-
-

“Mặt trời xuống biển như hòn lửa.
Sóng đã cài then đêm sập cửa.
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi,
Câu hát căng buồm cùng gió khơi.”

KIỂM TRA BÀI CŨ


Câu hát căng buồm với gió khơi,
Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời.
Mặt trời đội biển nhô màu mới,
Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.


Em có nhận xét gì về hình ảnh người lao động?
Người lao động được sáng tạo với cảm hứng lãng mạn, mang niềm tin,niềm vui trước cuộc sống mới.
Trong chương trình ngữ văn THCS em đã được học bài thơ nào có hai hình ảnh trên ? Của tác giả nào ? Nội dung của bài thơ ?
Tiếng gà trưa- Xuân Quỳnh
Viết về tình cảm bà, cháu
Em hãy đọc những câu thơ có hai hình ảnh trên ?
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tay bà khum soi trứng
Giành từng quả chắt chiu
Cho con gà mái ấp
Cục… cục tác cục ta

BẾP LỬA
I. Tỡm thiệu chung:
1. Tác giả:
Bằng Việt tên thật là Nguyễn Việt Bằng, sinh năm 1941, Quê Hà Tây .
Thuộc lớp nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mỹ.
- Bằng Việt ( 1941)- Hà Tây.
- Thuộc lớp nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mỹ.
- Trải qua nhiều công việc : làm báo, đi chiến trường, biên tập, dịch thơ - truyện. Giữ các chức vụ quan trọng: Tổng thư kí hội văn học Hà Nội, uỷ viên BCH hội nhà văn Việt Nam, hiện là chủ tịch hội Liên hiệp văn học Hà Nội.
2. Tác phẩm:
Bài thơ được sáng tác năm 1963, khi tác giả là sinh viên ngành luật ở Liên Xô.
In trong tập "Hưuơng cây- Bếp lửa " (1968 )
" Tôi viết bài thơ Bếp lửa năm 1963, lúc đang học năm thứ 2 Đại học tổng hợp Quốc gia Kiev( Ukrai na). Mùa đông nước Nga rất lạnh, phải đốt lò để sưởi. Ngồi sưởi lửa, tôi bỗng nhớ đến " Bếp lửa" quê nhà, nhớ bà tôi, nhớ người nhóm bếp. Xa bà, xa gia đình khi đã trưởng thành tức là có độ lùi xa để nhớ và suy ngẫm những giá trị tinh thần nên bài thơ viết rất nhanh. Viết "Bếp lửa, tôi chỉ muốn giãi bày tâm trạng thật của lòng mình"
Bà nội tôi là một phụ nữ nông dân chân chất, bình dị. Với tôi, bà là hiện thân của sự cần cù, nhẫn nại và đức hy sinh
Tìm hiểu chung:
1. Tác giả
2. Tác phẩm
3. D?c van b?n:
+Khổ 1: Bếp lửa khơi nguồn kỉ niệm.
+ Năm khổ tiếp: Hồi tưởng những kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà và hình ảnh bà gắn liền với hình ảnh bếp lửa.
+ Khổ 6. Suy nghĩ về bà và cuộc đời bà.
+ Khổ cuối: Nỗi niềm thương nhớ bà của người cháu xa quê.
Thơ tự do
4.Thể loại:
5. Bố cục:
II. Tìm hiểu văn bản
1. Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cảm xúc

Một bếp lửa sưuơng sớm
Một bếp lửa nồng đượm
Cháu thưuơng bà
Từ láy "chờn vờn"


Gợi bàn tay kiên nhẫn, khéo léo của người nhóm lửa
Gợi tấm lòng cham chút của bà dành cho con cháu
Gợi bếp lửa thực bập bùng trong suương sớm
Gợi cái mờ nhoè của bếp lửa trong kỉ niệm
Ấp iu
Chờn vờn
Ấp iu
biết mấy nắng muưa
Hình ảnh ẩn dụ
" biết mấy nắng muưa"
Gợi vẻ đẹp tần tảo, chịu thương chịu khó của bà
Người cháu thưuơng bà vô hạn
* Bài tập thảo luận:
Câu 1:Trong dòng hồi tưởng về bà có câu :
“Một bếp lửa ấp iu nồng đượm”, từ “ấp iu” gợi đến hình ảnh bàn tay người bà như thế nào ?
a.Kiên nhẫn, khéo léo.
b.Vụng về thô nhám.
c.Cần cù chăm chỉ.
d.Mảnh mai yếu đuối
a
? Hình ảnh “ Biết mấy nắng mưa” hay ở chỗ nào?
“ Biết mấy nắng mưa” là một cách nói ẩn dụ gợi ra phần nào cuộc đời vất vả, lo toan của bà.

