Thế nào là thành phần khởi ngữ?
- Là thành phần câu đứng trước chủ ngữ để nêu lên đề tài được nói đến trong câu.
- Trước khởi ngữ, thường có thể thêm các quan hệ từ về, đối với.
Nối thành phần biệt lập ở cột B sao cho phù hợp với khái niệm ở cột A .
a. Được dùng để tạo lập hoặc duy trì quan hệ giao tiếp.
b. Được dùng để bổ sung một số chi tiết cho nội dung chính của câu.
c. Được dùng để thể hiện cách nhìn của người nói đối với sự việc được nói đến trong câu.
d. Được dùng bộc lộ tâm lí của người nói.
4. Phụ chú
3. Gọi - đáp
2. Tình thái
1. Cảm thán
Về nước cho sinh hoạt và sản xuất, có lẽ nước cho sinh hoạt và sản xuất của chúng ta đang ngày càng thiếu hụt nghiêm trọng. Một trong những nguyên nhân gây thiếu nước cho sinh hoạt và sản xuất chính là biến đổi khí hậu (hiện tượng nóng lên toàn cầu). Nguyên nhân chính làm biến đổi khí hậu Trái Đất là do sự gia tăng các hoạt động tạo ra các chất thải khí nhà kính, các hoạt động khai thác quá mức các bể hấp thụ và bể chứa khí nhà kính như sinh khối, rừng, các hệ sinh thái biển, ven bờ và đất liền khác. Ôi, thật là khủng khiếp!
Khởi ngữ: Về nước cho sinh hoạt và sản xuất
Thành phần tình thái: có lẽ
Thành phần phụ chú: hiện tượng nóng lên toàn cầu
Thành phần cảm thán: Ôi
Xác định khởi ngữ và các thành phần biệt lập trong đoạn văn sau ?
Các đoạn văn trong một văn bản cũng như các câu trong một đoạn văn phải liên kết chặt chẽ với nhau về nội dung và hình thức.
- Về nội dung:
+ Các đoạn văn phải phục vụ chủ đề chung của văn bản, các câu phải phục vụ chủ đề của đoạn văn (liên kết chủ đề) ;
+ Các đoạn văn và các câu văn phải được sắp xếp theo một trình tự hợp lí (liên kết lô-gíc).
- Về hình thức: Các câu và các đoạn văn có thể được liên kết với nhau bằng một số biện pháp chính: Phép lặp, phép thế, phép đồng nghĩa, phép trái nghĩa, phép liên tưởng, phép nối …
Bài tập 1, 2:

Hãy cho biết mỗi từ ngữ in đậm trong các đoạn trích dưới đây thể hiện phép liên kết nào?
a) Ở rừng mùa này thường như thế. Mưa. Nhưng mưa đá. Lúc đầu tôi không biết. Nhưng rồi có tiếng lanh canh gõ trên nóc hang. Có cái gì vô cùng sắc xé không khí ra từng mảnh vụn. Gió. Và tôi thấy đau, ướt ở má.
(Lê Minh Khuê, Những ngôi sao xa xôi)
b) Từ phòng bên kia một cô bé rất xinh mặc chiếc áo may ô con trai và vẫn còn cầm thu thu một đoạn dây sau lưng chạy sang. Cô bé bên nhà hàng xóm đã quen với công việc này. Nó lễ phép hỏi Nhĩ: “Bác cần nằm xuống phải không ạ ?”
(Nguyễn Minh Châu, Bến quê)
c) Nhưng cái “com-pa” kia lấy làm bất bình lắm, tỏ vẻ khinh bỉ, cười kháy tôi như cười kháy một người Pháp không biết đến Nã Phá Luân, một người Mĩ không biết đến Hoa Thịnh Đốn vậy ! Rồi nói:
- Quên à ! Phải, bây giờ cao sang rồi thì để ý đến đâu bọn chúng tôi nữa!
Tôi hoảng hốt, đứng dậy nói:
- Đâu có phải thế ! Tôi…
(Lỗ Tấn, Cố hương)
a) Ở rừng mùa này thường như thế. Mưa. Nhưng mưa đá. Lúc đầu tôi không biết. Nhưng rồi có tiếng lanh canh gõ trên nóc hang. Có cái gì vô cùng sắc xé không khí ra từng mảnh vụn. Gió. Và tôi thấy đau, ướt ở má.
