1. Đặc điểm
2. Nguyên nhân
3. Cơ chế sinh bệnh
4. Triệu chứng
5. Bệnh tích
6. Tiên lượng
7. Chẩn đoán
8. Điều trị
9. Phòng bệnh
CHƯỚNG HƠI DẠ CỎ CẤP TÍNH
(Tympania ruminis acuta)
1. §Æc ®iÓm

Bệnh ph¸t ra do gia sóc ăn phải những loại thức ăn dÔ lªn men sinh h¬i hay thøc ăn chøa nhiÒu n­íc, chÊt nhÇy, khi gia sóc nhai l¹i sÏ t¹o c¸c thÓ sñi bät lµm cản trë ®éng t¸c î h¬i.

BÖnh ph¸t triÓn rÊt nhanh.

BÖnh th­êng xảy ra ®èi víi tr©u bß ë n­íc ta vµo vô Đ«ng - Xu©n.

2. Nguyên nhân
Có hai thể
Chướng hơi thể hơi
Do trâu bò bị nghẹn khi an ph?i thức an quá to hoặc rắn.
Do con vật nằm liệt lâu ngày.
Do tổn thương trong xoang ngực.
Do cho an qúa nhiều bột ngũ cốc.
Chu?ng hoi th? b?t
Do trâu bò an một số loại thức an xanh có chứa nhiều nước và dễ lên men sinh hơi.
Do gia súc an ph?i thức an có chứa chất độc
Do gia súc làm việc quá sức hoặc do thời tiết thay đổi quá đột ngột.
Do kế phát từ các bệnh khác.

3. Co ch? sinh b?nh
Bệnh x?y ra do trâu, bò an quá nhiều thức an xanh non, có hàm lượng nước cao ? Thức an vào dạ cỏ ? Khi gia súc nhai lại tạo ra các bọt khí ? Bọt khí trộn l?n với thức an ? làm thức an bị dâng cao trong dạ cỏ ? Bít kín lỗ thượng vị ? Rối loạn qúa trình tiêu hoá ở dạ cỏ ? nhu động dạ cỏ gi?m ? ph?n xạ ợ hơi bị ngưng trệ ? Hơi tích lại ở dạ cỏ ? dạ cỏ cang phồng ? c?n trở hô hấp và tuần hoàn ? gia súc khó thở ? ngạt thở ? chết .
4. Tri?u ch?ng
Bệnh xuất hiện rất nhanh.

Quan sát: Khi bệnh mới phát, con vật tỏ ra không yên, bồn chồn, vùng bụng trái chướng to, hõm hông trái cang phồng có khi vươn cao hơn cột sống. Có biểu hiện đau bụng. Vật luôn ngo?ng lại nhin bụng, vẫy đuôi, cong lưng, 2 chân sau thu vào dưới bụng.

Sờ nắn: Hõm hông trái thấy cang cứng.

Gõ vùng dạ cỏ:

Gõ vùng dạ cỏ: âm trống chiếm ưu thế. Khi hơi tích lại nhiều nghe thấy âm kim thuộc.
Nghe vùng dạ cỏ: Nhu động dạ cỏ lúc đầu tang, sau gi?m dần rồi mất.
Khi chướng hơi nặng:

Gia súc đau bụng rõ rệt, vã mồ hôi, uể o?i, sợ hãi, con vật ngừng an uống, ngừng nhai lại.
Hệ tuần hoàn: rối loạn, tĩnh mạch cổ ph?ng to, tim đập nhanh, mạch yếu, huyết áp gi?m, gia súc đi tiểu liên tục.
Hô h?p: Khó thở, tần số hô hấp tang, dạng hai chân trước để thở, thè lưỡi ra để thở.



Bò khoẻ mạnh


5. Bệnh tích
Ch?y máu ở mũi, hậu môn, lòi dom, mồm đầy bọt, thực qu?n vít chắc, thức an lên tới tận miệng.
Phổi xung huyết, máu tím bầm.
Bò khoẻ mạnh
Bò bị chướng hơi dạ cỏ cấp tính
Trâu bị chướng hơi dạ cỏ cấp tính
Phổi xung huyết
6. Tiên lượng
Bệnh x?y ra ở thể cấp tính rất nguy hiểm, nếu không kịp thời cứu ch?a, gia súc chết nhanh.
Nếu phát hiện và điều trị kịp thời, gia súc khỏi bệnh .
7. Chẩn đoán
Can cứ vào biểu hiện lâm sàng của bệnh
Chẩn đoán phân biệt bệnh chướng hơi dạ cỏ với bệnh bội thực dạ cỏ




8. Diều trị
Nguyên tắc chung
Tim mọi biện pháp làm thoát hơi trong dạ cỏ ra ngoài
ức chế sự lên men sinh hơi của VSV dạ cỏ.
Tang cường nhu động dạ cỏ.
Trợ tim, trợ sức cho con vật.

