MỘT SỐ
HIỆN
TƯỢNG
TỰ NHIÊN

MỞ ĐẦU

?

Ở mặt đất, các hạt đỗ có thể nằm
nghiêng, nằm ngang hoặc nằm ngửa.
Liệu kiểu nằm của hạt có ảnh hưởng đến
khả năng nảy mầm của nó hay không?

Để chứng minh các kết luận trên
theo các em thì chúng ta cần làm
như thế nào?
=> Tiến trình tìm hiểu tự nhiên.

Khi em tìm bằng chứng để giải thích, chứng minh một sự vật,
hiện tượng nghĩa là em đang thực hiện tìm hiểu tự nhiên

Việc tìm hiểu tự nhiên được thực hiện bằng phương pháp, kĩ
năng khoa học theo một tiến trình gồm các bước nào?

- Nhiệm vụ 1: Hoạt động cá nhân: kiểm tra lại các bước tìm
hiểu tự nhiên đã được dự đoán trong phần mở đầu đối
chiếu thông tin SGK/4,5 gọi tên chính xác xem phương
pháp đó gồm bao nhiêu bước? Đó là những bước gì?

BƯỚC 1: QUAN SÁT, ĐẶT CÂU HỎI
Quan sát là bước đầu tiên để nhận ra tình huống có vấn
đề. Qua đó, em đặt được câu hỏi về vấn đề cần tìm hiểu.

BƯỚC 2: XÂY DỰNG GIẢ THUYẾT
Dựa trên hiểu biết của mình và qua phân tích kết quả quan sát, em
đưa ra dự đoán, tức là giả thuyết để trả lời cho câu hỏi ở bước 1.

BƯỚC 3: KIỂM TRA GIẢ THUYẾT
 Chuẩn bị các mẫu vật, dụng cụ thí nghiệm.
 Lập phương án thí nghiệm.
Tiến hành thí nghiệm theo phương án đã lập.

BƯỚC 4: PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
Thực hiện các phép tính cần thiết,
lập bảng, xây dựng biểu đồ,…
Từ việc phân tích kết quả, rút ra
kết luận: giả thuyết được chấp
nhận hay bị bác bỏ.

BƯỚC 5: VIẾT, TRÌNH BÀY BÁO CÁO
Sử dụng ngôn ngữ, hình vẽ, sơ đồ, biểu bảng để biểu đạt quá trình và kết quả tìm hiểu tự nhiên.
Một báo cáo kết quả tìm hiểu tự nhiên thường gồm các nội dung chính như sau:
- Tên báo cáo: Thể hiện được nội dng cốt lõi của vấn đề tìm hiểu.
- Tên người thực hiện: Nêu được tên người hoặc nhóm người thực hiện.
- Mục đích: Nêu được mục đích của hoạt động tìm hiểu.
- Mẫu vật, dụng cụ và phương pháp: Mô tả được đầy đủ, chi tiết về phương pháp, thiết bị và vật
liệu đã dùng.
- Kết quả và thảo luận: Thể hiện được quá trình và kết quả tìm hiểu bằng chữ viết, hình vẽ, sơ đồ,
biểu bằng,…giải thích được ý nghĩa của kết quả và gợi ý cho các vấn đề cần tìm hiểu tiếp theo.
- Kết luận: Phát biểu được các kết luận quan trọng nhất phù hợp với nội dung tìm hiểu.

- Nhiệm vụ 2: GV yêu cầu HS hoạt động nhóm 4
(5 - 7 p) dựa vào Bước 5 trong các bước vừa học
ở trên trả lời câu hỏi 1 tr.6: Em hãy viết báo cáo
tìm hiểu sự nảy mầm của hạt đỗ trong tự nhiên
(được trình bày ở trên)?

Biểu điểm chấm sản phẩm nhiệm vụ 2.
STT
1

Nội dung
Mẫu báo cáo

Yêu cầu
Đầy đủ nội dung theo tiến trình
Thể hiện được nội dng cốt lõi của vấn đề tìm
hiểu.
Nêu được tên người hoặc nhóm người thực
hiện.

Điểm
1

2

Tên báo cáo

3

Tên người thực hiện

4

Mục đích

Nêu được mục đích của hoạt động tìm hiểu.

1

5

Mẫu vật, dụng cụ và
phương pháp

Mô tả được đầy đủ, chi tiết về phương pháp,
thiết bị và vật liệu đã dùng.