- Nhưng
- Nhưng rồi
- Và
b) Từ phòng bên kia một cô bé rất xinh mặc chiếc áo may ô con trai và vẫn còn cầm thu thu một đoạn dây sau lưng chạy sang. Cô bé bên nhà hàng xóm đã quen với công việc này. Nó lễ phép hỏi Nhĩ: “Bác cần nằm xuống phải không ạ ?”
- Cô bé
- Nó
- Nhưng
- Nhưng rồi
- Và
c) Nhưng cái “com-pa” kia lấy làm bất bình lắm, tỏ vẻ khinh bỉ, cười kháy tôi như cười kháy một người Pháp không biết đến Nã Phá Luân, một người Mĩ không biết đến Hoa Thịnh Đốn vậy ! Rồi nói:
- Quên à ! Phải, bây giờ cao sang rồi thì để ý đâu đến bọn chúng tôi nữa!
Tôi hoảng hốt, đứng dậy nói:
- Đâu có phải thế ! Tôi…
- Cô bé
- Nó
- Thế
- Nhưng
- Nhưng rồi
- Và
Bài tập vận dụng
Trong hai cách viết sau đây, cách viết nào hay hơn ? Vì sao ?
a. Người nhà lý trưởng sấn sổ bước tới giơ gậy chực đánh chị Dậu. Nhanh như cắt, chị Dậu nắm ngay được gậy của người nhà lý trưởng . Kết cục người nhà lý trưởng yếu hơn chị Dậu. Người nhà lý trưởng bị chị Dậu này túm tóc lẳng cho một cái ngã nhào ra thềm.
b. Người nhà lý trưởng sấn sổ bước tới giơ gậy chực đánh chị Dậu. Nhanh như cắt, chị nắm ngay được gậy của hắn. Kết cục anh chàng hầu cận ông lý yếu hơn chị chàng con mọn. Hắn bị chị này túm tóc lẳng cho một cái ngã nhào ra thềm.
Cách b hay hơn vì có sử dụng phép liên kết câu: Phép thế, phép lặp.
Giới thiệu về bài thơ Mùa xuân nho nhỏ
Bài thơ Mùa xuân nho nhỏ là một bài thơ nổi tiếng của Thanh Hải (1). Bài thơ được sáng tác vào năm 1980, không bao lâu trước khi nhà thơ qua đời (2). Về nội dung, bài thơ thể hiện niềm yêu mến thiết tha cuộc sống với đất nước và ước nguyện chân thành của tác giả góp một mùa xuân nho nhỏ của mình vào mùa xuân lớn của dân tộc (3). Về nghệ thuật, bài thơ được viết theo thể thơ năm chữ, có âm hưởng nhẹ nhàng, tha thiết, giàu chất nhạc, có nhiều hình ảnh đẹp, gợi cảm, những so sánh và ẩn dụ thật sáng tạo (4). Và chắc chắn rằng, bài thơ sẽ có sức sống mãnh liệt trong lòng của bạn đọc bởi lẽ sống cao đẹp được gửi gắm trong bài thơ (5).
Thành phần tình thái: Chắc chắn
Khởi ngữ: Về nội dung; Về nghệ thuật.
- Câu 1: Giới thiệu về tác giả của bài thơ.
- Câu 2. Giới thiệu về hoàn cảnh ra đời của bài thơ.
- Câu 3: Giới thiệu nội dung của bài thơ.
- Câu 4: Giới thiệu giá trị nghệ thuật của bài thơ.
- Câu 5: Nâng cao giá trị chung của bài thơ.
- Bài thơ - bài thơ: phép lặp từ ngữ.
- Nhà thơ - Thanh Hải : Phép thế.
- Và: Phép nối.
a. Liên kết nội dung:
* Liên kết chủ đề:
- Câu 1: Giới thiệu về tác giả của bài thơ.
- Câu 2: Giới thiệu về hoàn cảnh ra đời của bài thơ.
- Câu 3: Giới thiệu nội dung của bài thơ.
- Câu 4: Giới thiệu giá trị nghệ thuật của bài thơ.
- Câu 5: Nâng cao giá trị chung của bài thơ.
