2
1
CO2
Nước tiểu
3
Phân
4
Mồ hôi
Điền chú thích cho hình bên.
Đâu là sản phẩm của quá trình bài tiết?
Bài tiết có vai trò gì đối với cơ thể?
Hệ bài tiết gồm những cơ quan nào?
Quá trình bài tiết được thực hiện ra sao?
Làm thế nào để giữ vệ sinh cho hệ bài tiết?
Chủ đề : BÀI TIẾT (Tiếp)
Tiết 41 - 42
I-BÀI TIẾT VÀ CẤU TẠO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
Tiết 41 - 42
Chủ đề: BÀI TIẾT ( Tiếp theo)
1. Bài tiết
Tiết 41- 42
Chủ đề: BÀI TIẾT ( Tiếp theo)
- Vai trò của bài tiết:
+ Giúp cơ thể thải các chất cặn bã do hoạt động trao đổi chất của tế bào tạo ra, và các chất dư thừa.
+ Đảm bảo tính ổn định của môi trường trong.
1. Bài tiết
I-BÀI TIẾT VÀ CẤU TẠO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
CO2
Nước tiểu
Mồ hôi
Những cơ quan nào trong cơ thể làm nhiệm vụ bài tiết? Sản phẩm bài tiết của cơ quan đó là sản phẩm nào?
- Các cơ quan bài tiết như:
+ Phổi bài tiết CO2.
+ Da bài tiết mồ hôi.
+ Thận bài tiết nước tiểu.
Tiết 41- 42
Chủ đề: BÀI TIẾT ( Tiếp theo)
- Vai trò của bài tiết:
+ Giúp cơ thể thải các chất cặn bã do hoạt động trao đổi chất của tế bào tạo ra, và các chất dư thừa.
+ Đảm bảo tính ổn định của môi trường trong.
- Các cơ quan bài tiết như:
+ Phổi bài tiết CO2.
+ Da bài tiết mồ hôi.
+ Thận bài tiết nước tiểu.
1. Bài tiết
I-BÀI TIẾT VÀ CẤU TẠO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU


Tiết 41- 42
Chủ đề: BÀI TIẾT ( Tiếp theo)
1. Bài tiết
2. Cấu tạo hệ bài tiết nước tiểu
I-BÀI TIẾT VÀ CẤU TẠO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
Chú thích vào sơ đồ cấu tạo hệ bài tiết nước tiểu
1
2
3
4
5
Thận trái
Thận phải
Ống dẫn nước tiểu
Bóng đái
Ống đái
Cấu tạo của thận
Cấu tạo một đơn vị chức năng của thận
Chọn câu trả lời đúng nhất?
1. Hệ bài tiết nước tiểu gồm các cơ quan:
A. thận, cầu thận, bóng đái. B. thận, ống thận, bóng đái.
C. thận, bóng đái, ống đái. D. thận, ống dẫn nước tiểu, bóng đái, ống đái.
2. Cơ quan quan trọng nhất của hệ bài tiết nước tiểu là:
A. thận B. ống dẫn nước tiểu C. bóng đái. D. ống đái.
4. Mỗi đơn vị chức năng của thận gồm:
A. cầu thận, nang cầu thận. B. nang cầu thận, ống thận.
C. cầu thận, ống thận. D. cầu thận, nang cầu thận, ống thận.
3.Cấu tạo của thận gồm:
A. phần vỏ, phần tuỷ, bể thận, ống dẫn nước tiểu.
B. phần vỏ, phần tuỷ, bể thận.
C. phần vỏ, phần tuy với các đơn vị chức năng, bể thận.
D. phần vỏ, phần tuỷ với các đơn vị chức năng của thận cùng các ống góp, bể thận.


