Hãy quan sát tranh ảnh và cho biết nội dung
bức tranh là gì ?

Cục… cục tác cục ta

- Em hãy đọc những câu
thơ có hai hình ảnh
trên ?
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tay bà khum soi trứng
Dành từng quả chắt chiu
Cho con gà mái ấp

Trong ch­ương trình Ngữ
Văn THCS em đã được học
bài thơ nào có hai hình ảnh
trên ? Của tác giả nào ? Nội
dung bài thơ ?

- Tiếng gà trưa– Xuân
Quỳnh
- Viết về tình cảm bà,cháu.

Văn bản:

Bếp lửa

( Bằng Việt )

Văn bản: Bếp lửa

( Bằng Việt )

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả
- Bằng Việt tên khai sinh là Nguyễn Việt Bằng,
sinh năm 1941, quê ở Thạch Thất - Hà Tây.
- Ông làm thơ từ những năm 60 và thuộc các thế
hệ nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến
chống Mĩ.
- Ngoài làm thơ, Bằng Việt còn dịch tác phẩm
của nhiều nhà thơ nổi tiếng trên thế giới.
- Thơ Bằng Việt trong trẻo, mượt mà, thường
khai thác những kỉ niệm, mơ ước của tuổi trẻ.
- Ông từng là chủ tịch hội đồng thơ Hội nhà văn
Việt Nam, hiện đang là chủ tịch hội liên hiệp
văn học nghệ thuật Hà Nội.

Văn bản: Bếp lửa
I. Tìm hiểu chung:

( Bằng Việt )

1. Tác giả
- Bằng Việt, tên khai sinh là Nguyễn Việt Bằng – sinh
năm 1941, quê ở huyện Thạch Thất, tỉnh Hà Tây.
- Bằng Việt làm thơ từ đầu những năm 60 và thuộc thế
hệ các nhà thơ trưởng thành trong thời kỳ kháng chiến
chống Mỹ.
- Hiện nay ông là chủ tịch Hội liên hiệp Văn học nghệ
thuật Hà Nội.
- Đề tài : chủ yếu khái thác những kỉ niệm và ước mơ
của tuổi trẻ nên thường gần gũi với bạn độc trẻ tuổi
nhất là trong các nhà trường.
- Phong cách sáng tác : Thơ Bằng Việt trong trẻo,
mượt mà mang giọng điệu thủ thỉ, tâm tình ; ngôn
ngữ điềm đạm ; cấu tứ mạch lạc và hệ thống thi ảnh
đặc sắc.

Văn bản: Bếp lửa

( Bằng Việt )

I. Tìm hiểu chung:
Tác phẩm tiêu biểu :
- Hương cây bếp lửa ( tập thơ in chung với
nhà viết kịch Lưu Quang Vũ) ;
- Những gương mặt những khoảng trời
( 1973) ;
- Cát sáng ( 1983)…

BẾP LỬA
2. Tác phẩm:
 - Bài thơ ra đời 1963, khi tác
giả đang là sinh viên học ngành
Luật ở nước ngoài.
- In trong tập “ Hương cây –
Bếp lửa” ( 1968)

 

(Bằng Việt)

Nhà thơ Bằng Việt trả lời
phỏng vấn hoàn cảnh và cảm
xúc khi viết bài thơ

“…Những năm đầu theo học
Luật tại đây tôi nhớ nhà kinh
khủng.Tháng 9 ở bên đó trời se
se lạnh, buổi sáng sương khói
bay mờ mờ mặt đất, ngoài cửa
sổ, trên các vòm cây gợi cảnh
mùa đông ở quê nhà. Mỗi buổi
dậy sớm đi học, tôi hay nghĩ
đến hình ảnh một bếp lửa thân
quen, nhớ tới hình ảnh bà nội
lụi cụi dậy sớm nấu nồi xôi,
luộc củ khoai, củ sắn cho
cả nhà…” Đây cũng chính là
nguồn khơi mạch cảm xúc
cho Bằng Việt viết bài thơ
“Bếp lửa”.

