CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI
BÀI HỌC NGÀY HÔM NAY!

KHỞI ĐỘNG
Em hãy chia sẻ một trải
nghiệm của tuổi thơ em.
Ghi lại một số từ ngữ diễn
tả cảm xúc của em khi nghĩ
về trải nghiệm đó.

BÀI 1: BẦU TRỜI TUỔI THƠ

VĂN BẢN 1:
BẦY CHIM CHÌA VÔI

NỘI DUNG BÀI HỌC

I

TÌM HIỂU CHUNG

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

III

TỔNG KẾT

I
TÌM HIỂU CHUNG

Em hãy đọc thông tin trong SGK và trả lời câu hỏi dưới đây:

Trình bày sự hiểu biết của em
về tác giả và tác phẩm.

1. Tác giả Nguyễn Quang Thiều
 Nguyễn Quang Thiều sinh năm 1957)
tại Hà Nội.
 Ông sáng tác thơ, viết truyện, vẽ tranh,
…Truyện của ông chân thực, gần gũi
với cuộc sống đời thường.
 Hiện là Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam.

2. Tác phẩm Bầy chim chìa vôi
 Bầy chim chìa vôi là truyện ngắn được rút
từ tập Mùa hoa cải bên sông, của NXB Hội
Nhà văn, Hà Nội, 2012, tr. 136 – 146.

3. Đọc – kể, tóm tắt tác phẩm
THẢO LUẬN THEO NHÓM
 Truyện kể về nhân vật nào?
 Nội dung câu chuyện xoay quanh sự
kiện chính nào?
 Em hãy xác định đề tài, ngôi kể và bố
cục của truyện Bầy chim chìa vôi.

Nhân vật chính: Mon, Men.
Ngôi kể: Ngôi thứ ba.
Đề tài: Trẻ em.
Nội dung xoay quanh về cách nhìn
nhận thế giới của hai nhân vật Mên
và Mon.

BỐ CỤC

Từ đầu… nằm
im,
không

nhưng
ngủ:

Cuộc trò chuyện
của hai anh em
Mên và Mon lúc
nửa đêm.

Tiếp…

bắt

đầu

Mùa

mưa

năm

mùa sinh nở của

nay… cứ lấy đò

chúng. […]: Thói

của ông Hảo mà

quen làm tổ và đẻ

đi. […]: Cuộc trò

trứng

bầy

chuyện giữa Mên

chim chìa vôi ở

và Mon thể hiện

bãi sông quê của

sự lo lắng cho bầy

Mên và Mon.

chìa vôi non.

của

Phần

còn

lại:

Hai anh em lên
bờ sông vì lo
cho bầy chim
chìa vôi và kết
quả

của

chìa vôi.

bầy

II
TÌM HIỂU CHI TIẾT

1. Tập tính của bầy chìa vôi
Đọc đoạn từ Có lẽ bố chúng… mùa sinh nở của chúng. và nêu tập
tính của bầy chìa vôi ở làng của Mên và Mon.
Tập tính làm tổ:
 Không làm tổ trên bờ.
 Làm tổ ở dải cát giữa sông Đáy
mùa nước cạn bằng những đám
rong héo, sau đó đẻ trứng.

 Những con chìa vôi con tập bay lần đầu khi:
Những đám mây ở Hòa

Vòng vây của nước ập

Bình bay về, báo hiệu

vào phần cuối cùng của

mùa mưa.

bãi cát.

 Đến mùa khô sang năm: lại ra dải cát nổi bắt đầu mùa sinh nở.

2. Nhân vật anh Mên
THẢO LUẬN CẶP ĐÔI
Nêu tính cách của nhân vật Mên.
Gợi ý:
 Nêu một số chi tiết miêu tả nhân vật
Mên ở phần (3).
 Em hãy dựa vào các chi tiết đó để
khái quát tính cách của nhân vật Mên.

Tỉnh giấc trước Mon.
Lo lắng cho bầy
chìa vôi

Mon rủ đi đêm ra bờ sông để
xem bầy chìa vôi là đi ngay.
Khi Mon lo lắng, sợ hãi thì Mên

Trưởng thành hơn
so với Mon

không hề mất bình tĩnh.
Cố tỏ ra bình tĩnh để bảo vệ
Mon.

 Cố tỏ ra người lớn để bảo vệ Mon và giữ được con đò:
Giọng tỏ vẻ người lớn: Chứ còn sao; Nào xuống đò được rồi đấy;
Phải kéo về bến chứ, không thì chết.

Mên làm phần nặng, còn để Mon giúp sức: Khi đưa đò về bến,
quấn cái dây buộc đò vào người và gò lưng kéo.

3. Nhân vật Mon
THẢO LUẬN CẶP ĐÔI
Trong cuộc trò chuyện ở phần (2),
Mon nói với Mên những chuyện
gì? Nội dung cuộc trò chuyện ấy
giúp em nhận ra được những nét
tính cách nào của nhân vật Mon?

Chi tiết

Ý nghĩa

Thắc mắc về tính thực hư và hình ảnh

Lo lắng tổ chim có bị ngập không, bầy

bầy chìa vôi bay từ bãi cát vào bờ.

chim non có bị chết không.

