TÍCH
CỰC

HƯỚNG DẪN
LUYỆN TẬP
BÀN LUẬN VỀ
PHÉP HỌC

THÀNH
CÔNG

QUYẾT
TÂM

(Luận học
pháp)

感谢您下载包图网平台上提供的 PPT 作品，为了您和包图网以及原创作者的利益，请勿复制、传播、销售，否则将承担法律责任！包图网将对作品进行维权，按照传播下载次数进行十倍的索取赔偿！

ibaotu.com

_Nguyễn Thiếp_

1. Tác giả
Quê: Hà Tĩnh
Con người: Ham học, sáng dạ,
hoạn lộ hanh thông
Sự nghiệp: Là cố vấn tối cao
của vua Quang Trung
Cuộc đời: Nhiều biến động

Xuất xứ
Quân Đức (Đức của Vua)

Đoạn trích
thuộc phần 3 trong bản
tấu của Nguyễn Thiếp
gửi vua Quang Trung

Dân tâm (Lòng dân)

Học pháp (Phép học)

Hoàn cảnh
sáng tác

Tháng 8/1791 khi
Nguyễn Thiếp đồng ý
Quang Trung ra giúp
triều Tây Sơn.

Thư của Quang Trung
gửi cho Nguyễn Thiếp

Vua Quang Trung và
Nguyễn Thiếp bàn việc nước

Thể loại

Tấu

Người viết: Bề tôi
Hình thức: Văn xuôi, văn vần hoặc văn
biền ngẫu
Mục đích: Trình lên vua chúa những
kiến nghị, đề nghị của mình

Bố cục
P1: Từ đầu …“học điều
ấy”: Mục đích chân
chính của việc học

P3: Tiếp …“chớ bỏ
qua”: Quan điểm và
phương pháp học tập
đúng đắn

P2: Tiếp … “điều tệ hại
ấy”: Phê phán lối học
lệch lạc

P4: Còn lại: Tác dụng
của việc học chân
chính

1. Nghệ
thuật

2. Nội
dụng

- Lập luận chặt chẽ
- Lời văn ngắn gọn, thuyết phục

Học là để làm người có đạo đức, có tri thức,
góp phần làm hưng thịnh đất nước, không
phải để cầu danh lợi. Muốn học tốt phải có
phương pháp, học cho rộng nhưng phải nắm
cho gọn, đặc biệt, học phải đi đôi với hành.

Lớp cử 1 MC và 4 giám
khảo từ 4 tổ

GHẾ NÓNG

Mỗi tổ cử 1 đại diện lên ngồi
trên ghế nóng để đấu 2 vòng
Mỗi vòng sẽ có 1 câu để thí
sinh trả lời + tranh biện với
nhau (tối đa 3'/ người). Sau
V1, loại 2 thí sinh. Sau V2 
Người chiến thắng

Vòng 1
Đọc những lời tấu trình
của Nguyễn Thiếp về
phép học, em tiếp thu
được những điều sâu xa
nào về đạo học của ông
cha ta ngày trước ?

Vòng 2

Có ý kiến cho rằng những
quan điểm của tác giả
Nguyễn Thiếp thể hiện
trong văn bản Bàn luận về
phép học không còn phù
hợp với thời đại ngày
nay? Nêu kiến của em.

“Đạo là lẽ đối xử hằng ngày giữa mọi người. Kẻ đi học là học điều
ấy. Nước Việt ta, từ khi lập quốc đến giờ, nền chính học đã bị thất
truyền. Người ta đua nhau lối học hình thức hòng cầu danh lợi,
không còn biết đến tam cương, ngũ thường. Chúa tầm thường, thần
nịnh hót. Nước mất, nhà tan đều do những điều tệ hại ấy”.
Câu 1: Đoạn văn trên trích từ văn bản nào? Của ai?
Câu 2: Văn bản chứa đoạn trích trên viết theo thể loại nào? Nêu
ngắn gọn đặc điểm của thể loại ấy?
Câu 3: Nêu nội dung và phương thức biểu đạt của đoạn trích trên
là gì?
Câu 4: Câu “ Nước Việt ta, từ khi lập quốc đến giờ, nền chính học
đã bị thất truyền.” Thuộc kiểu câu gì? Thực hiện hành động nói nào?