Bà nội tôi là một phụ nữ nông dân
chân chất,bình dị. Với tôi,bà là hiện
thân của sự cần cù,nhẫn nại và đức hi
sinh.
"Tôi viết bài thơ Bếp Lửa năm 1963,lúc đang học năm thứ 2
Đại học tổng hợp Quốc gia Kiev( Ukarina ). Mùa Đông nước
Nga rất lạnh,phải đốt lò để sưởi. Ngồi sưởi lửa tôi bỗng nhớ
đến “ Bếp lửa ” quê nhà,nhớ bà tôi,nhớ người nhóm bếp . Xa
bà,xa gia đình khi đã trưởng thành tức là có độ lùi xa để nhớ
và suy ngẫm những giá trị tinh thần nên bài thơ viết rất
nhanh . Viết “ Bếp Lửa ” tôi chỉ muốn giãy bày tâm trạng
thật của lòng mình.”

BẾP LỬA

Một bếp lửa chờn vờn sương sớm
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.
Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói
Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe khô rạc ngựa gầy
Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu
Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay!
Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
Tu hú kêu trên những cánh đồng xa
Khi tu hú kêu bà còn nhớ không bà
Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế
Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế!
Mẹ cùng cha công tác bận không về
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học
Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc
Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?

Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi
Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi
Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh
Vẫn vững lòng bà dặn cháu đinh ninh:
“ Bố ở chiến khu bố còn việc bố
Mày có viết thư chớ kể này kể nọ
Cứ bảo nhà vẫn được bình yên!”
Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen
Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng….
Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi kì lạ và thiêng liêng – bếp lửa!
Giờ cháu đã đi xa.Có ngọn khói trăm tàu
Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả
Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở:
-Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?...
( Bằng Việt- 1963)

- Đinh ninh: ở đây có nghĩa là nhắc đi nhắc
lại cho người khác nắm chắc, nhớ chăc.

- Chiến

khu: Vùng căn cứ của lực lượng cách
mạng hay lực lược kháng chiến

* Thể thơ : Tự do
• Phương thức biểu đạt :
* Chủ đề:

Biểu cảm k/h tự sự, miêu tả, bình luận

Bài thơ gợi lại những kỉ niệm đầy xúc động về người bà và tình bà cháu, đồng thời thể
hiện lòng kính yêu, trân trọng và biết ơn của người cháu đối với bà, cũng là đối với gia
đình, quê hương,đất nước.

*Ý nghĩa nhan

- “ Bếp lửa ” là một hình ảnh độc đáo, sáng tạo, xuất hiện nhiều lần trong bài thơ,
đề :
nó vừa mang ý nghĩa tả thực, vừa mang ý nghĩa biểu tượng :
- Trước hết, đây là một bếp lửa thực, quen thuộc, gần gũi trong mỗi gia đình của
người Việt. Đồng thời, nó là hình ảnh gắn với kỉ niệm ấu thơ về một người bà cụ
thể, có thật của tác giả.
- Bếp lửa là biểu tượng mang ý nghĩa ẩn dụ giàu ý nghĩa :
+ Bếp lửa gợi lên sự tần tảo, chăm sóc, yêu thương của người bà dành cho người
cháu trong những năm tháng đói nghèo, chiến tranh để trưởng thành và khôn lớn.
+ Bếp lửa gợi lên bao vất vả, cực nhọc của đời bà. Song bà nhóm bếp lửa cũng
chính là nhóm lên sự sống, niềm vui, niềm tin và hi vọng cho cháu vào một tương
lai phía trước.
+ Bếp lửa còn là biểu tượng của gia đình, quê hương, đất nước, cội nguồn… đã
nâng bước người cháu trên suốt hành trình dài rộng của cuộc đời.

1. Tìm mạch cảm xúc của bài
thơ?
2. Dựa vào mạch cảm xúc ấy
để phân chia bố cục?

* Mạch cảm xúc
- Bài thơ là lời tâm sự của người cháu hiếu thảo ở phương xa gửi về
người bà.
- Bài thơ được mở ra với hình ảnh bếp lửa, từ đó gợi về những kỷ
niệm tuổi thơ sống bên bà tám năm ròng, làm hiện lên hình ảnh bà với
sự chăm sóc, lo toan, vât vả và tình yêu thương trìu mến dành cho đứa
cháu. Từ những kỷ niệm, đứa cháu nay đã trưởng thành suy ngẫm và
thấu hiểu về cuộc đời bà, về lẽ sống giản dị mà cao quý của bà. Cuối
cùng, người cháu muốn gửi niềm mong nhớ về với bà.
-> Mạch cảm xúc bài thơ đi từ hồi tưởng về quá khứ đến hiện tại, từ
kỷ niệm đến suy ngẫm. Từ đó diễn tả niềm kính yêu vô hạn và những
suy ngẫm sâu sắc của người cháu về bà và bếp lửa quê hương.

