngoạp
- trịnh trọng vuốt
râu
- cà khịa, quát nạt,
đá ghẹo

Suy
nghĩ

- Tôi tợn lắm
- Tôi cho là tôi giỏi.
- Tôi tưởng: lầm cử
chỉ ngông cuồng là
tài ba, càng tưởng tôi
là tay ghê ghớm, có
thể sắp đứng đầu
thiên hạ rồi.

Ngôn
ngữ
- Gọi Dế Choắt là
“chú mày”, xưng
“anh”. Gọi chị Cốc
là
“mày”
xưng
“tao”.

Nghệ thuật: Miêu tả, nhân hóa, giọng kể kiêu ngạo, hống hách
⟶ Dế Mèn khỏe mạnh, cường
tráng, có vẻ đẹp hùng dũng
của con nhà võ (nét đẹp )

⟶ Dế Mèn kiêu căng, tự phụ, xem thường mọi người, hung hăng,
hung hăng, xốc nổi (nét chưa đẹp )

II. Đọc - hiểu
văn bản
2. Bài học đường đời
a. Nhân
Dế
đầuvật
tiên
• LàmChoắt
việc nhóm 4
• Thời gian: 2 phút
• Nhiệm vụ:
1. Tìm những chi tiết thể hiện hình
ảnh, cách sinh hoạt và ngôn ngữ của
Dế Choắt?
2. Tác giả đã sử dụng những biện
pháp nghệ thuật gì khi tái hiện hình
ảnh Dế Choắt?

II. Đọc - hiểu
văn bản
2. Bài học đường đời
a. Nhân
Dế
đầuvật
tiên
Choắt
- Chạc tuổi: Dế Mèn
- Người: gầy gò, dài lêu ngêu như gã

Hình
dáng

nghiện thuốc phiện.
- Cánh: ngắn củn … như người cởi trần
mặc áo ghi nê.
- Đôi càng: bè bè, nặng nề
- Râu: cụt có một mẩu

Cách
hoạt

Mặtởmũi: ngẩn ngẩn ngơ ngơ
sinh -Ăn- xổi,
thì

II. Đọc - hiểu
văn bản
2. Bài học đường đời
a. Nhân
Dế
đầuvật
tiên
Choắt
Cách
Hình
dáng

Suy
nghĩ

hoạt

sinh

- Với Dế Mèn:
+ Lúc đầu: gọi “anh” xưng “em”.
+ Trước khi mất: gọi “anh” xưng “tôi” và
nói: “ở đời….thân”.
- Với chị Cốc:
+ Van lạy
+ Xưng hô: chị - em.

II. Đọc - hiểu
văn bản
2. Bài học đường đời
a. Nhân
Dế
đầuvật
tiên
Choắt
Hình

Cách

sinh

hoạt

dáng

Suy
nghĩ

Nghệ thuật: miêu tả, sử dụng
thành ngữ
=> Gầy gò, ốm yếu nhưng rất khiêm tốn, nhã nhặn.
Bao dung độ lượng trước tội lỗi của Mèn.

II. Đọc - hiểu
văn bản
2. Bài học đường đời
đầuđộ
tiên
b. Thái
của Dế Mèn với
Dế cá
Choắt
• Làm việc
nhân
• Thời gian: 3 phút
• Nhiệm vụ:
- Dế Mèn đã nói gì khi sang thăm
nhà Dế Choắt và khi Dé Choắt nhờ sự
giúp đỡ?
- Những lời nói đó thể hiện thái độ
gì của Dế Mèn?

II. Đọc - hiểu
văn bản
2. Bài học đường đời
đầuđộ
tiên
b. Thái
của Dế Mèn với
Dế Choắt
• Chê bai nhà cửa và lối sống của
Dế Choắt.
• Từ chối lời đề nghị cần giúp đỡ
của Choắt
=> Khinh bỉ, coi thường Dế Choắt.

II. Đọc - hiểu
văn bản
2. Bài học đường đời
c. Bàiđầu
học tiên
đường đời đầu tiên
của Dế Mèn
Nhiệm vụ:
• Tìm những chi tiết thể hiện
hành động của Dế Mèn trước và
sau khi trêu chị Cốc?
• Hành động của Dế Mèn đã gây
ra hậu quả gì?

II. Đọc - hiểu
văn bản
2. Bài học đường đời
c. Bàiđầu
học tiên
đường đời đầu tiên
của Dế Mèn

• Qua hành động đó, em có nhận
xét gì về thái độ của Dế Mèn
trước và sau khi trêu chị Cốc, đặc
biệt là khi chứng kiến cái chết
của Dế Choắt?
• Theo em Dế Mèn đã rút ra được
cho mình bài học gì từ những trải
nghiệm trên? Câu văn nào cho

II. Đọc - hiểu văn
bản
2. Bài học đường đời
c. Bàiđầu
học tiên
đường đời đầu tiên
của Dế Mèn

Dế
Mèn
Hàn
h
độn
g
Thái
độ
Bài
học

Trước khi trêu chị
Cốc

Sau khi trêu
chị Cốc

Hậu
quả
Dế Choắt bị

- Mắng, coi thường, bắt

- Chui tọt vào hang.

nạt Choắt.

- Núp tận đáy hang, nằm in chị

- Cất giọng véo von trêu

thít.

chị Cốc.

- Mon men bò lên.

⟶

- Chôn Dế Choắt.
⟶ Sợ hãi, hèn

Hung hăng, ngạo

mạn, xấc xược

mổ

cho đến chết

nhát

- Không nên kiêu căng, coi thường
người khác.

Cốc

⟶ Hối hận

III. Tổng
kết

III. Tổng kết
Nhiệm vụ:
• Nêu những biện pháp nghệ thuật được sử
dụng trong văn bản?
• Nội dung chính của văn bản “Bài học đường
đời đầu tiên”?
• Ý nghĩa của văn bản.

III. Tổng kết
1. Nghệ
thuật
• Miêu tả loài vật sinh động, nghệ thuật nhân hoá, ngôn
ngữ miêu tả chính xác
• Xây dựng hình tượng nhân vật gần gũi với trẻ thơ.

III. Tổng kết
1. Nghệ
thuật
2.
Nội
dung
• Miêu tả vẻ đẹp của Dế Mèn cường tráng nhưng tính nết
còn kiêu căng, xốc nổi.
• Sau khi bày trò trêu chị Cốc, gây ra cái chết cho Dế Choắt,
Dế Mèn hối hận và rút ra bài học đường đời đầu tiên cho
mình.

III. Tổng kết
1. Nghệ
thuật
2.
Nội
dung
3.
Ý
nghĩa
• Không quá đề cao bản thân rồi rước hoạ.
• Cần biết lắng nghe, quan tâm, giúp đỡ mọi người
xung quanh.

NHIỆM VỤ
• Hệ thống lại kiến thức về tác giả, tác
phẩm
• Đọc lại phần Tri thức Ngữ văn và
soạn bài Thực hành Tiếng Việt