1
2

X

E

K

H

Ô

Đ

Ồ

N

G

C

H

N

G

K

I

N

H

L

A

C

Q

U
P

3
4

T

A

M

Đ

I

Ệ

5

M

Ẹ

H

Ì

Ề

N

6

G

I

Ả

N

D

Ị

B

Í

C

H

7

N

G

Ư

N

G

Í

A

N

Chỉ những người cùng
chung chí hướng, lí tưởng.

Hình ảnh thơ độc đáo và là
biểu tượng thơ ca thời chống
Mỹ được khắc họa trong một
bài thơ của nhà thơ Phạm Tiến
Duật.

Người lính lái xe trong Bài
thơ về tiểu đội xe không
kính có tinh thần….

Đây là địa danh đã cho thấy
rõ tài dùng người của vua
Quang Trung.

Đối với bé đản, Vũ nương là
người…..

Đức tính đáng quí của Bác
được Lê Anh Trà ca ngợi
trong văn bản Phong cách
Hồ Chí Minh.

Nơi Thúy Kiều thể hiện nỗi
nhớ da diết về Kim Trọng và
cha mẹ của nàng.

Tiết 59, 60
Bếp lửa
Bằng Việt

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:

Tên thật: Nguyễn Việt Bằng,
sinh năm 1941 – Thạch Thất Hà Tây

Thuộc thế hệ các nhà thơ
trưởng thành trong kháng chiến
chống Mĩ
Thơ Bằng Việt trong trẻo, mượt mà, thường
khai thác những kỉ niệm, ước mơ của tuổi trẻ
nên được những thế hệ bạn trẻ yêu mến.

2. Tác phẩm:
Xuất xứ:
Trích từ tập
Hương cây bếp
lửa

Hoàn cảnh sáng tác:
Năm 1963 khi tác giả
đang là sinh viên học
nghành luật ở nước
ngoài.

II. Đọc hiểu văn bản:
1. Hình ảnh bếp lửa khơi dòng cảm xúc
về bà.

Bố
c ục

2. Những kỉ niệm bên bà và bếp lửa

3. Suy ngẫm về bà.

4. Cháu đi xa vẫn không nguôi nhớ bà.

Một bếp lửa chờn vờn sương sớm
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.
1. Hình ảnh bếp lửa khơi dòng cảm xúc về bà:
- Điệp ngữ (một bếp lửa), từ láy (chờn vờn, ấp
iu) gợi tả, gợi cảm
→ Hình ảnh bếp lửa bình dị, gần gũi, thân thuộc.
- Hình ảnh ẩn dụ (nắng mưa) chỉ cuộc đời vất vả
của bà.
→ Nỗi nhớ thương chân thành của cháu gởi đến
bà, người suốt đời vất vả, khó nhọc vì con cháu

2. Những kỉ niệm thời thơ ấu bên bà và bếp lửa
a. Kỉ niệm khi cháu lên bốn tuổi
Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói
Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe khô rạc ngựa gầy
Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu
Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay!
- Nghệ thuật tách từ (đói mòn đói mỏi), hình ảnh gợi
tả, gợi cảm (khô rạc ngựa gầy)
- Nỗi ám ảnh về những năm tháng tuổi thơ gian khổ
thiếu thốn nhọc nhằn
→ Trong tâm trí cháu, bếp lửa, mùi khói trở thành ấn
tượng không thể nào quên cùng hình ảnh người bà.

b. Kỉ niệm tám năm ở cùng bà

Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
Tu hú kêu trên những cánh đồng xa
Khi tu hú kêu bà còn nhớ không bà
Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế
Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế!
Mẹ cùng cha công tác bận không về
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học
Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc
Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?

- Hình ảnh người bà:

Phép liệt kê
thể hiện sự tận tụy, tình yêu thương,
đùm bọc, chở che bà dành cho cháu.

- Tiếng chim tu hú:

Câu hỏi tu từ
→ Nỗi nhớ thương, sự lo lắng của
cháu dành cho bà khi cháu xa nhà.

c. Kỉ niệm khi giặc càn
Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi
Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi
Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh
Vẫn vững lòng bà dặn cháu đinh ninh:
“ Bố ở chiến khu bố còn việc bố,
Mày có viết thư chớ kể này kể nọ.
Cứ bảo nhà vẫn được bình yên !”.

- Nghệ thuật tách từ nhấn mạnh hình ảnh xóm làng bị
tàn phá đau thương.
→ Chiến tranh khốc liệt

- Ngôn ngữ thơ giản dị mộc mạc (lời nói của bà)
→ Tinh thần vững vàng, bền bỉ vượt qua khó khăn thử
thách

Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen
Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng….
- Điệp ngữ, hình ảnh biểu tượng
(một ngọn lửa)
- Ngọn lửa của tình yêu thương
ấm áp, của niềm tin vững bền của
sức sống bất diệt.

3. Suy ngẫm về bà

Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi kì lạ và thiêng liêng – bếp lửa!

Nhóm
Sưởi ấm
cho bà và
cháu

Chăm sóc
cháu củ sắn,
củ khoai ấm
áp yêu thương

Chia ngọt sẻ
bùi với tình
làng nghĩa
xóm

Khơi dậy
trong cháu
những tình
cảm tốt đẹp

- Điệp từ nhóm: Bếp lửa vừa có ý nghĩa cụ thể vừa có ý
nghĩa trừu tượng
- Câu cảm thán: Bếp lửa bình dị mà cao quí, thân thuộc
mà kì lạ vì gắn liền với hình ảnh người bà

Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi kì lạ và thiêng liêng – bếp lửa!

Ca ngợi bà –người nhóm lửa, giữ lửa và
truyền lửa. Ngọn lửa của niềm tin và tình yêu.

4. Cháu đi xa vẫn không nguôi nhớ bà
Giờ cháu đã đi xa có ngọn khói trăm tàu
Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả
Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở:
Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?

- Điệp từ, câu hỏi tu từ
- Ở nơi xa, cháu vẫn nhớ bà-nhớ về quá khứ, về
cội nguồn, về quê hương đất nước.

III. Tổng kết:
(Ghi nhớ SGK trang 146)