Từ hình ảnh bếp lửa, liên tưởng tự nhiên đến người nhóm lửa- đến nỗi nhớ, tình thương với bà của đứa cháu đang ở xa.
Tình cảm bà cháu thiêng liêng ấy cứ như một dòng sông với con thuyền nhỏ chở đầy ắp những kỉ niệm mà suốt cuộc đời này chắc người cháu không bao giờ quên được và cũng chính từ đó, sức ấm và ánh sáng của bếp lửa cũng như của tình bà cháu cứ lan toả toàn bài thơ
“Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu
Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay”!
“Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói
Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe, khô rạc ngựa gầy”
Hãy tìm những câu thơ có liên quan đến hình ảnh này?
2. Cảm nghĩ về bà và bếp lửa::
a. Hồi tưởng những kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà :
-Thủa ấu thơ:
+ 4 tuổi đã quen mùi khói,
+Khói hun nhèm mắt cháu,
+Sống mũi còn cay.
 Cuộc sống nghèo khó với cái đói mòn mỏi của năm Ất dậu.
Giọng thơ trĩu xuống nao lòng.
khó quên
“Tu hú kêu trên những cánh đồng xa…
Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế!...
Tu hú ơi ! Chẳng đến ở cùng bà
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?”
Hãy tìm những câu thơ có liên quan đến hình ảnh này?
Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế
Bà dạy cháu làm bà chăm cháu học
Hãy tìm những câu thơ có liên quan đến hình ảnh này?
Thời niên thiếu:
+8 năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
+Tiếng Tu hú kêu
+Bà kể chuyện những ngày ở Huế
+ Bà bảo cháu nghe, bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học
Tình cảm bà cháu quấn quýt, tấm lòng đôn hậu, tình thương bao la của bà đối với cháu.
Động từ nối:
Bà, cháu
Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi
Hãy tìm những câu thơ có liên quan đến hình ảnh này?
Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi
Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh
Hãy tìm những câu thơ có liên quan đến hình ảnh này?
Chiến tranh tàn khốc năm Ất Dậu(1945)
“Năm Ất Dậu tháng ba còn nhớ mãi 
Giống Lạc Hồng cực trải lắm đau thương! 
Những thây ma thất thểu đầy đường, 
Rồi ngã gục không đứng lên vì…đói!” 




