Tiếng Việt
Bài 8: BAN MAI

Bài đọc có thể chia thành ba đoạn để
luyện đọc và tìm ý:
• Đoạn 1: Từ đầu đến “vẫn cảm thấy
thích thú”.
• Đoạn 2: Tiếp theo đến “lao vun vút”.
• Đoạn 3: Còn lại.

1

Ban mai

Tôi chạy ra bờ sông, chỗ thả mấy
con ngựa. Cỏ linh lăng ướt đẫm lành
lạnh quất tanh tách vào đôi chân trần,
đâm đau nhói vào hai bàn chân nứt nẻ
nhưng tôi vẫn cảm thấy thích thú.

2

Tôi vừa chạy vừa quan sát mọi diễn biến xung
quanh. Mặt trời vươn mình nhô lên sau dãy núi, cây
hướng dương mọc hoang trên bờ kênh vươn về phía
mặt trời. Đám cúc thỉ xa đầu trắng hau háu xúm xít
vây lấy nó, nhưng nó không chịu thua nó thè ra
những chiếc lưỡi vàng, đón lấy những tia nắng ban
mai, cho bầy quả nang chặt cứng hạt uống no ánh
sáng. Kia là lối qua kênh, mặt đất nát nhừ vì xe cộ
qua lại nhiều, nước rỉ qua những vệt bánh xe. Kia là
đám cây bạc hà thơm thơm mọc cao ngang tầm thắt
lưng, nom như một hòn đảo nhỏ màu tím nhạt. Tôi
chạy trên mảnh đất quê hương, trên đầu tôi chim én

Chao ôi, nếu tôi có màu vẽ thì
tuyệt quá, tôi sẽ vẽ cả vầng mặt
trời buổi sáng này, cả dãy núi xanh
điểm những vệt trắng kia, cả cánh
đồng cỏ linh lăng long lanh sương
sớm này, cả cây hướng dương mọc
hoang bên bờ kênh kia!
Theo Chin-ghit
Phạm Mạnh Hùng dịch

Ai-ma-tốp,

- Linh lăng: một loại có thường dùng làm thức ăn
cho vật nuôi.
- Cúc thì xa: còn gọi là cây thanh cúc, có thể sống
được ở dưới nước.

Nhân vật tôi đi đâu? Vào buổi nào?

hân vật tôi ra bờ sông vào buổi sáng sớ

1. Nhân vật tôi cảm nhận được
những gì trên đường chạy ra bờ
sông?
Trên đường chạy ra bờ sông, nhân vật

tôi cảm nhận được cỏ linh lăng ướt đẫm
sương đêm, mặt trời vươn mình nhô lên,
hướng dương vươn về phía mặt trời, cúc
thì xa hau háu xúm xít vây lấy hướng
dương; hướng dương “thè lưỡi vàng đón
nắng mai”, bầy quả nang chặt cứng hạt
uống no ánh sáng; cây bạc hà mọc cao,
nom như một hòn đảo nhỏ màu tím nhạt,…

2. Tìm và nêu tác dụng của những hình
ảnh nhân hoá trong đoạn văn thứ hai.
Các hình ảnh nhân hoá: Mặt trời vươn
mình nhô lên; hướng dương vươn về phía
mặt trời, không chịu thua đám cúc thỉ xa,
thè lưỡi vàng, đón nắng ban mai; bầy quả
nang uống no ánh sáng; cúc thỉ xa hau
háu xúm xít vây lấy hướng dương; chim
én thi nhau lao vun vút.
Cảnh vật trở nên sinh động, gần gũi,
thân thiết, đáng yêu như những người
bạn.

3. Nhân vật tôi ước có màu vẽ để
làm gì? Vì sao?
Nhân vật tôi ước có màu để vẽ cảnh
sắc thiên nhiên tươi đẹp buổi ban
mai. Vì cảnh vật quá đẹp và vì nhân
vật tôi thiết tha yêu mến cảnh đẹp
đó.

