Bài 48: Nguồn hidrocacbon thiên nhiên
Tiết: 61 (Hoá 11 nâng cao)
GV: Đỗ Thanh Duy
Kiểm tra bài cũ
1. Từ stiren và buta-1,3-dien viết phương trình phản ứng trùng hợp tạo thành polistiren và phản ứng đồng trùng hợp tạo thành poli (butađien-stilen)
2. Bằng phương pháp hoá học hãy viết phương trình phản ứng phân biệt stiren, benzen, phenylaxêtilen
Đáp án câu 1
Đáp án câu 2
Đáp án
Câu 1
Câu 2
Dùng dung dịch KMnO4
Stilen làm mất màu dd KMnO4 ngay ở nhiệt độ thường tương tự Etilen
Etylbenzen làm mất màu dd KMnO4 khi đun nóng
Benzen không làm mất màu KMnO4 ngay cả khi nung đến 80oC
Ngoài việc xung đột sắc tộc, tôn giáo thì hầu hết các cuộc chiến tranh giữa các quốc gia với nhau đều là do tranh giành các nguồn tài nguyên khoáng sản, nếu như thời trung cổ, chiến tranh chỉ để chia lại đất đai, phân chia vàng bạc, hàng hoá thì thời đại hiện nay, các quốc gia còn tranh giành với nhau quyền thống trị các vùng đất có nguồn tài nguyên vô cùng quý giá đó chính là dầu mỏ

Giới thiệu
Bài 48
A. Dầu mỏ
B. Khí dầu mỏ và khí thiên nhiên
C. Than mỏ
A. Dầu mỏ
1. Trạng thái tự nhiên và tính chất vật lí
- Là một hỗn hợp lỏng sánh, màu nâu đen, có mùi đặc trưng, nhẹ hơn nước và không tan trong nước
- Được khai thác từ các mỏ dầu trên đất liền, hay ở các thềm lục địa
I. Trạng thái tự nhiên, tính chất vật lí và thành phần hoá học
Dầu mỏ được hình thành như thế nào ?
Dầu mỏ phát sinh từ những xác chết của các sinh vật dưới đáy biển, hay từ các thực vật chôn sâu dưới lòng đất, khi thiếu oxi, bị đè nén với áp suất và nhiệt độ cao, các chất hữu cơ trong các sinh vật này được chuyển hoá thành các hợp chất tạo nên dầu
Dầu mỏ có nhiều ở khu vực nào trên thới giới?
Một số nước có trữ lượng dầu cao trên thế giới
1. Iran 4. Arập Saudi 7. Libia 10. Nigiêria 13.Inđônesia
2. Irac 5. Arập 8. Venezuela 11. Ecuador
3. Kuwait 6. Qatar 9. Angiêria 12. Gabon
Mỏ dầu ở Trung Đông
Giàn khoan
Nhà máy lọc dầu
Khu chế biến dầu
Ở nước ta:
Bạch hổ
Đại hùng
Thanh long
Rồng
2. Thành phần hoá học:
Là một hỗn hợp phức tạp gồm hàng trăm hydrocacbon: Ankan, xicloankan, aren (hydrocacbonthơm)
Ngoài hydrocacbon còn có một lượng nhỏ các chất hữu cơ chứa oxi, nitơ, lưu huỳnh và các chất vô cơ
II- Chưng cất dầu mỏ
1. Chưng cất dưới áp suất thường
a. Chưng cất phân đoạn trong phòng thí nghiệm
b. Chưng cất phân đoạn dầu mỏ
2. Chưng cất dưới áp suất cao
3. Chưng cất dưới áp suất thấp
a. Chưng cất phân đoạn trong phòng thí nghiệm
1. Chưng cất dưới áp suất thường
Để phân tách các chất có nhiệt độ sôi khác nhau không nhiều, người ta chưng cất phân đoạn
H2O
H2O
Chất có nhiệt độ sôi cao
Chất có nhiệt độ sôi thấp
Hỗn hợp các chất cần tách
b. Chưng cất phân đoạn dầu mỏ
<180oC
170-270oC
250-350oC
350-400oC
>400oC
Số nguyên tử C trong phân tử
1-10
Phân đoạn khí, xăng
10-16
Phân đoạn dầu hoả
16-21
Phân đoạn dầu điêzen
21-30
Phân đoạn dầu nhờn
>30
Cặn mazut
Nhiệt độ sôi
Muốn sử dụng dầu mỏ hợp lí hơn nữa, ta phải xử lí tiếp ở các giai đoạn sau
Nhận xét
2. Chưng cất dưới áp suất cao
Phân đoạn khí xăng
(C1-C10)
Chưng cất dưới áp suất cao
C1-C2
C3-C4
C5-C6
C6-C10
Dùng làm nhiên liệu khí hoặc khí hoá lỏng
Dùng làm dung môi, hay làm nguyên liệu cho nhà máy hoá chất
Là xăng nhưng chất lượng thấp phải qua chế hoá bằng phương pháp rifominh
3. Chưng cất dưới áp suất thấp
Cặn mazut
(40% dầu thô)
Chưng cất phân đoạn
dưới áp suất thấp
Dầu nhờn
Vazơlin
Parafin
Atphan
Nhận xét ưu điểm và hạn chế cơ bản của phương pháp chưng cất dầu mỏ
Lượng chất thu được có giới hạn