Câu 5: Câu văn “ Ngọc không mài không thành đồ vật, người không học,
không biết rõ đạo.” Thuộc kiểu câu gì? Tác giả muốn bày tỏ suy nghĩ gì về
việc học qua câu văn này?
Câu 6 : Em hiểu thế nào là học hình thức? Thế nào là học cầu danh lợi?
Câu 7: Trong đoạn trích trên, tác giả có đề cập đến vấn đề " Tam cương,
ngũ thường " theo em nghĩa của chúng là gì?
Câu 8 : Giải thích lí do sắp xếp trật tự từ trong những bộ phận câu in đậm
dưới đây : " Phép dạy, nhất định phải theo Chu Tử, lúc đầu học tiểu học để
bồi lấy gốc. Tuần tự tiến lên học thứ thứ thư ngũ kin, chư sử. Học rộng rồi
tóm lược cho gọn, theo điều học mà làm"
Câu 9: Trong đoạn trích trên, Nguyễn Thiếp đã đưa ra ý kiến " Học đi đôi
với hành ". Hãy nêu suy nghĩ của em về vấn đề đó bằng một đoạn văn ngắn
khoảng 7 câu.
Câu 10: Viết một đoạn văn ngắn từ 7-10 câu nói về sự cần thiết của việc học
trong thời đại ngày nay.

Câu 1: Đoạn văn trên trích từ văn bản “Bàn luận về phép học” của La Sơn Phu Tử
Nguyễn Thiếp.
Câu 2: Văn bản chứa đoạn trích trên viết theo thể loại Tấu.
- Tấu:
+ Là loại văn thư của bề tôi, thần dân gửi lên vua, chúa để trình bày sự việc, ý
kiến, đề nghị.
+ Viết bằng văn xuôi, văn vần, văn biền ngẫu.
Câu 3:
- Nội dung chính là nhấn mạnh tầm quan trọng của việc học; khẳng định mục đích
và tác dụng của việc học - học để làm người có ích, có giá trị. Đó mới là việc học
chân chính. Ngoài ra còn khẳng định quan điểm đúng đắn về nội dung, phương
pháp học tập; phê phán những quan điểm lệch lạc, sai trái trong việc học của một số
bộ phận trong xã hội để thấy được ý nghĩa tích cực của việc học tập chân chính.
- Phương thức biểu đạt của đoạn trích trên là nghị luận.

Câu 4: Câu “ Nước Việt ta, từ khi lập quốc đến giờ, nền chính học đã bị thất
truyền.” thuộc kiểu câu trần thuật, thực hiện hành động nói trình bày.
Câu 5: Câu văn “ Ngọc không mài không thành đồ vật, người không học, không biết rõ đạo.”
thuộc kiểu câu phủ định.
+ Chỉ có học tập, con người mới tốt đẹp. Không thể không học mà tự trở thành người tốt. Do
vậy, học tập là quy luật của cuộc sống con người.
- Đạo học ngày trước: mục đích là hình thành đạo đức, nhân cách. Đó là đạo tam cương, ngũ
thường.
- Tác giả dùng câu châm ngôn vừa dễ hiểu, vừa tăng sức mạnh thuyết phục. Khái niệm học
được giả thích bằng hành ảnh so sánh cụ thể, dễ hiểu. Khái niệm đạo vốn trừu tượng, phức tạp
được giả thích ngắn gọn, rõ ràng: Đạo là lí lẽ đối xử hành ngày giữa con người với con người.
Câu 6 :
- Học hình thức: Học thuộc lòng câu chữ mà không hiểu nội dung, chỉ có danh mà không có
thực chất.
- Học cầu danh lợi: Học để có danh tiếng, được trọng vọng, được nhàn nhã và nhiều lợi lộc.
=> Tác giả xem thường lối học chuộng hình thức. Coi trọng lối học lấy mục đích thành
người tốt đẹp làm đất nước bền vững.

Câu 7: “ Tam cương, ngũ thường” là khái niệm đạo đức của nho giáo. Hiểu nôm
na thì tam cương là quân thần cương, phụ tử cương, phu phụ cương. Đồng nghĩa
là người trên (vua, cha, chồng) phải thương yêu, chăm sóc và bao dung người
dưới (bề tôi, con, vợ), bề dưới phải kính nhường, thương yêu, phục tùng và biết
ơn người trên. Còn ngũ thường là nhân nghĩa lễ trí tín. Trong đó:
+ Nhân: Nhân là lòng yêu thương đối với vạn vật.
+ Nghĩa: Nghĩa có nghĩa là phải cư xử với mọi người công bình theo lẽ phải.
+ Lễ: Lễ mang tính tôn trọng, hòa nhã trong khi cư xử với mọi người.
+ Trí: Trí là sự thông biết lý lẽ, phân biệt thiện ác, đúng sai.
+ Tín: Tín là phải giữ đúng lời hứa.
Chốt lại là cách đối xử giữa bề trên với bề dưới và lòng yêu thương đối với vạn
vật, xử sự với nhau theo lẽ phải, mang tính tôn trọng, hòa nhã.
Câu 8 : Ngoài tác dụng liên kết thì nó thể hiện thứ tự của từng hoạt động học.
Hay nói đúng hơn là đó là phương pháp học tập tốt mà Nguyễn Thiếp đã đề ra.