Thực hành : Hoạt động cặp đôi .
? Theo em,văn bản này chia làm mấy phần?
? Hãy chia bố cục và nêu rõ nội dung ?

Bố cục:
Một bếp lửa chờn vờn sương sớm,
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.

Hình ảnh bếp lửa
khơi nguồn cảm
xúc kỉ niệm về bà.

Bếp lửa ( Bằng Việt )

Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói,
Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe khô rạc ngựa gầy.
Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu
Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay !

Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi,
Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi
Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh.
Vẫn vững lòng, bà dặn cháu đinh ninh:
“Bố ở chiến khu, bố còn việc bố,
Mày có viết thư chớ kể này kể nọ,
Cứ bảo nhà vẫn được bình yên !”.

Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
Tu hú kêu trên những cánh đồng xa.
Khi tu hú kêu, bà còn nhớ không bà
Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế,
Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen
Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế !
Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn,
Mẹ cùng cha công tác bận không về
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng…
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe,
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học,
Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc,
Những kỉ niệm tuổi
Tu hú ơi !chẳng đến ở cùng bà,
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?
thơ sống bên bà.

Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ,
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn
ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui,
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi
nhỏ
Ôi kì lạ và thiêng liêng – bếp lửa!
Giờ cháu đã đi xa, có ngọn khói
trăm tàu,
Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả,
Nhưng vẫn chẳng bao giờ quên
nhắc nhở:
- Sớm mai này bà nhóm bếp lên
chưa?...

Suy ngẫm về cuộc
đời bà và hình ảnh
bếp lửa.

Nỗi nhớ của người cháu
về bà và bếp lửa.

* Hình ảnh nổi bật trong bài thơ 
- Hình ảnh người bà
- Bếp lửa

Đây là hai hình ảnh nổi bật,
gắn bó mật thiết với nhau, vừa
tách bạch vừa nhòe lẫn trong
nhau, tỏa sáng bên nhau.
.

Bếp lửa

( Bằng Việt )

I. Tìm hiểu chung:
II. Tìm hiểu chi tiết

1. Khơi nguồn kí ức tuổi thơ về bếp lửa và hình ảnh
người bà
Hình
ảnh xuất hiện
thơnhắc
là gì?lạiTác
dụngđiệp
NT khúc
- Ba tiếng “một
bếp đàu
lửa” bài
được
hai giả
lần,đã
trởsử
thành
gì
gợibài
lênthơ
hình
đó?điệu
Tác sâu
dụng?
mởđểđầu
vớiảnh
giọng
lắng, khẳng định hình ảnh“bếp
lửa” như một dấu ấn không bao giờ phai mờ trong tâm tưởng của
nhà thơ.
Em
hiểulửa
gì chờn
về câu
thơ:
Một bếp
lửa chờn
sớm/đối
Mộtvới
bếp
lửagia
ấpđình
iu nồng
- “Bếp
vờn
sương
sớm” là
hình vờn
ảnh sương
quen thuộc
mỗi
Việt
đượm?
Nam trước đây mỗi buổi sớm mai. Hình ảnh bếp lửa thật ấm áp giữa cái lạnh chờn
vờn “sương sớm”,thật thân thương với bao tình cảm “ấp iu nồng đượm”.

+ Từ láy“chờn vờn” rất thực như gợi nhớ, gợi thương đến dáng hình bập bùng,
chập chờn của ngọn lửa trong kí ức.
+ Từ láy “ấp iu” gợi bàn tay kiên nhẫn, khéo léo và tấm lòng chi chút của người
nhóm lửa, lại rất chính xác với công việc nhóm bếp cụ thể.
-Từ
Hình
bếp
lửa
đãngười
làm trỗi
dậyđã
tình
thương
biết
mấy
hìnhảnh
ảnh
bếp
lửa,
cháu
cóyêu
cảmthương:
xúc như“Cháu
thế nào
ở câubàthơ
thứ
ba?
nắng mưa”. Tình thương tràn đầy của cháu đã được bộc lộ một cách trực tiếp và
giản dị. Đằng sau sự giản dị ấy là cả một tấm lòng, một sự thấu hiểu đến tận
cùng những vất vả, nhọc nhằn, lam lũ của đời bà.

