TRƯỜNG THCS HOÀNG VĂN THỤ
MÔN: NGỮ VĂN 9
GV: VÕ THỊ LỆ HẰNG

BÀI 5. NGHỊ LUẬN XÃ HỘI

HOẠT ĐỘNG 1

KHỞI ĐỘNG

BÀI 5. NGHỊ LUẬN XÃ HỘI

TIẾT 56, 57: VB1

HOẠT ĐỘNG 2
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

Tiết 56, 57: Văn bản 1 BÀN VỀ ĐỌC SÁCH
I/ Đọc-tìm hiểu chung:
1/ Kiến thức ngữ văn:

(CHU QUANG TIỀM)

- Bối cảnh lịch sử, văn hoá, xã hội là toàn bộ các sự kiện lịch sử, văn hoá, xã
hội diễn ra trong một thời gian, không gian nhất định, có tác động đến sự tồn
tại và phát triển của một hiện tượng cụ thể trong xã hội. 
- Việc tìm hiểu bối cảnh lịch sử, văn hoá, xã hội có liênTheo
quan em,
(hoàn
bốicảnh ra
đời tác phẩm) sẽ giúp cho người đọc hiểu văn bản thấu cảnh
đáo, sâu
lịchsắc
sử,hơn.
văn
hoá, xã hội có vai
trò như thế nào
trong việc đọc
hiểu văn bản?

Tiết 56, 57: Văn bản 1 BÀN VỀ ĐỌC SÁCH
I/ Đọc-tìm hiểu chung:
1/ Kiến thức ngữ văn:
2/ Đọc văn bản:
3/ Tác giả:
- Chu
Quang
Tiềm
(1897
– 1986) là nhà nhà
văn
Chu
Quang
* Hướng
dẫnTiềm
đọc: (1897-1986),
quê ở - huyện
Đông
Thành,
tỉnhchý
An Huy,
Đọc
to,
rõ
ràng,
diễn
cảm;
mĩ học và lí luận văn học
nổivàitiếng
Nêu
Trung các
Quốc. 
hình ảnh so sánh trongnét
bài.về tác
của
Trung
Quốc.
- Ông
là
một
nhà
mĩ
học,
nhà
lí
luận
văn
học
- Lưu ý các chiến lược đọc như
giả?
hiện đại
nổidõi,
tiếng.
đãdự
để đoán,
lại cho
theo
hìnhÔng
dung,
đốivăn hóa
Trung chiếu.
Quốc nói riêng và nền văn hóa nhân
loại nói chung nhiều công trình đặc sắc về
văn hóa, văn nghệ.

(CHU QUANG TIỀM)

Chân dung Chu Quang Tiềm

Tiết 56, 57: Văn bản 1 BÀN VỀ ĐỌC SÁCH
I/ Đọc-tìm hiểu chung:
1/ Kiến thức ngữ văn:
2/ Đọc văn bản:
3/ Tác giả:
4/ Tác phẩm:

(CHU QUANG TIỀM)

Chân dung Chu Quang Tiềm

PHIẾU HỌC TẬP
- Xuất xứ của văn bản.
- Xác định thể loại và phương thức
biểu đạt của văn bản.
- Xác định bố cục, nội dung chính
từng phần.

Tiết 56, 57: Văn bản 1 BÀN VỀ ĐỌC SÁCH
I/ Đọc-tìm hiểu chung:
1/ Kiến thức ngữ văn:
2/ Đọc văn bản:
3/ Tác giả:
4/ Tác phẩm:
- Xuất xứ: trích từ Danh nhân TQ bàn
về niềm vui nỗi buồn của việc đọc sách”.
- Thể loại: Văn bản nghị luận (NLXH)
- PTBĐ: Nghị luận

(CHU QUANG TIỀM)

Chân dung Chu Quang Tiềm

BỐ CỤC
Phần
Phần 1
(“Học vấn …Thế giới
mới”)
Phần 2
(Tiếp đến “tiêu hao
lực lượng”)
Phần 3
(còn lại)