Tất cả các câu đều hướng đến giới thiệu về bài thơ.
* Liên kết lô - gíc: Trình tự sắp xếp các câu hợp lý.
b. Liên kết hình thức:
- Bài thơ - bài thơ: phép lặp từ ngữ.
- Nhà thơ - Thanh Hải : Phép thế.
- Và: Phép nối.
Giới thiệu về bài thơ
Mùa xuân nho nhỏ
Bài thơ Mùa xuân nho nhỏ là một bài thơ nổi tiếng của Thanh Hải (1). Bài thơ được sáng tác vào năm 1980, không bao lâu trước khi nhà thơ qua đời (2). Về nội dung, bài thơ thể hiện niềm yêu mến thiết tha cuộc sống với đất nước và ước nguyện chân thành của tác giả góp một mùa xuân nho nhỏ của mình vào mùa xuân lớn của dân tộc (3). Về nghệ thuật, bài thơ được viết theo thể thơ năm chữ, có âm hưởng nhẹ nhàng, tha thiết, giàu chất nhạc, có nhiều hình ảnh đẹp, gợi cảm, những so sánh và ẩn dụ thật sáng tạo (4). Và chắc chắn rằng, bài thơ sẽ có sức sống mãnh liệt trong lòng của bạn đọc bởi lẽ sống cao đẹp được gửi gắm trong bài thơ (5).
Bến quê, một truyện ngắn xuất sắc của Nguyễn Minh Châu(1). Đọc kĩ truyện, chắc chắn trong mỗi chúng ta không ai không thấy một triết lí giản dị mà sâu sắc; những tổng kết đã được trải nghiệm trong cuộc đời một con người(2). Truyện được xây dựng trên một tình huống nghịch lí và được thể hiện rất rõ qua nhân vật Nhĩ - một con người bôn ba khắp muôn nơi nhưng cuối đời lại cột chặt với giường bệnh(3). Tuy vậy, qua cửa sổ ngôi nhà Nhĩ đã phát hiện ra những vẻ đẹp bình dị mà quyến rũ của một vùng đất; và anh mới cảm nhận hết tình cảm thân thương của người vợ trong những ngày bệnh tật...(4). Tất cả được nhà văn thể hiện qua những lời văn tinh tế giàu hình ảnh và tràn đầy cảm xúc(5). Đọc Bến quê ta không phải đọc qua một lần mà hiểu được; ta phải suy tư, nghiền ngẫm qua từng câu, từng chữ của nhà văn(6).
+ Hai câu đầu: Giới thiệu truyện ngắn và ý nghĩa triết lí của truyện.
+ Ba câu tiếp theo: Giới thiệu tình huống truyện cũng như ý nghĩa nội dung và nghệ thuật của truyện.
+ Câu cuối: Cách đọc để hiểu hết ý nghĩa của truyện.
+ Bến quê - truyện: đồng nghĩa
+ Truyện, Bến quê, Nhĩ, nhà văn: lặp từ ngữ
+ Tất cả, anh, nhà văn: thế
+ Nhà văn - Bến quê: liên tưởng
 Trình tự sắp xếp các câu hợp lí (lô-gíc).
- Liên kết hình thức:
- Liên kết nội dung:
+ Tuy vậy: nối
trò chơi ô chữ
1
2
3
4
5
6
1
2
3
4
5
6
1. Thành phần nào bộc lộ tâm lí của người nói?
2. Thành phần nào dùng để tạo lập hoặc duy trì quan hệ giao tiếp?
3. Thành phần nào dùng để thể hiện cách nhìn của người nói đối với sự việc được nói đến trong câu ?
4. Thành phần nào bổ sung một số chi tiết cho nội dung chính của câu ?
5. Là thành phần của câu, thường đứng trước chủ ngữ nêu lên đề tài được nói đến trong câu?
6. Em cảm nhận được tình cảm nào của nhân vật ông Hai trong tác phẩm Làng của Kim Lân ?
7
7
7. Yếu tố nào giúp văn bản trở nên mạch lạc?
trò chơi ô chữ
1
2
3
4
5
6
Ô chữ của trò chơi có các từ khoá trên là gì?
7
CỦNG CỐ
CHÚC CÁC THẦY CÔ MẠNH KHOẺ
CHÚC CÁC EM HỌC TỐT