“Ta nhớ mãi cái thời kỳ đen tối! 
Quên làm sao tội lỗi kẻ xâm lăng! 
Quên làm sao mối thù hận khôn cùng! 
Quên sao được hai triệu người chết đói!” 
(Bàng Bá Lân). 
Bà vẫn vững lòng trước mọi tai hoạ thử thách.
Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi…..
Vẫn vững lòng bà dặn cháu đinh ninh…..
Cứ bảo nhà vẫn được bình yên!”
Lời dẫn trực tiếp
Hình ảnh người bà kháng chiến, giàu đức hi sinh, là chỗ dựa tinh thần vững chắc cho cháu.
* Trong những năm gian khó:
Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi
Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi
Đỡ đần bà dựng lại túp nều tranh
Vẫn vững lòng, bà dặn cháu đinh ninh:
“Bố ở chiến khu, bố còn việc bố,
Mày có viết thư chớ kể này kể nọ,
Cứ bảo ở nhà vẫn được bình yên ! ”
Rôi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen
Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng...
* Trong những năm giặc càn.
Trong thời gian này, hồi tưởng của cháu về bà và bếp lửa như thế nào ?
? Đoạn thơ sử dụng lời dẫn. Đó là lời dẫn trực tiếp hay gián tiếp?hãy chỉ ra lời dẫn đó?
Đó là lời dẫn trực tiếp.
? Đoạn thơ dẫn trực tiếp lời dặn cháu của bà nhằm mục đích gì?
Không chỉ giúp ta hình dung rõ giọng nói, suy nghĩ, tình cảm của bà mà còn làm sáng lên phẩm chất người bà – người mẹ Việt Nam yêu nước đầy lòng hy sinh.
Đoạn thơ còn sử dụng biện pháp nghệ thuật gì ?
Điệp ngữ : “ Một ngọn lửa”
Vì sao ở đây tác giả lại dùng từ “ngọn lửa” mà không nhắc lại “bếp lửa” ? Ngọn lửa ở đây có ý nghĩa gì ?
Từ hình ảnh bếp lửa cụ thể tĩnh tại, tương đối khách quan. Theo mạch cảm xúc chuyển thành ngọn lửa trừu tượng hơn, nhiều ý nghĩa hơn. Đó là ngọn lửa của tấm lòng ấm áp của tình yêu thương, ngọn lửa của niềm tin dai dẳng và bền chặt vào cuộc kháng chiến. Đến đây bà không chỉ là người nhóm lửa, giữ lửa mà cò là người truyền lửa – Ngọn lửa của niềm tin.
? Đoạn thơ đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì ?
Sử dụng điệp ngữ.
- Biết mấy nắng mưa
- Nhóm
Hình ảnh bà như hiện lên càng đậm nét hơn trong cháu
Bà lận đận
Qua nắng mưa
Giữ thói quen dậy sớm.
? Hình ảnh bếp lửa được bà nhóm lên trong đoạn này là gì ?
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương , khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sể chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ.
Em hãy nêu ý nghĩa của các hình ảnh trên ?
Bà nhóm “nồi xôi gạo mới” là nhóm lên tình yêu thương san sẻ cho bà con xóm giềng thân thuộc.
“Nhóm tâm tình tuổi nhỏ” là nhóm lên vẻ đẹp tâm hồn, thắp sáng ước mơ cho cháu.
Bà nhóm “niềm yêu thương khoai sắn” là nhóm lên tình yêu thương chi chút dành cho con cháu
? Vì sao tác giả đi tới khẳng định ngợi ca: “Ôi kì lạ và thiêng liêng – bếp lửa !”?
Vì bếp lửa giản dị bình thường phổ biến trong mọi gia đình Việt Nam nhung bếp lửa cũng thật cao quý kỳ diệu và thiêng liêng vì nó gắn liền với bà – người nhóm lửa, giữ lửa, truyền lửa, người tạo lên tuổi thơ của cháu. Bếp lửa trở thành một mảnh tâm hồn, một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của cháu.
Tại sao khi nhắc đến bếp lửa là người cháu nhớ đến bà, và ngược lại, khi nhớ về bà là nhớ ngay đến hình ảnh bếp lửa ?
Vì bà luôn là người nhóm lên bếp lửa mỗi sáng, mỗi chiều và suốt cả cuộc đời bà, trong mọi cảnh ngộ, từ những ngày gian khó đến những lúc yên vui.
Bếp lửa là biểu hiện đầy gợi cảm về sự tảo tần ,chăm sóc, yêu tương maà bà dành cho cháu.Bếp lửa là tình bà ấm nồng, là tay bà chăm chút. Bếp lủa gắn với cuộc đời bà,gắn với tình yêu thương chi chút bà dành cho con cháu và mọi người.
3.Nỗi niềm thương nhớ bà của người cháu:
-Giờ cháu đã đi xa:
+ Không gian, thời gian xa cách
+Cuộc sống đổi thay : lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả
+Vẫn luôn nhắc nhở
 Tình thương nhớ về bà luôn mãnh liệt trong lòng đứa cháu.
Hãy nêu cảm nhận cuả tác giả khi đã xa quê?










Hình ảnh ngọn lửa toả sáng trong câu thơ, nó có sức truyền cảm mạnh mẽ. Ngọn lửa của tình yên thương, ngọn lửa của niềm tin, ngọn lửa ấm nồng như tình bà cháu, ngọn lửa đỏ hồng soi sáng cho con đường đứa cháu Bà luôn nhắc cháu rằng: nơi nào có ngọn lửa, nơi đó có bà, bà sẽ luôn ở cạnh cháu.  Môt tình cảm thiêng liêng cao cả.



?Tại sao tác giả sử dụng
hình ảnh ngọn lửa trong
bài thơ? Nhằm mục đích gì ?



3.Nỗi niềm thương nhớ bà của người cháu:
*Ý nghĩa văn bản :Từ những kỉ niêm tuổi thơ ấm áp tình bà cháu, nhà thơ cho ta hiểu thêm về những người bà, những người mẹ,về nhân dân nghĩa tình.

?Qua nội dung đã tìm hiểu, em rút ra được bài học gì?



*Ng
*Nghệ thuật:
- Xây dựng hình ảnh thơ vừa cụ thể, gần gũi,vừa gợi nhiều lí tưởng,mang ý nghĩa biểu tượng.
- Kết hợp nhuần nhuyễn giữa miêu tả,tự sự, nghị luận và biểu cảm.



Hãy tìm nghệ thuật sử dụng trong bài thơ?


III. TỔNG KẾT:
Mạch cảm xúc của bài thơ bằng sơ đồ sau:
* Ghi nhớ: sgk T146
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ :
************
- Học thuộc lòng bài thơ .
- Nắm vững cấu trúc của bài theo dòng hồi tưởng của tác giả.
- Soạn bài thơ:” Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ” .
- Xác định tác giả, tác phẩm,nội dung chính của bài.
- Nhận xét nghệ thuật sử dụng trong bài.

Xin chân thành cảm ơn