ND từng phần
Tầm quan trọng của việc
đọc sách
Những khó khăn, nguy
hại dễ mắc phải của việc
đọc sách hiện nay

Bàn về phương pháp đọc
sách

Nhận xét
Tầm quan
trọng của
vấn đề

Thực trạng
của vấn đề

Giải pháp

Tiết 56, 57: Văn bản 1 BÀN VỀ ĐỌC SÁCH
I/ Đọc-tìm hiểu chung:
1/ Kiến thức ngữ văn:
2/ Đọc văn bản:
3/ Tác giả:
4/ Tác phẩm:
- Xuất xứ: trích từ Danh nhân TQ bàn
về niềm vui nỗi buồn của việc đọc sách”.
- Thể loại: Văn bản nghị luận (NLXH)
- PTBĐ: Nghị luận
- Bố cục: 3 phần

(CHU QUANG TIỀM)

Chân dung Chu Quang Tiềm

PHIẾU HỌC TẬP
Xác định luận đề của VB. Để triển khai luận
đề này, tác giả đã đưa ra những luận điểm nào?
Gợi ý : Xác định luận đề dựa vào nhan đề VB, nội
dung bao quát của VB. Xác định bố cục và nội dung
chính của từng phần, từ đó suy ra luận điểm.

5. Luận đề của VB: Bàn về việc đọc sách
- Mục đích của người viết: không chỉ đưa ra tầm quan trọng
của việc đọc sách, mà còn nêu lên sự cần thiết của việc đọc
sâu, đọc kĩ…
* Hệ thống luận điểm
+ LĐ 1: Ý nghĩa, tầm quan trọng của việc đọc sách.
+ LĐ 2: Khó khăn, nguy hại trong việc đọc sách.
+ LĐ 3: Phương pháp đọc sách (cách lựa chọn và cách
đọc).

5. Luận đề của VB: Bàn về việc đọc sách
* Hệ thống luận điểm
+ LĐ 1: Ý nghĩa, tầm quan trọng của việc đọc sách.
+ LĐ 2: Khó khăn, nguy hại trong việc đọc sách.
+ LĐ 3: Phương pháp đọc sách (cách lựa chọn và cách
đọc).

Tiết 56, 57: Văn bản 1 BÀN VỀ ĐỌC SÁCH
I. Đọc-tìm hiểu chung:
II. Đọc-hiểu văn bản:
1. Ý nghĩa, tầm quan trọng của việc đọc
sách:

(CHU QUANG TIỀM)

Chân dung Chu Quang Tiềm

PHIẾU HỌC TẬP

Tác giả đã lí giải tầm quan trọng
và việc cần thiết của việc đọc sách đối
với mỗi người như thế nào?

Tầm quan trọng của sách
Ghi chép, lưu
truyền tri thức,
thành tựu nhân loại

Cột mốc
trên con đường
tiến hóa học thuật

Kho tàng
di sản tinh thần nhân loại.

Ý nghĩa của việc đọc sách
Con đường quan
trọng của học vấn

Chuẩn bị
hành trang
phát hiện thế giới

Đọc sách: Thừa hưởng giá
trị tinh hoa nhân loại

PHIẾU HỌC TẬP

Em có nhận xét gì về cách
lập luận của tác giả khi chỉ ra
tầm quan trọng của sách và ý
nghĩa của việc đọc sách?

PHIẾU HỌC TẬP
Tác giả lựa chọn những lí lẽ xác
đáng, lập luận sắc sảo, thuyết phục,
được kiểm nghiệm, chứng minh trong
thực tiễn giúp người đọc thấy rõ tầm
quan trọng, ý nghĩ của việc đọc sách.