Em nghĩ gì về vai trò của ba câu thơ đầu?
=> Ba câu thơ mở đầu đã diễn tả cảm xúc đang dâng lên cùng với
những kí ức, hồi tưởng của tác giả về bếp lửa, về bà, là sự khái quát
tình cảm của người cháu với cuộc đời lam lũ của người bà.
? Ở phần thứ hai của bài thơ, tác giả đã nêu lên những kỉ niệm nào
của tuổi thơ? Em hãy gọi tên các kỉ niệm ấy?
- Kỉ niệm năm lên bốn tuổi
- Kỉ niệm tám năm ở cùng bà
- Kỉ niệm thời bom đạn chiến tranh ( khi giặc càn quét)

Bếp lửa

( Bằng Việt )

I. Tìm hiểu chung:
II. Đọc và tìm hiểu văn bản:
2. Những kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà và bếp lửa
a. Kỉ niệm năm lên bốn tuổi

Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói
Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe, khô rạc ngựa gầy
Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu
Nghĩ lại giờ sống mũi còn cay!

Tuổi
của
tác vật
giả trở
gắnvề
với
sự kiện
nào?
Kí ứcthơ
đưa
nhân
những
năm
“đói mòn đói mỏi” của nạn đói năm
1945: “cả dân tộc đói nghèo trong rơm rạ” (Chế Lan Viên). Thành ngữ “đói
mòn đói mỏi” – cái đói kéo dài làm mỏi mệt, kiệt sức, con ngựa gầy rạc
cùng với người bố đánh xe chắc cũng gầy khô…Giọng thơ trĩu xuống, nao
nao lòng người đọc

“Năm Ất Dậu tháng ba còn nhớ mãi 
Giống Lạc Hồng cực trải lắm đau thương! 
Những thây ma thất thểu đầy đường, 
Rồi ngã gục không đứng lên vì…đói!” 

Ta nhớ mãi cái thời kỳ đen tối!
Quên làm sao tội lỗi kẻ xâm lăng!
Quên làm sao mối thù hận khôn cùng!
Quên sao được hai triệu người chết đói!

Đói tự Bắc Giang, đói về Hà Nội
Đói ở Thái Bình, đói tới Gia Lâm
Khắp đường xa những xác đói rên nằm
Trong nắng lửa trong bụi lầm co quắp
Giữa đống trẻ chỉ còn đôi hố mắt
Đọng chút hồn sắp tắt của thây ma;
Những cánh tay gầy quờ quạng khua khua
Như muốn bắt những gì vô ảnh,
Dưới mái tóc rối bù và kết bánh
Một làn da đen sạm bọc xương đầu
Răng nhe ra như những chiếc đầu lâu
Má hóp lại, răng hằn sâu gớm ghiếc
Già trẻ gái trai không còn phân biệt,
Họ giống nhau như là những thây ma,
Như những bộ xương còn dính chút da
Chưa chết đã bốc xa mùi tử khí!

Bếp lửa

( Bằng Việt )

I. Tìm hiểu chung:
II. Đọc và tìm hiểu văn bản:
2. Những kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà và bếp lửa
a. Kỉ niệm năm lên bốn tuổi

Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói
Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe, khô rạc ngựa gầy
Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu
Nghĩ lại giờ sống mũi còn cay!

-> Nỗi ám ảnh về những năm tháng tuổi thơ gian khổ, thiếu thốn, nhọc nhằn.
-Hình ảnh đậm chất hiện thực: - ”Đói mòn đói mỏi”, “khô rạc ngựa gầy”những chi tiết thơ đậm chất hiện thực đã tái hiện lại hình ảnh xóm làng
xơ xác,tiêu điều cùng những con người tiều tụy, vật lộn mưu sinh.
Không trải qua cái đói quay, đói quắt thì Bằng Việt chẳng thể viết được
những câu thơ chân thực đến thế!