4. Đặt một tên khác cho bài đọc
và giải thích lí do em chọn tên đó.
Chọn tên “Trên mảnh đất quê
hương” vì cảnh vật trên mảnh đất
quê hương vào buổi sáng thật
đẹp,…

Nội dung: Cảnh bình minh tươi
đẹp của quê hương tác giả và
niềm ước ao có màu vẽ để vẽ lại
cảnh đẹp tuyệt vời ấy.
Ý nghĩa: Ngợi ca vẻ đẹp thanh
bình, đầy sức sống của thiên
nhiên trên quê hương lúc ban mai
và bày tỏ tình yêu tha thiết với
quê hương của tác giả.

Thứ sáu, ngày 5 tháng 7
năm 2024
Luyện từ và câu:

Mở rộng vốn từ Tuổi thơ

KHỞI
ĐỘNG

Bài tập 1

Tìm 3 – 4 từ ngữ:
a. Gọi tên trò chơi gắn với tuổi thơ.
b. Gợi tả tình cảm, cảm xúc khi tham gia trò chơi.

a. bịt mắt bắt dê,
trốn tìm,
ném cù,
bắn bi,
đá banh,…

b. vui vẻ,
thích thú,
phấn khích,
hào hứng,…

Bài tập 2

Đọc các từ sau và thực hiện yêu cầu:

a. Xếp các từ thành hai nhóm.
- Từ chỉ hoạt động của trẻ em.
- Từ chỉ tính nết của trẻ em
b. Đặt câu với một từ ở mỗi nhóm.

Cùng
chia sẻ

+ Từ chỉ hoạt động của
trẻ em:
nô đùa,
quan sát,
khám phá,
tìm tòi,
sáng tạo.

+ Từ chỉ tính nết của trẻ
em:
thơ ngây,
hồn nhiên,
tinh nghịch,
trong sáng,
ngoan ngoãn,
sáng tạo.

- Các em nhỏ đang nô đùa trong sân.
- Mấy đứa bé thật ngoan ngoãn.

Bài tập 3

Thay mỗi □ trong đoạn văn sau bằng một từ phù
hợp ở bài tập 2:
Lũ trẻ say sưa chơi những trò chơi của tôi hồi nhỏ. Nhìn
những nét mặt thơ ngâ, những ánh nhìn trong trẻo của chúng,
y thơhồn nhiê
bao kí ức của tuổi
 
 cất giữ trong lòng tôi trỗi
dậy... Dưới vòm trời mùa
hạ, bên gốc phượng già, tôi cùng
n
đám trẻ trong làng bày ra những chùm hoa khế rụng, những
quả dại, vỏ sò, vỏ hến,... Đồ chơi bán hàng của chúng tôi đấy.
Chán đồ hàng, chúng tôi đóng kịch làm cô giáo. Đấy cũng là
mơ ước của nhiều đứa. Khác với bọn con gái, đám
tìm tòi
con trai
tinh nghịch
thích 
 và chơi
những trò  
. Chúng ước mơ trở
thànhkhám phá
nhà thám hiểm 
 đạisáng tạo
dương, kĩ sư 
 rô
bốt,... Những ngày tháng đó thật đẹp biết bao!

Bài tập 4

Viết 3 – 4 câu giới thiệu một trò chơi quen thuộc
với em và bạn bè.
Sau giờ học, em thường ở lại thêm 15 phút để chơi đá
cầu với các bạn. Chúng em xếp thành hình tam giác, rồi
chuyền cầu qua lại nhịp nhàng; khi thì đỡ cầu bằng ngực, lúc
lại bằng đầu gối, bằng má bàn chân. Những pha cầu được đỡ
một cách hiểm hóc, suýt soát sẽ được mọi người trầm trồ
khen ngợi. Chơi đá cầu vừa giúp chúng em thân thiết với
nhau hơn, vừa giúp rèn luyện sức khỏe, sự dẻo dai nên ai
cũng thích chơi.