Câu 9:
Mở đoạn: “ Học” và “hành” là hai quá trình có mối quan hệ chặt chẽ
với nhau.

Thân đoạn:
- Học là sự hiểu biết, là vốn kiến thức của mỗi con người. Con người có học là con
người biết suy nghĩ, có nhận thức, có sự hiểu biết.
- Hành là thực hành, thực hiện, vận dụng những lý thuyết đã học bằng việc làm thực tế.
- Học kết hợp với hành không phải là vừa học vừa làm. Cho giả dụ, nếu bạn vừa ngồi
ăn cơm hay rữa chén vừa học bài thì thử hỏi bạn có thuộc nỗi không? Sự kết hợp ta nói
đến ở đây là việc thực hiện những lý thuyết đã học nhầm hiểu rõ, nắm vững những vấn
đề mà phần lý thuyết đó đề cặp đến để có thể vận dụng chúng một nhanh chóng, chính
xác trong thực tế sau này. Như khi ta học lý thuyết môn toán Lượng giác ở trường, ta
thực hành những lý thuyết đó bằng cách làm thật nhiều bài tập để có thể nắm vững
những lý thuyết ấy.

Kết đoạn: Tóm lại, “ học” và “hành” một công việc rất cần thiết đối với mỗi
con người đặc biệt là người học sinh.

Câu 10:
Câu mở đoạn: Học tập luôn là tài sản quý giá của con người.
Các câu khai triển:
- Học tập giúp chúng ta mở mang trí óc, biết được nhiều điều rộng lớn xung quanh
chúng ta.
- Ta có thể học theo nhiều cách có hiệu quả ngoài học từ thầy cô, cha mẹ, ta còn nên
học cả ở bạn bè, những người hiểu biết rộng hơn chúng ta để thu thập được số lượng
lớn những kiến thức mà mình chưa có hay chưa từng biết đến.
- Cuộc đời con người chỉ có 1 con đường dẫn đến thành công chỉ là học tập. Nếu như
không học chúng ta sẽ có hiểu biết hạn hẹp, đầu óc sẽ trở nên lú lẫn, và từ đó mà ta
chẳng thể làm được điều gì cả . Thử nghĩ xem nếu bạn không học mà tình cờ muốn
mua một loại thuốc nào đó trong khi bạn không biết đọc chữ thì làm sao bạn có thể
mua được nó. Bạn không biết tính toán thì làm sao bạn trả được tiền khi mua đồ ăn ???
Khi không học bạn sẽ trở nên khó sử trước tình huống đó vậy nên chúng ta phải học .

* Câu kết đoạn: Tóm lại, học có chất lượng để hiểu biết , để tận hưởng được hết
những trải nghiệm quý gia trong cuộc đời mình.

Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi:
“Phép dạy, nhất định theo Chu Tử. Lúc đầu học tiểu học
để bồi lấy gốc. Tuần tự tiến lên học đến tứ thư, ngũ kinh,
chư sử. Học rộng rồi tóm lược cho gọn, theo điều học mà
làm. Họa may kẻ nhân tài mới lập được công, nhà nước
nhờ thế mà vững yên. Đồ mới thực là cái đạo ngày nay
có quan hệ tới lòng người. Xin chớ bỏ qua.
Đạo học thành người thì người tốt nhiều; người tốt nhiều
thì triều đình ngay ngắn mà thiên hạ thịnh trị”