- Ấn tượng nhất đối với cháu trong những năm đói khổ là mùi khói bếp
của bà – mùi khói đã hun nhèm mắt cháu, còn là cái cay bởi xúc động
của người cháu đã trưởng thành khi nhớ về bà.Quá khứ và hiện tại
đồng hiện trên những dòng thơ. Điều này cho thấy, mùi khói bếp của
bà có sức ám ảnh, làm lay động cả thế chất và tâm hồn cháu.

-> Tuy nhiên cái đói chỉ là cái cớ để nhà thơ nhớ về một tuổi thơ cay
cực, thiếu thốn trăm bề. Gợi tả thời thơ ấu bên bà với gian khổ thiếu
thốn nhọc nhằn

Bếp lửa

( Bằng Việt )

I. Tìm hiểu chung:
II. Đọc và tìm hiểu văn bản:
2. Những kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà và bếp lửa
b. Kỉ niệm tám năm ở cùng bà
Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa

Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học.

Tu hú kêu trên những cánh đồng xa

Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc,

Khi tu hú kêu, bà còn nhớ không bà

Tu hú ơi ! chẳng đến ở cùng bà

Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế

Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?

Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế!
Mẹ cùng cha công tác bận không về
Cháu ở cùng bà bà bảo cháu nghe

Trong tám năm sống cùng bà, cháu
nhận dược sự yêu thương chăm sóc
của bà như thế nào?

-Tám năm ròng cháu sống cùng bà” – tám năm cháu nhận được sự yêu
thương, che chở, dưỡng nuôi tâm hồn từ tấm lòng của bà. Tám năm
ấy, cháu sống cùng bà vất vả, khó khăn nhưng đầy tình yêu thương.
- Kháng chiến bùng nổ, “Mẹ cùng cha công tác bận không về”,bà vừa
là cha, lại vừa là mẹ: “bà bảo cháu nghe - Bà dạy cháu làm, bà chăm
cháu học”.
- Chính bà là người đã nuôi dưỡng, dạy dỗ cháu nên người. Bà hay
kể chuyện những ngày ở Huế để nhắc nhở cháu về truyền thống gia
đình, về những đau thương mất mát và cả những chiến công của dân
tộc. Bà luôn bên cháu, dạy dỗ, chăm sóc cho cháu lớn lên.
-Liệt
Mộtkê
loạt
các từtừngữ
“bà
bảo”,”bà
dạy”,”bà
chăm”
vừa diễn
một
những
ngữ
thể
hiện sâu
sắc tình
thương
yêu tả
của
bà
cách
sâucháu?
sắc tình thương bao la, sự chăm chút hết mình của người
đối với
bà dành cho cháu.
- vừa thể hiện được lòng biết ơn của cháu đối với bà -. Tình yêu và kính
trọng bà của tác giả được thể hiện thật chân thành, sâu sắc: “Nhóm
bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc”.
- Bà và bếp lửa là chỗ dựa tinh thần, là sự chăm chút, đùm bọc dành
Em có nghĩ gì về vai trò của bếp lửa và người bà đối với cháu?
cho cháu.
Bếp lửa của tình bà, bếp lửa của quê hương lại gợi thêm trong
cháu những gì của tuổi thơ ?

Bếp lửa của quê hương, bếp lửa của tình bà lại gợi thêm một kỉ niệm tuổi thơ –
kỉ niệm gắn với tiếng chim tu hú trên đồng quê mỗi độ hè về:
Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế!
Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà
Kêu chi hoài trênnhững cánh đồng xa?

- Tiếng chim tu hú – âm thanh quen thuộc của làng quê Việt Nam mỗi độ
Em có suy nghĩ gì về tiếng chim tu hú trong kí ức của nhà thơ?
hè về, báo hiệu mùa lúa chín vàng đồng, vải chín đỏ cây
- Câu hỏi tu từ “Tu hú ơi chẳng đến ở cùng bà – Kêu chi hoài trên những
cánhcóđồng
xa” mới
thấm
sao,hú
xótơixa
làm sao!
Nócùng
diễnbà
tả–nỗi
Em
suy nghĩ
gì về
hai thía
câu làm
thơ:“Tu
chẳng
đến ở
Kêu
lòng
da trên
diết những
của táccánh
giả đồng
khi nhớ
chi
hoài
xa” về tuổi thơ, nhớ về bà.
=> Những câu thơ như lời đối thoại tâm tình, cháu trò chuyện với bà
trong tâm tưởng, cháu trò chuyện với chim tu hú trong tình yêu thương.
Và tất cả đều là sự bộc bạch của cháu dành cho người bà kính yêu. -- Hình ảnh của bà, hình ảnh của bếp lửa và âm thanh của chim tu hú
vang vọng trong một không gian mênh mông khiến cả bài thơ nhuốm
phủ sắc màu bàng bạc của không gian hoài niệm, của tình bà cháu
đẹp như trong chuyện cổ tích.