Hé lý
Để gia sóc ®øng yªn trªn nÒn dèc (®Çu cao, m«ng thÊp).
Xoa bãp vïng d¹ cá 10 - 15 phót.
Dïng tay n¾m l­ìi kÐo theo nhÞp thë, dïng ®ät chuèi non chÊm muèi kÝch thÝch vïng hÇu.
Thôt n­íc Êm vµo trùc trµng.
Đ­a èng th«ng d¹ dµy vµo d¹ cá ®Ó tho¸t h¬i.
Giíi thiÖu trocar
Vị trí chọc trocar: Giao điểm của 3 đường trung tuyến của tam giác hõm hông trái.
Cách ti?n h�nh:
Cắt lông, sát trùng nơi chọc. Dùng dao trích 1 đoạn da kh?ang 1cm. Dâm trocar vào, hướng mũi trocar chếch 450 về phía chân trước bên ph?i, sâu kh?ang 6 - 8 cm, sau khi chọc thấy hơi thoát ra thi ta rút lõi trocar ra từ từ để hơi thoát ra từ từ.



Dïng thuèc:
Thải trõ chÊt chøa trong d¹ cá:
Na2S04 hoÆc MgSO4 200 - 300g/tr©u bß.
100 - 200g/ bª, nghÐ.
Hoµ n­íc cho uèng mét lÇn trong cả qu¸ trinh ®iÒu trÞ.
øc chÕ lªn men sinh h¬i ë d¹ cá:
Ichthyol: 20 - 30 g/ tr©u bß
10 - 20 g/ Bª, nghÐ.
Hoµ vµo n­íc cho uèng ngµy 1 lÇn.
Focm«n 40% : 10 - 15ml
Xµ phßng : 10 gam
Hoµ víi 1 lÝt n­íc cho uèng.




L¸ tÝa t« : 1 n¾m to
Muèi : 50 gam, hoµ víi 50ml n­íc cho uèng.

Rau răm : 1 n¾m to
Tái : 3 cñ to
Bå kÕt : 3 qña
Gõng : 1 cñ võa, hoµ víi 50ml n­íc cho uèng.

L¸ thÞ 1 n¾m to, gi· nhá, hoµ víi n­íc s¹ch cho uèng.




Tăng c­êng nhu ®éng d¹ cá:
Pilocarpin 0,1%: 15 -30ml/ tr©u bß
10 - 15ml/ Bª, nghÐ. Tiªm b¾p, ngµy 1 lÇn.

Trî søc, trî lùc:
Thuèc Tr©u, bß Bª, nghÐ
Cafein natri benzoat 20% 10 - 15 ml 5 - 10ml
Vitamin B1 2,5% 10 - 15 ml 5 - 10ml
Hoµ lÉn, tiªm d­íi da, ngµy 1 lÇn

9. Phßng bÖnh
Lo¹i trõ những nguyªn nh©n g©y ch­íng h¬i d¹ cá, h¹n chÕ cho gia sóc ăn qu¸ nhiÒu thøc ăn xanh, non (nhÊt lµ vÒ vô Đ«ng - Xu©n), tr­íc khi chăn thả nªn cho tr©u bß ăn mét Ýt r¬m, cá kh«.


Đặc điểm
BÖnh x¶y ra rÊt lµ nhanh (sau khi ¨n 30 phót ®Õn 1 giê).
Nguyên nhân và Cơ chế sinh bệnh :
Do gia sóc ¨n qu¸ nhiÒu thøc ¨n xanh non cã hµm l­îng n­íc cao, cã kh¶ n¨ng lªn men sinh h¬i nhiÒu, h¬i kh«ng tho¸t ®­îc ra ngoµi.
Triệu chứng lâm sàng chung:
BÖnh ph¸t triÓn nhanh, vïng bông tr¸i ch­íng to, gia sóc thë khã, tÜnh m¹ch cæ ph×nh to.

CHƯỚNG HƠI DẠ CỎ CẤP TÍNH
(Tympania ruminis acuta)

Chẩn đoán bệnh :
Chñ yÕu dùa vµo triÖu chøng l©m sµng vµ chó ý ph©n biÖt víi bÖnh d¹ cá béi thùc.
Điều trị:
N¾m ch¾c nguyªn t¾c ®iÒu trÞ vµ c¸c biÖn ph¸p ®iÒu trÞ.
Phòng bệnh:
H¹n chÕ cho gia sóc ¨n qu¸ nhiÒu thøc ¨n xanh, non (nhÊt lµ vÒ vô §«ng - Xu©n).

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Gi¸o tr×nh : Chẩn đoán bệnh không lây ở gia súc (Hồ Văn Nam và cs, NXBNN, Hà nội 1997).
2. Gi¸o tr×nh Bệnh Nội khoa gia súc (Hồ Văn Nam và cs, NXBNN, Hà nội, 1997).
3. Gi¸o tr×nh Bệnh nội khoa gia súc (Vũ §×nh Vượng và cs, NXBNN, Hà nội, 2004).
Danh mục thuốc thú y được phép lưu hành, cấm sử dụng và hạn chế sử dụng tại Việt Nam (Bộ NN & PTNT, 2006).

CÂU HỎI ÔN TẬP

Câu 1. Ph©n biÖt bÖnh ch­íng h¬i d¹ cá cÊp tÝnh vµ bÖnh d¹ cá béi thùc?

Câu 2. Nguyªn nh©n g©y bÖnh ch­íng h¬i d¹ cá cÊp tÝnh. Khi tr©u bß bÞ bÖnh ta ph¶i ®iÒu trÞ nh­ thÕ nµo?

Câu 3. T¹i sao khi chäc Trocar l¹i ph¶i tho¸t h¬i tõ tõ?



CHƯỚNG HƠI DẠ CỎ CẤP TÍNH
(Tympania ruminis acuta)