Câu 1: Đoạn văn được trích trong văn bản nào ? Của ai ?
Câu 2: Xác định kiểu câu và hành động nói của câu“Học rộng rồi tóm lược cho gọn, theo
điều học mà làm”? Em hiểu như thế nào về câu văn nàỳ?
Câu 3: Câu văn “Xin chớ bỏ qua.” thuộc kiểu câu gì ? Thực hiện hành động nói nào ?
Câu 4: Trong đoạn văn trên, Nguyễn Thiếp đã bàn luận đến các phép học nào? Tác dụng
mà ông nêu lên là gì?
Câu 5: Từ thực tế học tập của bản thân em, em thấy phương pháp học tập nào là tốt nhất?
Câu 6: Tìm câu tục ngữ có nghĩa tương ứng với câu của tác giả Nguyễn Thiếp: “Học
rộng rồi tóm lược cho gọn, theo điều học mà làm”
Câu 7: Theo Nguyễn Thiếp, việc học không chỉ liên quan đến mỗi người mà còn quan hệ
đến cả quốc gia, xã hội. Quan hệ ấy được hiểu như thế nào?
Câu 8: Nguyễn Thiếp nêu mục đích của việc học là làm người. Em có đồng ý với quan
niệm đó không? Theo em, học để làm người trong thời đại ngày nay thì cần học những gì
và học như thế nào?
Câu 9: Từ bài “ Bàn luận về phép học” của Nguyễn Thiếp, viết đoạn văn ngắn nêu suy
nghĩ về mục đích và phương pháp học của bản thân?

Câu 1: Đoạn văn trên trích từ văn bản “Bàn luận về phép học” của La Sơn Phu Tử
Nguyễn Thiếp.
Câu 2:
- Kiểu câu: Cầu khiến
- Hành động nói: Điều khiển
- Học rộng rồi tóm lược cho gọn: học rộng, nghĩ sâu, viết tóm lược những điều cơ
bản, cốt yếu; theo điều học mà làm: học phải biết kết hợp với hành. Học không phải
chỉ để biết mà còn để làm. Muốn học tốt phải có phương pháp: Học cho rộng nhưng
phải làm cho gọn, đặc biệt học phải biết áp dụng vào thực tế.

Câu 3: Câu văn “Xin chớ bỏ qua.” thuộc kiểu câu rút gọn. Thực hiện
hành động nói cầu khiến.

Câu 4: Học từ những kiến thức cơ bản, có tính chất nền tảng:
 Từ thấp đến cao.
 Học rộng nghĩ sâu, biết tóm lược những điều cơ bản, cốt yếu
nhất.
 Học kết hợp với hành, học để làm.
=> Tác dụng: Đào tạo được nhân tài, nhờ thế mà nhà nước vững yên.
Người tốt nhiều, triều đình ngay ngắn, thiên hạ thịnh trị.
Câu 5: Từ thực tế học tập của bản thân em, em thấy phương pháp
học tập học đi đôi với hành là tốt nhất vì phương pháp ấy có thể
giúp em biết kiến thức học trên lớp thành bài thực hành trong cuộc
sống một cách chủ động.
Câu 6: Học ăn, học nói, học gói, học mở.

Câu 7: Quan hệ ấy được hiểu :
- Chỉ có học tập mới giúp mỗi người có thêm tri thức.
- Có tri thức mà mưu cầu danh lợi thì mối nguy hại mà nó đưa đến
cho đất nước là rất to lớn.
- Có tri thức mà phát triển đúng hướng, đúng mục đích để làm người
thì đất nước sẽ vững yên và phát triển.
Câu 8: Đó là một quan niệm đúng đắn. Theo em, học để làm người
trong thời đại ngày nay cần:
+ Học tri thức cơ bản và hiện đại về nhiều lĩnh vực cả tự nhiên và xã
hội.
+ Phát huy năng lực tư duy, sáng tạo, kĩ năng sống, kĩ năng giao tiếp.
Về phương pháp học tập: Học đi đôi với hành, học gắn liền với thực
tiễn.

Câu 9: Gợi ý: Liên hệ về mục đích, phương pháp học tập của bản thân.
Trình bày luận điểm theo phương pháp diễn dịch hoặc quy nạp. Viết
thành đoạn văn chặt chẽ, rõ ràng về ý, chính xác về dùng từ, đặt câu.

Mở đoạn: Trong cuộc sống tất cả mọi người đều mong
muốn thành đạt, có vị trí trong xã hội, có cuộc sống ấm no,
hạnh phúc. Để vươn tới được mục đích ấy, ai cũng phải
học tập để có kiến thức sau đó vận dụng vào cuộc sống.
Trong cuộc sống tất cả mọi người đều mong muốn thành
đạt thì chúng ta cần phải kết hợp giữa mục đích và phương
pháp học tập của bản thân.

