Tiết 29-Bài 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
* Quan sát chiếc máy khâu đạp chân ở hình 30.1 và hoàn
thành các câu sau:
 Chuyển động của bàn đạp:
. . . . Chuyển
. . . . . . . . động
. . . . . .lắc
.........
 Chuyển động của thanh truyền:
. . .Chuyển
. . . . . . . .động
. . . . .lên
. . . xuống
..... ....
 Chuyển động của vô lăng:
. .Chuyển
. . . . . . . động
. . . . . .quay
. . . . .tròn
........

 Chuyển động của kim máy:
. .Chuyển
. . . . . . . .động
. . . . . lên
. . . xuống
...........
Hình 30.1

a) Máy khâu đạp chân; b) Cơ cấu truyền và biến đổi chuyển động
1. Bàn đạp; 2. Thanh truyền; 3. Vô lăng dẫn; 4. Vô lăng bị dẫn; 5. Kim may

Bài 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
- Để biến đổi một dạng chuyển động ban đầu thành các dạng
chuyển động khác cung cấp cho các bộ phận của máy và thiết bị
nhằm thực hiện những nhiệm vụ nhất định.
- Từ

một dạng chuyển động ban đầu, muốn biến thành các
dạng chuyển động khác cần phải có cơ cấu biến đổi chuyển
động, chúng gồm:
+ Cơ cấu biến đổi chuyển động quay thành chuyển động tịnh
tiến hoặc ngược lại.
+ Cơ cấu biến đổi chuyển động quay thành chuyển động lắc
hoặc ngược lại.

Bài 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
II/ Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến đổi chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến
(Cơ cấu tay quay - con trượt)

a. Cấu tạo.
? Quan sát hình 30.2, em hãy nêu cấu tạo của cơ cấu
tay quay - con trượt ?

Tay quay

Con trượt

Giá đỡ

Thanh truyền
Hình 30.2

Cơ cấu gồm có:
1 - Tay quay
2 - Thanh truyền
3 - Con trượt
4 - Giá đỡ

Bài 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
II/ Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến đổi chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến
(Cơ cấu tay quay - con trượt)

a. Cấu tạo:
(?) Em hãy cho biết các chi tiết được nối ghép với nhau
bằng khớp nào?

Con trượt và giá đỡ được nối ghép với nhau bằng khớp tịnh tiến,
các chi tiết còn lại được nối ghép với nhau bằng khớp quay.

Bài 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
II/ Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến đổi chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến
a. Cấu tạo:
b. Nguyên lí làm việc:
(?) Em hãy cho biết : Khi tay quay 1 quay đều, con trượt 3 sẽ chuyển
động như thế nào?

Khi tay quay 1 quay quanh trục A, đầu B của thanh truyền 2
chuyển động tròn làm con trượt 3 chuyển động tịnh tiến qua
lại trên giá đỡ 4. Nhờ đó, chuyển động quay của tay quay biến
thành chuyển động tịnh tiến qua lại của con trượt.

Bài 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
II/ Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến đổi chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến
a. Cấu tạo:
b. Nguyên lí làm việc:
(?) Em hãy cho biết : Khi nào con trượt 3 đổi hướng chuyển động?

Khi tay quay 1 và thanh truyền 2 cùng nằm trên một đường
thẳng thì con trượt 3 đổi hướng chuyển động.

Bài 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
II/ Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến đổi chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến
a. Cấu tạo.
b. Nguyên lí làm việc:

(?) Em hãy cho biết có thể biến đổi chuyển động tịnh tiến của
con trượt thành chuyển động quay tròn của tay quay được
không? Khi đó cơ cấu hoạt động ra sao?

Trả lời:
Ta có thể biến đổi được, khi đó cơ cấu hoạt động ngược lại.

Bài 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
II/ Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến đổi chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến
a. Cấu tạo.
b. Nguyên lí làm việc:
c. Ứng dụng:

CƠ
CẤU
TAY
QUAY
-biết
CON
ĐƯỢC
(?(?) )Ngoài
cơ quan
cấu tay
- con
trượt,
còn
cơ cấu
nào
Em hãy
sátquay
và
cho
cơTRƯỢT
cấu
taycó
quay
–ỨNG
con
TRONG
CÁC
MÁY
VÀ THIẾT
BỊ
biến
động
quay
thành
tiếndưới
không?
trượtchuyển
được ứng
dụng
trong
cácchuyển
máy
vàđộng
thiếttịnh
bịNHƯ:
nào
đây?