2

Kết quả và thảo luận

Thể hiện được quá trình và kết quả tìm hiểu
bằng chữ viết, hình vẽ, sơ đồ, biểu bằng,…giải
thích được ý nghĩa của kết quả và gợi ý cho các
vấn đề cần tìm hiểu tiếp theo

2

Phát biểu được các kết luận quan trọng nhất
phù hợp với nội dung tìm hiểu.

2

6

7

Kết luận

1
1

Tình huống
Để tìm hiểu ánh sáng ảnh hưởng như thế nào đến sự phát triển của cây non,
một nhóm học sinh làm thí nghiệm sau:
Trồng 10 hạt đỗ có hình dạng, kích thước gần giống nhau vào 10 khay(chậu)
chứa cùng một lượng đất như nhau. Để 5 chậu ở nơi không có ánh nắng mặt
trời, 5 khay(chậu) nơi có ánh nắng mặt trời. Giữ ẩm đất.
Khi cây mọc, đo chiều cao của cây mỗi ngày.
Kết quả thí nghiệm đã khẳng định giả thuyết đặt ra là đúng: cây non ở nơi có
đủ ánh sáng mặt trời phát triển tốt hơn ở nơi thiếu ánh sáng mặt trời.

Thực hiện thí nghiệm theo tổ( mỗi tổ = 1 nhóm)
Hoàn thành các nhiệm vụ sau:
1) Thí nghiệm này thuộc bước nào trong tiến trình tìm hiểu của nhóm học sinh?
2) Thảo luận để đề xuất nội dung các bước của tiến trình tìm hiểu này.
3) Thực hiện thí nghiệm tại nhà.
4) Thống kê các kỹ năng đã dùng ở mỗi bước tiến trình.
Các bước tiến trình

Kĩ năng đã sử

Ý nghĩa

dụng
Bước 1: Quan sát, đặt
câu hỏi
Bước 2: Xây dựng giả
thuyết
Bước 3: Kiểm tra giả

Yêu cầu:
thuyết

Nhiệm vụ 1,2,4 báo cáo sản phẩm vào tiết sau. Nhiệm vụ 3
Tiếp tục
Bước
4: thực
Phân hiện
tíchtrong
kết 1 tuần, có hình ảnh ( hoặc video) minh họa cho
các bước tiến hành để hoàn thiện cho nhiệm vụ 2 và 4.
quả

Báo cáo sản phẩm.
Nhóm báo cáo
+ Thời gian: 5 phút/ nhóm
+ Nội dung:
1) Thí nghiệm này thuộc bước nào trong tiến trình tìm hiểu của nhóm học
sinh?
2) Thảo luận để đề xuất nội dung các bước của tiến trình tìm hiểu này.
3) Thống kê các kỹ năng đã dùng ở mỗi bước tiến trình.
• Thành viên còn lại
• Nghe, phản biện.
• Chấm điểm theo phiếu

Phiếu đánh giá sản phẩm
Tiêu chí đánh giá
1, Báo cáo
 

Cách đánh giá
Có đầy đủ, chi tiết, chính Có đầy đủ, khá chi tiết,
xác nội dung các nhiệm vụ chính xác nội dung các
1,2,4
nhiệm vụ 1,2,4

Không đầy đủ, nội
dung các nhiệm vụ
1,2,4, chưa chi tiết, có
nhiều lỗi sai

3 điểm

1 - 2 điểm

5 điểm

5 điểm

2. Thiết kế

Hình ảnh hài hòa, thẩm
mỹ. Làm nổi bật các nội
dung trọng tâm

2 điểm

2 điểm

0,5 điểm

tâm

Chưa lưu loát, gây
nhàm chán đối với
người nghe

3.Thuyết trình
3 điểm

4 điểm

Có đầy đủ, nội dung
các nhiệm vụ 1,2,4,
chưa chi tiết, có 1 số
sai sót nhỏ

Hình ảnh chưa thật hài Hình ảnh chưa hài hòa,
hòa, chưa làm nổi bật chưa làm nổi bật các
các nội dung chính
nội dung chính

1 điểm
0,75 điểm
Lưu loát, dễ nghe, dễ hiểu, thu Lưu loát, chưa thật làm Chưa lưu loát, khá dễ
hút được người nghe
nổi bật được trọng tâm
nghe, dễ hiểu.
Làm nổi bật các nội dung trọng của bài thuyết trình 
3 điểm

2 điểm
Tổng điểm: 10 điểm

1 điểm

Không có tính thẩm
mỹ, sơ sài, đơn điệu

0,5 điểm

Một số lưu ý về sử dụng các kỹ năng tiến trình.