Tiết 41- 42
Chủ đề: BÀI TIẾT ( Tiếp theo)
1. Bài tiết
2. Cấu tạo hệ bài tiết nước tiểu
- Hệ bài tiết nước tiểu gồm: thận, ống dẫn nước tiểu, bóng đái và ống đái.
- Thận gồm phần vỏ, phần tủy với các đơn vị chức năng của thận cùng các ống góp, bể thận.
- Mỗi quả thận có khoảng 1 triệu đơn vị chức năng để lọc máu và hình thành nước tiểu. Mỗi đơn vị chức năng gồm: cầu thận, nang cầu thận và ống thận.
I-BÀI TIẾT VÀ CẤU TẠO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
Trong thành phần nước tiểu có những muối vô cơ và hữu cơ như muối canxi, muối phốt phát, muối urát… dễ bị kết tinh khi nồng độ của chúng quá cao và gặp pH thích hợp hoặc gặp những điều kiện đặc biệt khác. Các tinh thể của chúng có thể làm ngưng trệ quá trình bài tiết nước tiểu và thậm chí gây đau đớn dữ dội, ảnh hưởng tới sức khoẻ và mọi hoạt động khác.
Em có biết?
Sỏi thận


I-BÀI TIẾT VÀ CẤU TẠO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
Tiết 41- 42
Chủ đề: BÀI TIẾT ( Tiếp theo)
II-BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
1. Tạo thành nước tiểu
https://coccoc.com/search?query=qu%C3%A1%20tr%C3%ACnh%20h%C3%ACnh%20th%C3%A0nh%20n%C6%B0%E1%BB%9Bc%20ti%E1%BB%83u&tbm=vid
3,
4,
Phiếu bài tập số 1
Phiếu bài tập số 2
Phiếu học tập số 3
Bể thận
Bóng đái
3,
4,
Phiếu bài tập số 1
- Quá trình lọc máu ở cầu thận: tạo ra nước tiểu đầu trong nang cầu thận.
- Quá trình hấp thụ lại ở ống thận: nước và các chất cần thiết (chất dinh dưỡng, các ion cần cho cơ thể...) được hấp thụ lại.
- Quá trình bài tiết tiếp ở ống thận: bài tiết tiếp các chất không cần thiết, có hại ở ống thận (axit uric, ion thừa…) tạo thành nước tiểu chính thức và duy trì ổn định nồng độ các chất trong máu.
Sự khác nhau giữa máu và nước tiểu đầu
- Một số cầu thận bị hư hại về cấu trúc do các vi khuẩn gây viêm các cơ quan bộ phận khác (tai, mũi, họng,...) rồi gián tiếp gây viêm cầu thận.
Các cầu thận còn lại phải làm việc quá tải, suy thoái dần và dẫn tới suy thận toàn bộ.
- Khi các cầu thận bị viêm và suy thoái có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng về sức khỏe như sau:
+ Quá trình lọc máu bị trì trệ, làm cho các chất cặn bã và chất độc hại bị tích tụ trong máu.
+ Biểu hiện: Cơ thể bị phù, suy thận toàn bộ dẫn đến hôn mê và chết.



Phiếu bài tập số 2
Nêu sự khác nhau giữa nước tiểu đầu với nước tiểu chính thức.
- Khi các tế bào ống thận làm việc kém hiệu quả như:
  + Các tế báo ống thận do thiếu ôxi, do làm việc quá sức hay bị đầu độc nhẹ nên làm việc kém hiệu quả hơn bình thường.
+Các tế bào ống thận bị tổn thương do đói ôxi lâu dài, do bị đầu độc bởi các chất độc (thủy ngân, asenic, các độc tố vi khuẩn, độc tố trong mật cá trắm...). Từng mảng tế bào ống thận có thể bị sưng phồng làm tắc ống thận hoặc thậm chí bị chết và rụng ra làm cho nước tiểu trong ống hòa thẳng vào máu.
Dẫn đến:
+ Quá trình hấp thu lại các chất cần thiết và bài tiết các chất cặn bã độc hại bị giảm
+ Làm môi trường trong bị biến đổi
+ Sự trao đổi chất bị rối loạn, gây ảnh hưởng xấu tới sức khỏe.

