Trong chương trình Ngữ văn bậc THCS, em đã học bài thơ nào nói về tình bà cháu?
Kiểm tra bài cũ:
TIẾNG GÀ TRƯA (Xuân Quỳnh)
Tuần 11, 12-Tiết 55,56,57
BẾP LỬA
Bằng Việt
1. Tác giả:
-Bằng Việt(1941) tên khai sinh Nguyễn Việt Bằng, quê ở Hà Tây
-Thuộc thế hệ nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mỹ
I. Giới thiệu:
2. Tác phẩm :
-Bài thơ được sáng tác năm 1963, khi tác giả là sinh viên ngành luật ở Liên Xô (cũ).
-In trong tập “Hương cây- Bếp lửa” (1968 )
2. Tác phẩm:
II. Đọc- hiểu văn bản
Chú thích
2.Đọc
3. Bố cục
Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
Tu hú kêu trên những cánh đồng xa
Khi tu hú kêu, bà còn nhớ không bà
Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế
Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế !
Mẹ cùng cha công tác bận không về
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học.
Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc,
Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà.
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?
Một bếp lửa chờn vờn sương sớm
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa
Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói
Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe, khô rạc ngựa gầy
Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu
Nghĩ lại giờ sống mũi còn cay.
Bằng Việt
“Năm giặc đốt làng cháy tàn, cháy rụi
Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi
Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh
Vẫn vừng lòng bà dặn cháu đinh ninh:
“Bố ở chiến khu, bố còn việc bố
Mày có viết thư chớ kể này, kể nọ,
Cứ bảo nhà vẫn được bình yên!
Bằng Việt
Giờ cháu đã đi xa. Có ngọn khói trăm tàu
Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả
Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở :
Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa ?...
Bằng Việt
Giờ cháu đã đi xa. Có ngọn khói trăm tàu
Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả
Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở:
-Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?
Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi kỳ lạ và thiêng liêng - bếp lửa!
3.Bố cục:
Phần 1: Ba câu đầu
Hình ảnh Bếp lửa khơi nguồn cảm xúc
Phần 2: Tiếp theo…………bình yên
Hồi tưởng kỉ niệm tuổi thơ bên bà
Phần 3: tiếp theo…….thiêng liêng bếp lửa”.
Suy ngẫm về cuộc đời bà
Phần 4: còn lại
Người bà cháu không bao giờ quên!
III.Phân tích
*Nhóm :
1.Phát hiện biện pháp tu từ và cách sử dụng hình ảnh trong ba câu thơ đầu.
2.Từ hình ảnh bếp lửa gợi lại cho người cháu những hồi ức, tình cảm gì?
*Nhóm 1,2: Theo dõi phần hai từ “Lên bốn tuổi……….bình yên"
1.Trong hồi tưởng của người cháu, những kỉ niệm nào về bà và tình bà cháu đã được gợi nhớ lại.
2.Ở phần này, có sự kết hợp giữa biểu cảm, miêu tả, tự sự và bình luận. Em chỉ rõ ra sự kết hợp đó và tác dụng của chúng.
*Nhóm 3,4:
1.Tại sao khi nhắc đến bếp lửa là người cháu nhớ đến bà và ngược lại? Từ đó cho ta hiểu hình ảnh bếp lửa mang ý nghĩa gì trong bài? Vì sao tác giả lại viết “Ôi kỳ lạ và thiêng liêng - bếp lửa!”?
2. Vì sao ở phần tiếp tác giả dùng từ “ngọn lửa” mà không nhắc lại “bếp lửa”? “Ngọn lửa” có ý nghĩa gì?
*Nhóm 5,6:
1.Em có nhận xét gì về biện pháp nghệ thuật tác giả sử dụng ở 3 câu cuối?
2.Từ đó thể hiện tình cảm gì của cháu đối với bà và quê hương đất nước?
III.Phân tích
Sử dụng điệp ngữ, hình ảnh vừa cụ thể vừa mang tính biểu tượng. Từ hình ảnh bếp lửa gợi nhớ về bà, về kỉ niệm tuổi thơ,về tình bà cháu
1.Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cảm xúc.
III.PHÂN TÍCH
-Kết hợp miêu tả, tự sự, biểu cảm và bình luận, liệt kê, từ ngữ mộc mạc nhưng tha thiết chân thành.
-Gợi nhắc lại những kỉ niệm khó quên hai bà cháu đã trải qua: nạn đói, giặc đốt làng,… nhưng bà vẫn luôn yêu thương, chăm sóc, dạy bảo cháu nên người. Cháu biết ơn bà!
2. Những kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà
3.Suy ngẫm về bà:
-Sử dụng điệp ngữ, từ ngữ gợi cảm xúc
-Bà là người tận tụy, chịu thương chịu khó, giàu đức hi sinh, hết lòng chăm lo cho cháu và mọi người. Bà là người nhóm lửa-giữ lửa và truyền “ngọn lửa niềm tin” cho cháu vững bước trên con đường đời.
Tác giả sử dụng điệp ngữ, liệt kê: bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc của cháu đối bà, với quê hương, đất nước! Nhờ có bà, cháu có được cuộc sống tốt đẹp như ngày hôm nay.
4. Cháu yêu bà!
1.Thành công về mặt nghệ thuật của bài thơ là gì?
2.Bài thơ đánh thức trong em tình cảm nào về gia đình?
IV.Tổng kết:
-Bài thơ thành công trong việc sáng tạo hình ảnh bếp lửa
-Qua hồi tưởng và suy ngẫm của người cháu bài thơ gợi lại những kỉ niệm về người bà và tình bà cháu. Đồng thời thể hiện sự nhớ thương, lòng biết ơn của cháu đối với bà.
V. Luyện tập
Từ bài thơ, em viết đoạn văn trình bày cảm nghĩ về người bà thân yêu của mình
V. LUYỆN TẬP
Bà tôi! Dáng người nhỏ bé nhưng nhanh nhẹn và rất linh hoạt trong công việc. Bà hay bối tóc thành một búi nhỏ ở sau gáy, bà nói bảo bối của bà đấy! Bà vừa nói vừa cười lộ hai hàm răng đen nhánh. Hồi ấy tôi chưa hiểu chuyện nên bảo bà lười đánh răng nên mới vậy. Bà cú vào đầu tôi bảo: “tổ cha mày, dám bảo bà ở dơ!” Tôi thích nhất được nghe bà kể chuyện, giọng bà hơi khó nghe nhưng những câu chuyện của bà rất thú vị. Tôi yêu bà! Hay nhìn trộm bà và thầm nghĩ trong con người nhỏ bé ấy sao lắm nghị lực và tình yêu đến thế! Giờ đây, bà đã rời xa chúng tôi nhưng hình ảnh ấy tôi không bao giờ quên!
-Bài cũ:
+Đọc lại bài thơ-nắm nội dung-nghệ thuật từng phần
+Hoàn thành phần luyện tập
-Chuẩn bị bài: trả bài kiểm tra giữa kỳ
Hướng dẫn học ở nhà