Muốn lội ra bờ sông đem bầy chìa vôi
vào bờ.
Sau khi nói về câu chuyện bố kéo chũm
và bản thân thả con cá bống, lại quay
lại câu chuyện về bầy chìa vôi.

Tìm cách để cứu chúng.

Nỗi lo lắng trở đi trở lại, thường trực của
Mon là khi bầy chìa vôi sống sót vào bờ.

- Câu chuyện về bố kéo chũm và con cá măng, cá bống:
 Bố kéo chũm được một con cá măng và một con cá
bống rất đẹp.
 Mon lấy trộm con cá bống thả ra cống sông.
 Nước sông dâng cao làm ngập cả cái hốc cắm sào đò.

Mon là một nhân vật trong sáng, có sự ngây ngô của
trẻ thơ, yêu thương các loài động vật.

4. So sánh Mên và Mon
THẢO LUẬN NHÓM ĐÔI
 Những điểm giống giữa Mên và Mon là gì?
 Điều gì khiến Mên, Mon lo lắng khi thấy mưa to và nước đang
dâng cao ngoài bãi sông? Chi tiết nào thể hiện rõ nhất điều đó?
 Trong đoạn kết của truyện, Mên và Mon hình như không hiểu vì
sao mình lại khóc. Em hãy giúp các nhân vật lí giải điều đó.

MÊN
Giống
nhau

Khác
nhau

MON

- Có tình yêu thiên nhiên, loài vật, đặc biệt là bầy chim chìa vôi.
- Đều là những đứa trẻ, có sự ngây thơ và nghịch ngợm nhẹ
nhàng, đáng yêu.
- Lo lắng cho bầy chim, dậy trước

- Thể hiện thành thật suy nghĩ của

Mon nhưng không nói ra.

bản thân ra cho Mên biết.

- Lắng nghe Mon nói. Khi Mon lo

- Biết chia sẻ và làm anh vui.

lắng, sợ hãi thì Mên vẫn giữ
được bình tĩnh.
- Tỏ ra người lớn, bảo vệ Mon và
giữ được con đò.

III
TỔNG KẾT

NGHỆ THUẬT
Sử dụng các lời đối thoại với ngôn ngữ
phù hợp với trẻ em, phản ánh đúng tâm
lí đặc điểm nhân vật.

Không gian được miêu tả mang nét
riêng biệt.

NỘI DUNG

Văn bản kể về câu chuyện của anh
em Mên, Mon lo lắng cho bầy chim
chìa vôi làm tổ ở bãi cát giữa sông
Đáy. Truyện ngắn gợi lên màu sắc về
tuổi thơ và sự hòa hợp của con người
với thiên nhiên.

CỨU HỘ SẠT LỞ

Ai là tác giả của truyện ngắn Bầy chim chìa vôi?
A. Tô Hoài

B. Đoàn Giỏi

C. Võ Quảng

D. Nguyễn Quang Thiều

Trong truyện Bầy chim chìa vôi,
Mon đã thả con vật gì đi?
A. Chim chìa vôi

B. Cá măng

C. Cá bống

D. Cả B và C đúng

Vì sao Mên và Mon khóc trong đoạn kết của
truyện?
A. Vì Mên và Mon không kéo được

B. Vì hai anh em bị bố mắng do đã đi

chiếc đò vào bờ.

chơi đêm.

C. Vì mưa đã làm cho cả hai anh em
ướt nhẹp.

D. Vì hai anh em vui sướng, hạnh
phúc khi thấy tất cả những con chim
chìa vôi đều bay được vào bờ.

Trong truyện, bầy chim chìa vôi làm tổ trên dải cát
của con sông nào?
A. Sông Hồng

B. Sông Đáy

C. Sông Đuống

D. Sông Thao

Truyện ngắn Bầy chim chìa vôi được trích trong tập
truyện nào?
A. Người kể chuyện lúc nửa
đêm và những giấc mộng
C. Trong ngôi nhà của mẹ

B. Mùa hoa cải bên sông

D. Mùi của ký ức

Khung cảnh bãi sông trong buổi bình minh trong
mắt hai đứa trẻ được so sánh với điều gì?
A. Một bài thơ

B. Thần thoại

C. Truyện cổ tích

D. Huyền thoại

Trên bãi cát, bầy chim chìa vôi làm tổ bằng gì?
A. Làm tổ bằng đất
C. Dùng miệng tiết ra nước
bọt để làm tổ

B. Làm tổ bằng rơm
D. Làm tổ bằng những đám
rong sông tốt bời bời héo
dần.

VẬN DỤNG
Viết đoạn văn (5 – 7 câu) kể lại sự
việc bầy chim chìa vôi bay lên khỏi bãi
sông bằng lời của một trong hai nhân
vật Mon và Mên (ngôi thứ nhất).

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
 Hoàn thành nốt bài tập vận dụng.
 Ôn lại nội dung kiến thức bài học.
 Học và chuẩn bị bài Thực hành
Tiếng Việt.

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ CHÚ Ý
LẮNG NGHE BÀI GIẢNG!