Phân loại cơ bản được dầu mỏ dựa vào sự khác biệt nhiệt độ sôi

Pp đơn giản, nhanh
Không làm thay đổi được cấu tạo của các hydrocacbon
Ưu điểm
Hạn chế
III-Chế biến dầu mỏ bằng phương pháp hoá học
1. Rifominh
2. Crăckinh
Có hai phương pháp chế hoá dầu mỏ cơ bản
Mục đích rifominh ?
A�nh hưởng của cấu trúc hydrocacbon đến chỉ số octan
Aren > Anken có nhánh > Ankan có nhánh > Xicloankan có nhánh > Anken không nhánh > Xicloankan không nhánh > Ankan không nhánh
1. Rifominh
Rifominh là quá trình dùng xúc tác và nhiệt biến đổi cấu trúc của hidrocacbon từ không nhánh thành có nhánh, từ không thơm thành thơm
Xảy ra 3 loại phản ứng chủ yếu:
a.Chuyển Ankan mạch không nhánh thành Ankan mạch có nhánh
b.Tách H2 chuyển xicloankan thành Aren
c. Tách H2 chuyển Ankan thành Aren
a. Ankan mạch thẳng thành ankan mạch nhánh và xicloankan
n-heptan
2,4-di metyl
pentan
metylxiclohexan
Tên
Tên
b. Tách hidro chuyển xicloankan thành aren
c. Chuyển Ankan thành Aren
Củng cố
1
Kết thúc phần trình chiếu
Xin mời các Thầy Cô đóng góp ý kiến của mình
Caûm ôn söï quan taâm cuûa quyù thaày coâ
Củng cố bài học
Câu 1: Chọn câu đúng trong các câu sau:
a. Nhà máy lọc dầu là nhà máy chỉ lọc bỏ các tạp chất trong dầu mỏ
b. Nhà máy lọc dầu là nhà máy chỉ sản xuất xăng dầu
c. Nhà máy lọc dầu là nhà máy chế biến dầu mỏ thành các sản phẩm khác
d. Sản phẩm của nhà máy lọc dầu đều là chất lỏng
(sai)
(sai)
(Đúng)
(sai)
2
Câu 2: Thành phần của dầu mỏ gồm có?
a. Tất cả đều là chất khí, có nhiệt độ sôi không xác định
b. Là hỗn hợp của nhiều loại hydrocacbon như: Ankan, Anken, Ankin và các hydrocacbon thơm
c. Là hỗn hợp của nhiều loại hydrocacbon như: Ankan, Xicloankan, Aren và một lượng nhỏ các chất hữu cơ có chứa oxi, lưu huỳnh và các chất vô cơ khác
d. Tất cả đều đúng
(sai)
(sai)
(sai)`
(Đúng)
3
Kết thúc bài học
Cảm ơn sự quan tâm theo dõi của quý vị thầy cô cùng các em học sinh thân mến
Chúc các em học tập tốt