1. Kĩ
năng
quan
sát

2. Kĩ
năng
phân
Loại

2. Kĩ
năng
phân
Loại

3. Kĩ
năng
đo

4. Kĩ
năng
Dự
báo
( dự
đoán)

PHẦN III
MỘT SỐ DỤNG CỤ ĐO TRONG NỘI
DUNG MÔN KHTN 7

1

Thực hiện các nhiệm vụ sau.
Cá nhân học sinh đọc toàn bộ thông tin sách giáo
khoa về đồng hồ do hiện số, cổng quang điện và thí
nghiệm đo thời gian chuyển động của xe giữa 2 vị trí.
* Thời gian: 2p

2

Thực hiện các nhiệm vụ sau.
Trao đổi cặp đôi để xác định cấu tạo của cổng quang
điện và đồng hồ hiện số theo hình.
* Thời gian: 3p

3

Thực hiện các nhiệm vụ sau.
Trao đổi nhóm để thuyết trình về cách đo trong thí
nghiệm theo hình.
Thực hành thí nghiệm đo với dụng cụ trong phòng
thực hành.

Thang đo đánh giá mức độ tham gia hoạt động nhóm.
Mức độ đạt được

 
STT

Tiêu chí đánh giá

1

Tích cực tham gia các hoạt động
của nhóm

2

Tự lực thực hiện các nhiệm vụ
được phân công

3

Tinh thần trách nhiệm trong
công việc

4

Hoàn thành nhiệm vụ đúng thời
gian quy định

Tốt

Khá

TB

LUYỆN TẬP
Bài 1: Chọn đáp án đúng nhất.
Phương pháp tìm hiểu tự nhiên được thực hiện qua các bước:
(1) Xây dựng giả thuyết;
(2) Viết, trình bày báo cáo;
(3) Kiểm tra giả thuyết;
(4) Quan sát và đặt câu hỏi nghiên cứu;
(5) Phân tích kết quả.

Em hãy sắp xếp các bước trên cho đúng thứ tự của phương pháp tìm hiểu tự
nhiên.
A. (1); (2); (3); (4); (5).

B. (5); (4); (3); (2); (1).

C. (4); (1); (3); (5); (2).

C. (3); (4); (1); (5); (2).

Bài 2. Bạn Lan thấy rằng việc nảy mầm từ hạt đậu xanh và hạt đậu
đen là khác nhau. Theo em, bạn Lan cần thực hiện các kĩ năng nào
để tìm hiểu sự giống và khác nhau của hai loại hạt đậu nói trên?

Bài 3. Nối các thông tin ở cột A và cột B cho phù hợp.
A. Các bước
Bước 1: Quan sát, đặt
câu hỏi
Bước 2: Xây dựng giả
thuyết
Bước 3: Kiểm tra giả
thuyết
Bước 4: Phân tích kết
quả

Bước 5: Viết, trình bày
báo cáo

Đáp án

B. Nội dung các bước

B1 - a

a. Là bước đầu tiên để nhận ra tình huống có vấn
đề. Qua đó em đặt câu hỏi về vấn đề cần tìm hiểu

B2 - d

b. Làm thí nghiệm để chứng minh dự đoán đã đề
ra

B3 - b

c. Sử dụng ngôn ngữ, hình vẽ, sơ đồ, biểu bảng để
biểu đạt quá trình và kết quả tìm hiểu tự nhiên

B4 - e

d. Dựa trên hiểu biết của mình và qua phân tích
kết quả quan sát, em đưa ra được dự đoán, tức là
giả thuyết để trả lờ cho câu hỏi đã được đặt ra ở
bước trước đó

B1 - c

e. Thực hiện các phép tính cần thiết, lập bảng, xây
dựng biểu đồ… => Rút ra kết luận: Giả thuyết
được chấp nhận hay bị bác bỏ

VẬN DỤNG
Thực hiện các nhiệm vụ sau.
1 - Mỗi học sinh đề xuất một đề tài để nghiên cứu
báo cáo lại cho tổ trưởng.
2 - Tổ trưởng tập hợp danh sách của tổ để báo cáo.
3 - Nhóm học sinh có cùng đề tài thảo luận đề xuất
các bước tiến hành và dự kiến nội dung báo cáo.

HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ VÀ CHUẨN BỊ BÀI SAU

- Học bài
- Hoàn thành các bài tập trong sách bài tập.
- Hoàn thiện thí nghiệm và nội dung của hoạt động 2.2.
- Hoàn thiện báo cáo phần vận dụng.
- Nghiên cứu trước bài 1 – Chủ đề 1: Nguyên tử Nguyên tố hóa học