Bếp lửa

( Bằng Việt )

I. Tìm hiểu chung:
II. Đọc và tìm hiểu văn bản:
2. Những kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà và bếp lửa
c. Kỉ niệm thời bom đạn chiến tranh ( khi giặc càn quét)

Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi

Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen

Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi

Một ngọn lửa, lòng bà luôn ủ sẵn

Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh

Một ngọn lửa chứa niềm tin dai
dẳng…

Vẫn vững lòng bà dặn cháu đinh :
“Bố ở chiến khu, bố còn việc bố,
Mày có viết thư chớ kể này, kể nọ,
Cứ bảo nhà vẫn được bình yên!”

Thành ngữ “cháy tàn cháy rụi” đem
đến cảm nhận gì về hình ảnh làng
quê ta lúc bấy giờ?

- Thành ngữ “cháy tàn cháy rụi” đem đến cảm nhận về hình ảnh làng quê
hoang tàn trong khói lửa của chiến tranh.- đây là chi tiết mang đậmchất hiện
thực.

- Tình
người
đãcủa
tỏa sự
sáng,
trong
là sự cưu mang,
Và trên
cái nền
tàn phá
hủysự
diệttàn
ấy phá
điều hủy
gì đãdiệt
tỏa ấy
sáng?

đùm bọc của xóm làng đối với hai bà cháu- truyền thống đùm bọc nhân
ái cao đẹp của dân tộc ta.
- Điều khiến cháu xúc động nhất là hình ảnh bà già nua, nhỏ bé đã
chống chọi để trải qua những năm tháng gian nan, đau khổ mà không
hề kêu ca, phàn nàn. Bà mạnh mẽ,kiên cường trước hiện thực ác liệt.
?Đặc
Điềubiệt
chúng
ta nói
thể của
hiện bà
quađã
lờilàm
dặn ngời
nào của
bà?vẻLời
dặntâm
ấy khiến
là lời
dặntrên
cháu
sáng
đẹp
hồn của
chúng ta suy nghĩ gì?
người phụ nữ giàu lòng vị tha, giàu đức hi sinh:
“Mày có viết thư chớ kể này kể nọ
                                                  Cứ bảo nhà vẫn được bình yên”
- ?Vậy
bà các
đã gồng
gánhgìvác
mọi lo
toan
Đếnlàđây
em cómình
suy nghĩ
về hình
ảnh
bà để
đốicác
với con
con yên
cháutâm
cũng
công
tác.quê
Bà không
chỗ dựa cho đứa cháu thơ, là điểm tựa cho
như với
hươngchỉ
đấtlà
nước?
các con đang chiến đấu mà còn là hậu phương vững chắc cho cả tiền
tuyến, góp phần không nhỏ vào cuộc kháng chiến chung của dân tộc.
Tình cảm bà cháu hòa quyện trong tình yêu quê hương, Tổ quốc.

- Bà là hiện thân cụ thể nhất, sinh động nhất cho hậu phương lớn. Trong
nhiều gia đình Việt Nam, do nhiều cảnh ngộ khác nhau, mà vai trò của
người bà – bà nội, bà ngoại – đã thay thế vai trò của người mẹ hiền.
Sống trong những năm dài chiến tranh, thế nhưng bà vẫn vững lòng
trước mọi tai hoạ, thử thách.
- Các từ ngữ như “bà bảo”, “bà dạy”, “bà chăm” đã diễn tả một cách sâu
sắc tấm lòng đôn hậu, tình thương bao la, sự chăm chút của bà đối với
cháu nhỏ. Chữ”bà” và chữ “cháu” được điệp lại 4 lần gợi tả tình bà cháu
quấn quýt yêu thương.
- Được sống trong tình thương là hạnh phúc. Người cháu trong bài thơ
“bếp lửa” tuy phải sống xa cha mẹ, tuy gặp nhiều thiếu thốn khó khăn,
nhưng em thật hạnh phúc khi được sống trong vòng tay yêu thương của
bà.
Qua đó cho thấy bà là con người như thê nào?
-> Bà tần tảo, giàu đức hy sinh