Tiết 56, 57: Văn bản 1 BÀN VỀ ĐỌC SÁCH
I. Đọc-tìm hiểu chung:
II. Đọc-hiểu văn bản:
1. Tầm quan trọng và ý nghĩa của việc đọc
sách:

(CHU QUANG TIỀM)

- Đọc sách giúp tích lũy tri
thức, hiểu biết sâu rộng, bồi
dưỡng tư tưởng và hoàn thiện
nhân cách.
- Sách là con đường quan
 Tác để
giả lựa
những
lí lẽbộ.
xác đáng,
trọng
conchọn
người
tiến
lập luận thuyết phục để làm rõ ý nghĩa và
tầm quan trọng của việc đọc sách

Chân dung Chu Quang Tiềm

Tiết 56, 57: Văn bản 1 BÀN VỀ ĐỌC SÁCH
(CHU QUANG TIỀM)
I. Đọc-tìm hiểu chung:
II. Đọc-hiểu văn bản:
1. Tầm quan trọng và ý nghĩa của việc đọc
sách:
2. Khó khăn, nguy hại dễ gặp của việc đọc
sách:

Chân dung Chu Quang Tiềm

PHIẾU HỌC TẬP
- Trong phần 2, tác giả cho rằng “Sách nhiều khiến
người ta không chuyên sâu”, “sách nhiều dễ khiến
người đọc lạc hướng”. Để làm sáng tỏ các lí lẽ này,
tác giả đã đưa ra những bằng chứng nào?
- Em có đồng ý với các lí lẽ này không? Vì sao?

- Sách nhiều khiến người ta không chuyên sâu:
+ Ngày trước sách ít, “có người đọc đến bạc đầu mới hết
một quyển kinh” nhưng đọc nghiền ngẫm nên đã thấm
vào xương tủy.
+ Ngày nay, những học giả trẻ đọc nhiều sách nhưng chỉ
“lướt qua”, như vậy chỉ là “hư danh nông cạn”
⇒ Sử dụng hình ảnh đối sánh xác đáng => sách nhiều
khiến người đọc lướt qua, hời hợt không chuyên sâu, dễ
sa vào lối "ăn tươi nuốt sống".

- Sách nhiều khiến người đọc lạc hướng:
+ Trước một số lượng lớn sách sẽ khiến con người
“tham nhiều mà không thực chất”, không phân biệt
được những “tác phẩm cơ bản đích thực” với
“những cuốn sách “vô thưởng vô phạt”
⇒ Nhấn mạnh việc sách nhiều có thể khiến chọn lầm
chọn sai lãng phí thời gian và sức lực. Thậm chí
chọn phải sách độc hại.

Tiết 56, 57: Văn bản 1 BÀN VỀ ĐỌC SÁCH
(CHU QUANG TIỀM)
I. Đọc-tìm hiểu chung:
II. Đọc-hiểu văn bản:
1. Tầm quan trọng và ý nghĩa của việc đọc sách:
2. Khó khăn, nguy hại dễ gặp của việc đọc sách:

Sách quá nhiều dễ khiến
người đọc sa đà, đọc hời hợt
hoặc chọn sách kém chất
lượng, làm mất thời gian và
thức
 tri
Cách
trìnhthiếu
bày và hệ
nêuthống.
lí lẽ, dẫn chứng
chặt chẽ, sâu sắc, có hình ảnh, gây ấn
tượng và giàu sức thuyết phục.