a. Tác giả tả hồ T'Nưng vào những thời điểm nào? Ở mỗi thời điểm,
hồ được tả bằng những từ ngữ, hình ảnh nào?
Hồ T'Nưng được miêu tả vào những thời điểm sáng sớm, nắng
lên, hoàng hôn.
- Sáng sớm: giống như một thiếu nữ dịu dàng choàng tấm khăn voan
mỏng.
- Nắng lên, mặt hồ trải rộng, sáng lấp lánh. Lúc này, viên ngọc bích
xanh trong khổng lồ ấy phản chiếu rõ nét cảnh rừng núi, mây trời.
- Hoàng hôn, ráng chiều nhuộm đỏ mặt nước, gió mơn man theo
những gợn sóng lăn tăn, ru hồ vào giấc ngủ say.

b. Tác giả sử dụng những giác quan nào để quan sát?
Tác giả sử dụng các giác quan: thị giác, thính giác.

c. Tìm hình ảnh so sánh, nhân hoá trong bài văn và nêu tác
dụng của những hình ảnh đó.
- Hình ảnh so sánh: T'Nưng giống như một thiếu nữ dịu
dàng choàng tấm khăn voan mỏng.
- Hình ảnh nhân hóa: Hoàng hôn, ráng chiều nhuộm đỏ mặt
nước, gió mơn man theo những gợn sóng lăn tăn, ru hồ vào
giấc ngủ say.
=> Tác dụng: giúp sự vật trở nên sinh động, gợi hình gợi cảm
hơn.

2. Nhớ lại một danh lam thắng cảnh và ghi lại những điều em đã quan sát được.
Gợi ý:
a. Em đã có dịp đến thăm hoặc được biết qua sách báo, phim ảnh... về danh lam thắng cảnh nào?
b. Em đã quan sát danh lam thắng cảnh đó vào thời điểm nào?
– Một buổi trong ngày.
– Các thời điểm khác nhau.
– Một mùa trong năm.
- ?
c. Em đã quan sát theo trình tự nào?
– Tả những đặc điểm nổi bật của cảnh.
Bầu trời
Mặt nước
Cây cối
-?
– Tả sự thay đổi của cảnh theo thời gian.
Mùa mưa
Mùa khô
?

d. Em đã sử dụng những giác quan nào để quan sát?
e. Ở mỗi vị trí hoặc thời điểm quan sát, cảnh vật có những đặc điểm gì nổi bật?

Là nơi địa linh, Hạ Long tập trung được trên một vùng lòng chảo rộng lớn hàng trăm hàng nghìn đảo
lớn nhỏ với đủ các dáng hình. Có hòn đảo trông như những con rùa khổng lồ thả nổi trên mặt nước. Có đảo lại
trông tựa người phụ nữ đang ngóng trông chồng.
Các đảo nơi đây không chỉ đứng chơ vơ, tách rời và biệt lập mà còn tập trung túm tụm lại với nhau,
uốn lượn từng khúc, từng khúc, nối với nhau tạo ra những con rồng khổng lồ đang cuộn mình trên mặt biển
xanh.
Đi vào từng hòn đảo ta càng ngạc nhiên và thích thú khi chiêm ngưỡng những hang động thiên tạo.
Một sản phẩm của sự kết hợp đá và nước. Vào hang chúng ta như lạc vào một thế giới huyền ảo và diệu kì.
Trên vòm hang cao, rộng hình thành vô số vết lõm tròn như dấu chân của trăm ngàn con voi khổng lồ. Dưới
mặt đất, những mảng đá, núi đá thi nhau mọc lên nhọn hoắt như lưỡi mác. Chúng tập kết lại với nhau tạo
thành một rừng chông thiên nhiên trên mặt đất. Đỏ rực và lung linh. Thiên nhiên vốn đã kì lạ lại được con
người khoác thêm vẻ lung linh, huyền ảo nhờ ánh đèn trông lại càng kì vĩ và hấp dẫn...
Hạ Long đẹp không chỉ bởi những hòn đảo thơ mộng hay những hang động gây "sửng sốt". Nhưng
nếu không có chúng thì sẽ không tạo nên một Hạ Long quyến rũ và say người như hiện nay.
Vịnh Hạ Long là một trong số ít những cảnh đẹp nổi tiếng thế giới ở nước ta. Đó là niềm tự hào của
người Việt Nam về một nơi thiên nhiên ưu đãi con người. Em yêu Hạ Long và mong nơi đây mãi giữ được vẻ
đẹp long lanh hài hòa đá nước.