* Thân đoạn:

- Trong bài “Bàn luận về phép học”của La Sơn Phu Tử, tác giả đã chỉ rõ
học chân chính là học làm người, học từ dưới lên cao, từ dễ đến khó, hoặc
để áp dụng vào cuộc sống, giúp cuộc sống nhân dân ấm no, hạnh phúc.
Điều đó là rất đúng, vì vậy để học và hành có ý nghĩa, chúng ta thử bàn
bạc nếu học mà không hành thì sao?Nếu chỉ học vì mục đích lấy danh
thơm để chứng tỏ với mọi người vậy ta có học chỉ uổng phí và mấy thời
gian. Hoặc nhiều người đi học để lấy điểm, lấy bằng cấp, theo đuổi chức
vụ là những người phục vụ cá nhân, ích kỉ mà không vận dụng kiến thức
để làm sao cho có sản phẩm quả là đáng trách. Hành mà không học đôi
khi cũng có kết quả nhưng không chắc chắn, kết quả không cao bởi vì quá
trình thực hiện công việc chưa có cơ hội kế thừa thế hệ trước bằng kinh
nghiệm cũng như lý thuyết. Thậm chí hành mà không học có thể dẫn đến
thất bại, phá sản,….

- Chính vì những vấn đề đã nêu ra ở phần trên, học không hành là vô
ích, hành không học thì không có hiệu quả.
- Vì vậy, chúng ta phải kết hợp học đi đôi với hành. Sự kết hợp này
chắc chắn đạt được kết quả cao. Sau khi nghiên cứu, tìm hiểu lý
thuyết, chúng ta vận dụng ngày vào thực tế sẽ có kinh nghiệm để
sáng tạo, sửa đổi cho phù hợp, từ đó chúng ta sẻ rút ra được không ít
những kinh nghiệm đẻ sáng tạo, sửa đổi cho phù hợp thì tiến độ làm
vào sản phẩm sẽ nhanh, hiệu quả, có giá trị kinh tế. Vậy mỗi chúng
ta hãy hiệu và thực hiện 2 yếu tố học và hành sẽ góp phần tạo ra của
cải vật chất để xây dựng đất nước. Từ đó đưa dân tộc vượt đói, vượt
nghèo, đứng ngang bằng với các nước trên thế giới vì trong quá trình
học chúng ta đã tiếp thu được những kiến thức, văn minh của nhân
loại.

- Từ đó ta hãy hiểu lối học chân chính của La Sơn Phu Tử,
nếu học không chân chính sẽ dẫn đến mất nước quả là rất
đúng. Riêng em, em sẽ vận dụng vào việc học và hành để có
kiến thức trở thành một người công dân có đạo đức, hoàn
thành trọng trách mà nhà nước giao phó cho mình.

* Kết đoạn: Tóm lại, mỗi chúng ta cần xác định
đúng đắn mục đích và phương pháp học sao cho
đúng đắn và hiệu quả.

Từ bài Bàn luận về phép học của Nguyễn Thiếp, hãy bàn về mối
quan hệ giữa “học” và “hành”.
1. Xác định yêu cầu của đề.
- Kiểu văn bản: văn nghị luận giải thích.
- Yêu cầu: bàn về mục đích học tập của h/s.
2. Lập dàn bài:
a. Mở bài: Giới thiệu vấn đề và dẫn lời của La Sơn Phu Tử "theo
điều học mà làm".
b. Thân bài:
- Giải thích "học" là gì ? (tiếp thu kiến thức được tích luỹ trong sách vở,
trau dồi kiến thức, mở mang trí tuệ).
- Giải thích "hành" là gì ? (thực hành các ứng dụng kiến thức lí thuyết
vào thực tiễn đời sống).

- Khẳng định "học" và "hành" là hai vấn đề luôn gắn liền, đi đôi với
nhau như hai mặt của một vấn đề.
- Phải học và hành như thế nào cho hợp lí:
+ Học: thường xuyên học "Học, học, học nữa, học mãi" - Lê-nin;
học ở mọi nơi, mọi lúc, học từ cấp thấp, đến cao, nắm được nội dung
cốt lõi của vấn đề... - Nguyễn Thiếp.
+ Hành: ứng dụng những điều đã học vào thực tế, có như vậy thì mới
đánh giá đúng được thực chất của việc học (lấy ví dụ minh hoạ về
tác hại của việc "học" mà không "hành").
- Liên hệ với bản thân học sinh về mối quan hệ giữa "học" và
"hành".
* Kết bài: Nêu suy nghĩ của mình về vấn đề và khẳng định tầm quan
trọng của vấn đề.