Chân dung Chu Quang Tiềm

+ Không chuyên sâu có nghĩa là liếc qua không lưu tâm tìm hiểu
VD: cầm sgk thì chỉ đọc qua, xem nhân vật này thế nào xấu hay đẹp, gặp ai
nói thế nào, xem tranh vẽ ... nhằm thoả mãn trí tò mò chứ không chú ý tới lời
văn, câu thơ, sự việc hình ảnh hay ý nghĩa sâu xa của câu chuyện, tập sách.
Còn rất nhiều bạn chỉ thích tập trung vào loại truyện tranh với những pha
Emngốn
hiểuhàng
thế nào
giật gân, những hình vẽ kì quặc, lạ mắt, cả ngày có khi
chụclàcuốn
chuyên
sâu?
sách mà chẳng thu lượm được điều gì có ích=> Đó không
chính là
bệnh ăn
không
Đọc lạc hướng là gì?
tiêu dễ sinh đau dạ dày.
+ Đọc lạc hướng là đọc không có sự lựa chọn gặp gì đọc nấy mà không chịu
tìm những cuốn sách bổ sung, phụ trợ nâng cao học vấn đang tiếp nhận trau
dồi VD: chỉ thích truyện tranh, báo cười, tiểu thuyết tâm lí, truyện kiếm hiệp,
thơ tình yêu, sách hỏi đáp chuyện nọ chuyện kia.

Tiết 56, 57: Văn bản 1 BÀN VỀ ĐỌC SÁCH
(CHU QUANG TIỀM)
I. Đọc-tìm hiểu chung:
II. Đọc-hiểu văn bản:
1. Tầm quan trọng và ý nghĩa của việc đọc sách:
2. Khó khăn, nguy hại dễ gặp của việc đọc sách:
3. Phương pháp đọc sách:

Chân dung Chu Quang Tiềm

PHIẾU HỌC TẬP
- Xác định mạch kết nối nội dung của ba phần thể hiện
(3) sách”,
liên quan
đến
ở vấn đềNội
nghịdung
luậncủa
“bànphần
về đọc
trong
đó nhấn
phần
(1) vàvàphần
(2) như
thếcủa
nào?
mạnh đến
ý nghĩa
tầm quan
trọng
đọc sách
lên một
nhất
(phần1), Nêu
tuy nhiên
đọc điều
sách em
cũngtâm
gặp đắc
nhiều
khó khan
và lí2)giải
khi sách trong
ngày phần
nhiều (3)
(phần
vì vì
thếsao.
cần lựa chọn và
biết cách đọc sách cho hiệu quả (phần 3). Mạch kết nối
nội dung ba phần của văn bản rất lô gích, chặt chẽ, làm
sáng tỏ vấn đề nghị luận.

PHIẾU HỌC TẬP
Theo
để tích
tri thức
Theo
em,em,
để tích
lũylũy
tri thức
quaqua
việcviệc
đọcđọc
sách,
sách,
đọcvà
sách
và chọn
ta có
cần ta
lưucóý cần
đến có
tốccách
độ đọc
số lượng
sách
sách
nhưVìthế
nào?
được
đọc.
đọc
nhiều nhưng “đọng lại” ít thì
Ta có cần lưu ý đến tốc độ đọc và số lượng
cũng vô tác dụng. Cần chọn lọc những cuốn
sách được đọc không? Vì sao?
sách thực sự chất lượng, thực tế và giá trị để
đọc, nghiền ngẫm và học thì việc đọc sách mới
có ý nghĩa. 

Tiết 56, 57: Văn bản 1 BÀN VỀ ĐỌC SÁCH
(CHU QUANG TIỀM)
I. Đọc-tìm hiểu chung:
II. Đọc-hiểu văn bản:
1. Tầm quan trọng và ý nghĩa của việc đọc sách:
2. Khó khăn, nguy hại dễ gặp của việc đọc sách:
3. Phương pháp đọc sách:

Cần chọn sách đúng, đọc kỹ – sâu – có
suy nghĩ, kết hợp đọc rộng và đọc
chuyên sâu để đạt hiệu quả.

Chân dung Chu Quang Tiềm

PHIẾU HỌC TẬP
Văn bản Bàn về đọc sách thuyết
phục người đọc bởi những lí do nào?
Phân tích một số bằng chứng để
khẳng định câu trả lời của em.