=> Tình yeâu baø, yeâu beáp löûa, yeâu queâ höông ñaát
nöôùc

Bếp lửa

( Bằng Việt )

I. Tìm hiểu chung:
II. Đọc và tìm hiểu văn bản:
2. Những kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà và bếp lửa
Vì sao
tấm
lòng
bà ỉchứa
đựnglửa:
được biết bao điều như vậy ?
trongmà
tấm
lòng
đóngười
luôn âm
một ngọn

Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen
Một ngọn lửa, lòng bà luôn ủ sẵn
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng…
-Em
“Rồi
rồi chiều”
ẩn từ
chứa
mộtrồidòng
thời gian âm ỉ, dai dẳng mang
có sớm
suy nghĩ
gì về cụm
“ Rồicả
sớm
chiều”?
theo cả cuộc đời bà, mang theo bao tâm tình của đứa cháu phương xa.
Trong
ức bếp
của lửa
cháu,
lửanâng
đã cólên
sựthành
thay đổi
nhưlửa”
thếmang
nào?
Từ
hìnhkýảnh
cụ giờ
thể,đây
tác bếp
giả đã
“ngọn
thaykhái
đổi quát,
đó có tượng
ý nghĩa
gì?
ýSự
nghĩa
trưng
- “Bếp lửa” với những ấm áp, giản dị của tình cảm gia đình, của tình bà
cháu đã bùng lên thành “ngọn lửa” của niềm tin và sức sống cho các
thế hệ mai sau.

- Hình ảnh ấy được lặp lại hai lần trong điệp từ “một ngọn lửa” càng
khẳng định đó chính là cội nguồn của bao yêu thương, của những tần
tảo hy sinh nơi bà.  
- Trong hình ảnh “lòng bà luôn ủ sẵn”, người đọc cảm nhận được một
ngọn lửa không bao giờ tắt qua năm tháng, một ngọn lửa bất diệt từ
trong chính trái tim bà
.=> Bà không để lại cho con cháu những giá trị vật chất thông thường mà
là một điều quý giá hơn gấp bội : ngọn lửa của sự sống. Khái quát lên, bà
là hiện thân cho vẻ đẹp thiêng liêng của người giữ lửa, truyền lửa.
Từ ngọn lửa ấm nóng ấy, nhà thơ mở ra những suy ngẫm về cuộc đời
bà

3. Suy ngẫm về cuộc đời bà và hình ảnh bếp lửa
Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Từ láy lận đận gợi em suy nghĩ gì về suy ngẫm của tác giả về bà?
“Lận đận” - từ láy gợi hình với hai thanh trắc đã diễn tả cả cuộc đời vất
vả của bà, kết hợp với “biết mấy nắng mưa” - ẩn dụ để chỉ những
thăng trầm của cuộc sống càng làm đậm thêm sự hy sinh cần mẫn của
bà
“Mấy
năm chục
rồi”, lời
thơrồi”,
kể kết
mà hợp
như đếm,
gợi lên
cả một
tuổidậy
thanh
? Cụmchục
từ “Mấy
năm
với cụm
từ “thói
quen
sớm”
xuân,
cảhiểu
mộtgì
đời
thứcbà?
khuya dậy sớm gắn liền với khói bếp cay
cho em
vềngười
cuộc đời
nồng. Ấy vậy mà trong “thói quen dậy sớm” ta cảm nhận được sự tần
tảo, đức hy sinh vẫn nguyên vẹn như thuở nào.