Cơ cấu pít tông – xi lanh trong Ôtô, xe máy

Máy khâu đạp chân

Ứng
Ngoài ra còn có
cơdụng
cấu bánh răng - thanh
Cơ cấurăng
bánh
và răng
cơ cấu- thanh
vít đai răng
ốc
Thanh răng

Bánh
răng

Xe nâng

Dùng để nâng hạ mũi khoan

Ứng dụng cơ cấu vít - đai ốc

Ê tô

Gá kẹp của thợ mộc

Khóa nước

Bài 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG

I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
II/ Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến
2. Biến chuyển động quay thành chuyển động lắc

a. Cấu tạo:

(Cơ cấu tay quay - thanh lắc)

(?) Quan sát hình vẽ 30.4 và nêu cấu tạo của cơ cấu tay quay - thanh lắc?
Thanh truyền

Cơ cấu gồm:
1-Tay quay
Thanh lắc

Tay quay

Giá đỡ

2-Thanh truyền
3-Thanh lắc
4-Giá đỡ

Tiết 25-Bài 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
II/ Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến
2. Biến chuyển động quay thành chuyển động lắc

a. Cấu tạo.

(Cơ cấu tay quay - thanh lắc)

(?) Em hãy cho biết các chi tiết được nối ghép với nhau bằng khớp nào?

Các chi tiết đều
được nối ghép với
nhau bằng khớp
quay.
i

Bài 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG

I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
II/ Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến
2. Biến chuyển động quay thành chuyển động lắc

a. Cấu tạo:

(Cơ cấu tay quay - Thanh lắc)

b. Nguyên lí làm việc:
(?) Em hãy quan sát hoạt
động của cơ cấu và cho
biết: Khi tay quay 1 quay
đều một vòng thì thanh lắc 3
sẽ chuyển động như thế
nào?

i

Khi tay quay 1 quay đều quanh trục A, thông qua thanh truyền 2, làm
thanh lắc 3 lắc qua lắc lại quanh trục D một góc nào đó.

Bài 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG

I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
II/ Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến
2. Biến chuyển động quay thành chuyển động lắc

a. Cấu tạo:

(Cơ cấu tay quay - thanh lắc)

b. Nguyên lí làm việc:

(?) Em hãy cho biết: Khi nào

thì thanh lắc 3 đổi hướng
chuyển động?

jb

Khi tay quay 1 và thanh truyền 2 nằm trên một đường thẳng
thì thanh lắc 3 đổi hướng chuyển động.

(?) Có thể dùng cơ cấu tay quay – thanh lắc để biến
chuyển động lắc thành chuyển động quay tròn không ?
Trả lời
Cơ cấu tay quay- thanh lắc có thể dùng để biến
chuyển động lắc thành chuyển động quay.

Bài 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG

I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
II/ Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến
2. Biến chuyển động quay thành chuyển động lắc

a. Cấu tạo:

(Cơ cấu tay quay - thanh lắc)

b. Nguyên lí làm việc:
c. Ứng dụng:

Cơ
Cơcấu
cấutay
tayquay
quay- -thanh
thanhlắc
lắcđược
đượcứng
ứngdụng
dụng
trong trong
các loại
cácmáy
loạinào
máydưới
như:đây?

Máy trò chơi

Quạt máy

Búa máy

Máy hút dầu

Máy khâu đạp chân

Củng cố
Câu hỏi 2 (SGK) : Nêu những điểm giống nhau và khác nhau
của cơ cấu tay quay – con trượt, bánh răng - thanh răng

Trả lời
Giống nhau
Hai cơ cấu đều nhằm để
biến đổi chuyển động
quay thành chuyển động
tịnh tiến và ngược lại.

Khác nhau
Cơ cấu bánh răng – thanh răng có thể
biến đổi chuyển động quay đều của
bánh răng thành chuyển động tịnh
tiến đều của thanh răng và ngược lại,
còn trong cơ cấu tay quay – con trượt
thì khi tay quay quay đều con trượt
tịnh tiến không đều.

Củng cố
Hãy cho biết các đồ dùng trong gia đình sau đã ứng dụng cơ cấu
biến đổi chuyển động nào ?

Trong quạt máy
(có tuốc năng)
ứng dụng cơ cấu tay
quay – thanh lắc.
Ứng dụng cơ cấu
tay quay – con trượt

Ứng dụng cơ cấu
vít – đai ốc

(?) Sau bài học này các em đã nắm được những kiến thức gì?
Học
bài theo sơ đồ tư duy:
Để biến đổi từ một dạng
chuyển động ban đầu
thành các dạng chuyển
động khác.

GHI NHỚ
1. Cơ cấu biến đổi chuyển động có nhiệm vụ biến đổi
một dạng chuyển động ban đầu thành các dạng chuyển
động khác cung cấp cho các bộ phận của máy và thiết bị.
2. Các cơ cấu biến đổi chuyển động rất đa dạng, chúng
được ứng dụng trong nhiều loại máy khác nhau : đồng
hồ, xe máy, ôtô và các máy công cụ…

1. Học thuộc ghi nhớ.
2. Trả lời các câu hỏi SGK.
3. Xem và chuẩn bị trước bài 32 – Vai trò của điện
năng trong sản xuất và đời sống.