- Văn bản thuyết phục người đọc bởi: 
+ Hệ thống luận điểm rõ ràng, mạch lạc.  
+ Bố cục chặt chẽ, hấp dẫn.
+ Sử dụng các hình ảnh giàu sức gợi cảm và hấp
dẫn.
+…
- Một số bằng chứng: 
+ Tầm quan trọng của việc đọc sách; những thiên
hướng sai lệch, khó khăn dễ mắc phải trong việc
đọc sách hiện nay; và luận điểm thứ ba đó chính là
bàn về phương pháp đọc sách và chọn sách.
+ Sách nhiều khiến người ta không chuyên sâu, dễ
sa vào lối ăn tươi, nuốt sống.

1.

BÀI THƠ
ĐỘI XE KHÔNG KÍNH

Tiết 46
VỀ TIỂU
Nghệ
thuật:
Văn bản:

- Bố cục chặt chẽ,hợp lí
-

I. Tìm hiểu chung
Dẫn
giọng
II.
Đọcdắt
hiểutự
vănnhiên,
bản
1. Đọc - Tìm hiểu chú thích
Ngôn
từ
giàu
hình
ảnh.
2. Nhan đề bài thơ
3. Phân tích

-Phạm Tiến Duật-

điệu tâm tình.

Hình ảnh những chiếc xe
2. Nội3.1.dung:

chọn

không kính
Hiện thực khốc liệt thời
Tầm
quan trọng và
chiến tranh: bom đạn kẻ thù,
sách,con
cách
đọc
sách
những
đường
ra trận
để
lại dấu tích trên những chiếc
xe không kính.

ý nghĩa của việc đọc sách và cách lựa
sao cho hiệu quả.

Sách làm cho tôi gắn bó với thế giới , cuộc
đời càng trở nên rực rỡ có ý nghĩa hơn ...Sách
làm
cho khắp
trái soi
đất sáng.
tràn ngập
nỗisách
buồnđể
nhớ
"Sắm
đèn để
Sắm
cái
tốtđạo
đẹp lí.
hơn.
Mỗi để
cuốn
tâm hồn
hiểu
Sáng
soisách
nhàđều
tối,là đạo
lí
được
ghi
lại..”
để soi lòng người ..."
( M. gor – ki )
(Ngạn ngữ Trung Hoa )

HOẠT ĐỘNG 3
LUYỆN TẬP

LUYỆN TẬP:
BÀI THƠ
1/ Bàn về đọcTiết
sách
sử
dụng
phương
thức biểu đạt nào chính?
46
A/ Tự sự. Văn bản: VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH
-Phạm Tiến DuậtB/ Biểu cảm.
I. Tìm hiểu chung
C/ Nghị luận.
II. Đọc hiểu văn bản
D/ Thuyết
minh.
1. Đọc - Tìm hiểu chú thích
2/ Vì sao đọc2. sách
trong
Nhan đề
bài thơthời đại ngày nay không dễ?
3. Phân tích
A/ Sách thì hay
nhưng sách nhiều
3.1. Hình ảnh những chiếc xe
kínhngười đọc dễ lạc hướng và không chuyên sâu
B/ Sách nhiềukhông
khiến
Hiện thực khốc liệt thời
thù,
C/ Không dễ chiến
tìm tranh:
sách bom
hayđạn
đểkẻđọc
những con đường ra trận để
dấu tích trên
những
chiếc thứ hàng hóa đắt so với điều kiện của
D/ Sách nhiềulại nhưng
vẫn
là một
nhiều người xe không kính.