? Điệp từ “nhóm” được nhắc đi nhắc lại 4 lần có ý nghĩa gì?
- Điệp ngữ “nhóm” được nhắc lại bốn lần với những ý nghĩa phong phú,
gợi nhiều liên tưởng. Từ hành động, bà đã nhóm dậy những gì thiêng
liêng, cao quý nhất của con người. Bà nhóm bếp lửa mỗi sớm mai là nhóm
lên:
NHÓM
Bếp lửa ấp iu

nồng đượm

Niềm yêu thương
khoai sắn ngọt bùi

Sưởi ấm cho Bà Chăm sóc cho cháu
và cháu

Nồi xôi gạo mới
sẻ chung vui
Chia sẻ tình
làng
nghĩa xóm

Những tâm
tình tuổi nhỏ
Khơi dậy trong
cháu những tình
cảm tốt đẹp

- Điệp từ vừa có ý nghĩa cụ thể vừa có ý nghĩa biểu tượng
- Ca ngợi bà là người nhóm lửa, giữ lửa, truyền lửa.

Bếp lửa

( Bằng Việt )

Ôi kì lạ và thiêng liêng - bếp lửa!
Câu cảm thán
Bình dị mà cao quý
Bếp lửa
Thân thuộc mà lạ kì

Gắn liền với hình ảnh người bà

Bếp lửa

( Bằng Việt )

I. Tìm hiểu chung:
II. Đọc và tìm hiểu văn bản:
4. Nỗi nhớ khôn nguôi về bà và bếp lửa
Giờ cháu đã đi xa . Có ngọn khói trăm tàu
Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả
Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở:
Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa ?...

-Dòng thơ đầu có dấu chấm giữa dòng được ngắt thành hai câu->khép lại dòng hồi tưởng
-Điệp từ “ trăm”, “có” kết hợp với thủ pháp liệt kê “khói trăm tàu”, “ lửa trăm nhà”, “
niềm vui trăm ngả”=>Cho thấy người cháu đã có những thay đổi lớn trong cuộc đời,
đã tìm được bao niềm vui mới; Khẳng định đứa cháu không thể quên được ngọn lửa
của bà, tấm lòng đùm bọc, ấp iu của bà. Ngọn lửa ấy đã thành kỉ niệm ấm lòng, thành
niềm tin thiêng liêng, kì diệu nâng bước người cháu trên suốt chặng đường dài.
-Câu hỏi tư từ và dấu chấm lửng cuối bài thơ: “Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?”…
->Ở nơi xa cháu vẫn nhớ về bà – nhớ về quá khứ, về cội nguồn, về quê hương đất nước.

->Khổ thơ chứa đựng đạo lí thủy chung, cao đẹp bao đời của người
Việt: “uống nước nhớ nguồn”. Đạo lí ấy được nuôi dưỡng ở mỗi
tâm hồn con người từ thuở ấu thơ, để rồi như chắp cánh để mỗi
người bay cao, bay xa trên hành trình cuộc đời.
=> Từ những suy ngẫm của người cháu, bài thơ biểu hiện một triết
lí sâu sắc: Những gì thân thiết nhất của tuổi thơ mỗi người đều có
sức lan tỏa sáng, nâng bước con người trong suốt hành trình dài
rộng của cuộc đời. Tình yêu đất nước, bắt nguồn từ lòng yêu quý
ông bà, cha mẹ, từ những gì gẫn gũi và bình dị nhất.

Bếp lửa

( Bằng Việt )

I. Tìm hiểu chung:
II. Đọc và tìm hiểu văn bản
III. Tổng kết
1. Nội dung:
Qua hồi tưởng và suy ngẫm của người cháu đã trưởng thành, bài
thơ Bếp lửa gợi lại những kỉ niệm đầy xúc động về người bà và tình
bà cháu, đồng thời thể hiện lòng kính yêu trân trọng và thể hiện lòng
biết ơn của người cháu đối với bà và cũng là đối với gia đình, quê
hương, đất nước.
2. Nghệ thuật:
Bài thơ đã kết hợp nhuần nhuyễn giữa biểu cảm với miêu tả, tự
sự và bình luận .Thể thơ 8 chữ kết hợp với 7 chữ, 9 chữ phù hợp với
việc diễn tả dòng cảm xúc và suy ngẫm về bà.Giọng điệu tâm tình,
thiết tha, tự nhiên, chân thành. Thành công của bài thơ còn ở sự
sáng tạo hình ảnh bếp lửa gắn liền với hình ảnh người bà, làm điểm
tựa khơi gợi mọi kỉ niệm, cảm xúc và suy nghĩ về bà và tình bà cháu.