Chạy thận nhân tạo là phương pháp điều trị sử dụng máy chạy thận để lọc máu bên ngoài cơ thể bệnh nhân. Cụ thể, máu của người bệnh được rút ra từ mạch máu và đi qua một hệ thống lọc máu tổng hợp. Trong hệ thống lọc này, máu được “làm sạch” trước khi đưa trở lại cơ thể của người bệnh. Do đó, hệ thống lọc này được gọi là “thận nhân tạo”.
Phương pháp chạy thận nhân tạo được áp dụng để điều trị bệnh suy thận, thông thường được thực hiện khoảng 3 lần/tuần, tối thiểu 4 giờ/lần và được tiến hành tại một trung tâm lọc máu với thận nhân tạo.
THẬN NHÂN TẠO


Tiết 41- 42
Chủ đề: BÀI TIẾT ( Tiếp theo)
1. Tạo thành nước tiểu
2. Thải nước tiểu
I-BÀI TIẾT VÀ CẤU TẠO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
II-BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
Phiếu học tập số 3
Bể thận
Bóng đái
- Mỗi ngày có khoảng 1,5 lít nước tiểu chính thức được tạo thành đổ vào bể thận, qua ống dẫn nước tiểu xuống tích trữ ở bóng đái.
- Khi nước tiểu trong bóng đái lên tới 200 ml sẽ làm xuất hiện cảm giác buồn tiểu, nước tiểu được thải ra ngoài nhờ hoạt động của cơ vòng bóng đái, cơ bóng đái và cơ bụng.

- Hoạt động bài tiết nước tiểu cũng có thể bị ách tắc do sởi hay viêm :
+ Các chất vô cơ và hữu cơ trong nước tiểu như axit uric, canxi, phôtphat. ôxalat, xistêin, ... có thể bị kết tinh ở nồng độ quá cao và độ pH thích hợp, tạo nên những viên sỏi làm tắc nghẽn đường dẫn nước tiểu.
+ Bể thận, ống dẫn nước tiểu, bóng đái và ống đái có thể bị viêm do vi khuẩn theo đường bài tiết nước tiểu đi lên gây ra.



- Khi đường dẫn nước tiểu bị nghẽn bởi sỏi có thể ảnh hưởng tới sức khỏe:
+ Gây bí tiểu, không tiểu được
+ Người bệnh đau dữ dội, có thể kèm theo sốt
+ Nếu không được cấp cứu kịp thời có thể nguy hiểm đến tính mạng.





Tiết 41- 42
Chủ đề: BÀI TIẾT ( Tiếp theo)
1. Tạo thành nước tiểu
Sự hình thành nước tiểu diễn ra ở các đơn vị chức năng của thận gồm 3 quá trình:
- Quá trình lọc máu ở cầu thận: tạo ra nước tiểu đầu trong nang cầu thận.
- Quá trình hấp thụ lại ở ống thận: nước và các chất cần thiết (chất dinh dưỡng, các ion cần cho cơ thể...) được hấp thụ lại.
- Quá trình bài tiết tiếp ở ống thận: bài tiết tiếp các chất không cần thiết, có hại ở ống thận (axit uric, ion thừa…) tạo thành nước tiểu chính thức và duy trì ổn định nồng độ các chất trong máu.
I-BÀI TIẾT VÀ CẤU TẠO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
II-BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU


Tiết 41- 42
Chủ đề: BÀI TIẾT ( Tiếp theo)
1. Tạo thành nước tiểu
2. Thải nước tiểu
- Mỗi ngày có khoảng 1,5 lít nước tiểu chính thức được tạo thành đổ vào bể thận, qua ống dẫn nước tiểu xuống tích trữ ở bóng đái.
- Khi nước tiểu trong bóng đái lên tới 200 ml sẽ làm xuất hiện cảm giác buồn tiểu, nước tiểu được thải ra ngoài nhờ hoạt động của cơ vòng bóng đái, cơ bóng đái và cơ bụng.
I-BÀI TIẾT VÀ CẤU TẠO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
II-BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU


Tiết 41- 42
Chủ đề: BÀI TIẾT ( Tiếp theo)
III-VỆ SINH HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
1. Một số tác nhân chủ yếu gây hại cho hệ bài tiết nước tiểu
I-BÀI TIẾT VÀ CẤU TẠO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
II-BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
 Quá trình lọc máu bị trì trệ  Các chất cặn bã và chất độc hại bị tích tụ trong máu  cơ thể bị phù, tiếp theo là suy thận toàn bộ dẫn tới hôn mê và chết.
1. Khi cầu thận bị viêm và suy thoái
2.- Tế bào ống thận làm việc kém hiệu quả  Quá trình hấp thụ lại các chất cần thiết và bài tiết giảm  Môi trường trong bị biến đổi  Trao đổi chất bị rối loạn  Ảnh hưởng bất lợi tới sức khỏe.
- Tế bào ống thận tổn thương  Tắc ống thận hay nước tiểu hòa vào máu  Đầu độc cơ thể  Suy thận .
3. Khi đường dẫn tiểu bị nghẽn bởi sỏi  Gây bí tiểu  Người bệnh đau dữ dội và có thể kèm theo sốt  Nếu không được cấp cứu kịp thời cũng có thể nguy hiểm đến tính mạng.
Nờu nh?ng tỏc nhõn gõy h?i cho h? b�i ti?t nu?c ti?u v� h?u qu? do nh?ng tỏc nhõn dú gõy ra?
- Cỏc tỏc nhõn cú th? gõy h?i cho h? b�i ti?t nu?c ti?u l� cỏc ch?t d?c trong th?c an, d? u?ng, kh?u ph?n an khụng h?p lớ, cỏc vi khu?n gõy b?nh...
Các tác nhân đó làm cầu thận bị viêm và suy thoái , ống thận bị tổn thương, gây ra sỏi thận  làm môi trường trong bị biến đổi  gây rối loạn quá trình trao đổi chất  ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe.


Tiết 41- 42
Chủ đề: BÀI TIẾT ( Tiếp theo)
1. Một số tác nhân chủ yếu gây hại cho hệ bài tiết nước tiểu
Các tác nhân có thể gây hại cho hệ bài tiết nước tiểu là các chất độc trong thức ăn, đồ uống, khẩu phần ăn không hợp lí, các vi khuẩn gây bệnh...
2. Cần xây dựng các thói quen sống khoa học để bảo vệ hệ bài tiết nước tiểu tránh các tác nhân có hại
III-VỆ SINH HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
I-BÀI TIẾT VÀ CẤU TẠO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
II-BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
Bảng 40. Cơ sở khoa học và thói quen sống khoa học


Tiết 41- 42
Chủ đề: BÀI TIẾT ( Tiếp theo)
1. Một số tác nhân chủ yếu gây hại cho hệ bài tiết nước tiểu
2. Cần xây dựng các thói quen sống khoa học để bảo vệ hệ bài tiết nước tiểu tránh các tác nhân có hại
- Thường xuyên giữ vệ sinh cho toàn cơ thể cũng như hệ bài tiết.
- Khẩu phần ăn uống hợp lý.
+ Không ăn quá nhiều prôtêin, quá mặn, quá chua, quá nhiều chất tạo sỏi.
+ Không ăn thức ăn ôi thiu và nhiễm chất độc hại.
+ Uống đủ nước.
- Khi muốn đi tiểu nên đi ngay, không nên nhịn lâu.
III-VỆ SINH HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
I-BÀI TIẾT VÀ CẤU TẠO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
II-BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
1. Tại sao khi hồi hộp nhiều người lại buồn đi tiểu?
2. Một số người, bán đi một quả thận của mình, theo em hành động đó gây hại như thế nào?
VẬN DỤNG
1. Học bài và trả lời câu hỏi trang 124, 127, 130 SGK.
2. Chuẩn bị bài mới: Xem trước bài Cấu tạo và chức năng của da, Vệ sinh da.
Tổ 1, 2: Chuẩn nội dung :Cấu tạo và chức năng của da.
Tổ 3,4 : Chuẩn bị nội dung: Vệ sinh da
Hướng dẫn về nhà