LUYỆN TẬP:

Câu 3: Tại sao cần kết hợp giữa đọc rộng với đọc sâu, giữa đọc sách thường
thức với đọc sách chuyên môn?
   A. Vì “trên đời không có học vấn nào cô lập, tách rời các học vấn khác”
   B. Vì “không biết rộng thì không thể chuyên, không thông thái thì không
thể nắm gọn”
   C. Vì “biết rộng rồi sau đó mới nắm chắc, đó là trình tự để nắm vững bất cứ
học vấn nào”
   D. Cả 3 lí do trên
Câu 4: Câu văn nào thể hiện rõ nội dung: khuyên người đọc sách phải chọn cho tinh?
   A. Đọc ít mà đọc kĩ, sẽ tập tành được nếp suy nghĩ sâu xa
   B. Nếu đọc được 10 quyển sách không quan trọng, không bằng thời gian đem sức lực
đọc 10 quyển ấy mà đọc một quyển thực sự có giá trị
   C. Nếu đọc được 10 quyển sách mà chỉ lướt qua, không bằng lấy 10 quyển mà đọc
10 lần
   D. Đọc sách vốn có ích riêng cho mình, đọc nhiều không thể coi là vinh dự, đọc ít
không phải là xấu hổ

LUYỆN TẬP:

Câu 5: Ý nghĩ nào sau đây không phải là kết quả của việc đọc nhiều mà không chịu
nghĩ sâu xa?
   A. Chỉ để trang trí bộ mặt, như kẻ trọc phú khoe của, chỉ biết lấy nhiều làm quý
   B. Sẽ tập tành nếp suy nghĩ sâu xa, trầm ngâm tích lũy, tưởng tượng tự do đến mức
làm thay đổi khí chất
   C. Như cưỡi ngựa qua chợ, tuy châu báu phơi đầy, chỉ tổ làm cho mắt hoa ý loạn, tay
không mà về
   D. Với việc học tập, cách đó chỉ là lừa mình dối người, đối với việc làm người thì
cách đó thể hiện phẩm chất tầm thường, thấp kém
Câu 6: Ý nào nêu khái quát nhất lời khuyên của tác giả đối với người đọc sách?
   A. Nên lựa chọn sách mà đọc
   B. Đọc sách phải kĩ
   C. Cần có phương pháp
   D. Không nên đọc sách chỉ để trang trí như kẻ trọc phú khoe của

Có ý kiến cho rằng, hiện nay Công
nghệ thông tin phát triển, cả thế giới
đều thu gọn trong chiếc máy tính,
việc đọc sách vở như trước đây là
không cần thiết nữa. Em có đồng ý
với ý kiến đó không?

HOẠT ĐỘNG 4
VẬN DỤNG

Từ những ý tưởng trong văn bản, em hãy
thiết kế một sản phẩm sáng tạo (bài đăng trang
web, in-pho-gráp-phích, tờ rơi, sơ đồ tư duy) để
giới thiệu với các bạn phương pháp đọc sách
hiệu quả, có thể gồm những nội dung sau:
- Tâm thế đọc
- Không gian đọc
- Xác định mục đích đọc và cách lựa chọn sách
- Cách đọc, ghi chú
- Cách vận dụng những gì đã đọc vào đời sống.
-…

Góc chia sẻ

Ngoài những phương pháp
mà tác giả đã bàn, em hãy
chia sẻ với các bạn của
mình những phương pháp
đọc hiệu quả khác mà mình
biết nhé!

(1) Chọn không gian phù hợp để đọc

(2) Cân bằng các tài liệu khi đọc

(3) Vừa đọc vừa ghi
chép để nhớ lâu...

Tiết 46
Văn bản:

BÀI THƠ
VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH

1- Bài vừa học:

-Phạm Tiến Duật-

I. Tìm hiểu chung
- Nắm được vài nét về tác giả, tác phẩm.
II. Đọc hiểu văn bản
- Nắm được nội dung bài học.
1. Đọc - Tìm hiểu chú thích
- Bài đề
họcbài
rút thơ
ra từ văn bản trên.
2. Nhan
3. Phân tích

2- Bài
sắp ảnh
học:những chiếc xe
3.1.
Hình
không kính
Hiện thực khốc liệtVĂN
thời BẢN 2:
chiến tranh:
bom đạn HỌC
kẻ thù, MUÔN
KHOA
những con đường ra trận để
lại dấu tích trên những chiếc
xe không kính.

NĂM

50