Tiết 29:
Biến đổi chuyển động
Mục tiêu
1/ Các em sẽ biết được tại sao cần biến đổichuyển động
2/ Các em hiểu được cấu tạo, nguyên lí hoạt động và ứng dụng của một số cơ cấu biến đổi chuyển động thường dùng.
3/ Các em thấy được vai trò quan trọng của các cơ cấu biến đổi chuyển động trong sản xuất và đời sống.
I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động
Quan sát máy khâu đạp chân
Máy khâu
Cơ cấu truyền và biến đổi chuyển động.
- Chuyển động của bàn đạp...................
- Chuyển động của thanh truyền.........
- Chuyển động của vô lăng............................
- Chuyển động của kim máy.........................
* Vậy, từ một dạng chuyển động ban đầu, muốn biến thành các dạng chuyển động khác cần phải có cơ cấu biến đổi chuyển động.
là chuyển động lắc
là chuyển động lên xuống
là chuyển động quay
là chuyển động lên xuống
*Hoàn thành các câu sau:
II/ Một số cơ cấu biến đỏi chuyển động
1.Biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến.
(cơ cấu tay quay- con trượt)
a) Cấu tạo
Tay quay 1;
Thanh truyền 2;
Con trượt 3 và giá đỡ 4
3
1
r
b) Nguyên lí làm việc
-Khi tay quay 1 quay đều, con trượt 3 sẽ chuyển động như thế nào ?
Khi tay quay 1 quay đều, con trượt 3 sẽ chuyển động qua lại trong rãnh.
-Khi nào con trượt 3 đổi hướng chuyển động ?
Con trượt 3 đổi hướng chuyển động khi tay quay và thanh truyền thẳng hàng.
* Khi tay quay 1 quay quanh trục A, đầu B của thanh truyền chuyển động tròn, làm cho con trượt 3 chuyển động tịnh tiến qua lại trên giá đỡ 4. Nhờ đó chuyển động quay của tay quay được biến thành chuyển động tịnh tiến qua lại của con trượt.
?
*Có thể biến chuyển động tịnh tiến của con trượt thành chuyển động quay của tay quay được không? khi đó cơ cấu hoạt động như thế nào?
...Được! Khi con trượt 3 chuyển động tịnh tiến qua lại trên giá đỡ 4, đầu B của thanh truyền chuyển động tròn làm cho tay quay 1 quay quanh trục A. Nhờ đó chuyển động tịnh tiến qua lại của con trượt được biến thành chuyển động quay của tay quay.
c) ứng dụng:
Cơ cấu tay quay - con trượt được dùng nhiều trong các loại máy như máy khâu đạp chân, máy cưa gỗ, ô tô,...
Cơ cấu bánh răng-thanh răng
Cơ cấu vít - đai ốc
Vít
Đai ốc
Bánh răng
Thanh răng
*Có thể biến chuyển động tịnh tiến của đai ốc thành chuyển động quay của vít được không ?
*Cơ cấu này thường được dùng trong những máy và thiết bị nào ?
2/ Biến chuyển động quay thành chuyển động lắc
( Cơ cấu tay quay - thanh lắc)
a) Cấu tạo: Cơ cấu tay quay - thanh lắc gồm:
Tay quay 1;
Thanh truyền 2;
Thanh lắc 3 và giá đỡ 4
chúng được nối với nhau bằng các khớp quay.
2
3
1
4
C
C`
B
B`
B``
A
b) Nguyên lí làm việc:
Em hãy cho biết khi tay quay 1 quay một vòng thì thanh lắc 3 chuyển động như thế nào ?
Khi tay quay 1 quay một vòng thì thanh lắc 3 chuyển động lắc giữa hai điểm C` và C"
* Nguyên lí:
Khi tay quay 1 quay đều quanh trục A, thông qua thanh truyền 2, làm thanh lắc 3 lắc qua lắc lại quanh trục D một góc nào đó.
Tay quay 1 được gọi là khâu dẫn.
?
* Có thể biến chuyển động lắc của thanh lắc 3 thành chuyển động quay của tay quay 1 được không ?
Có thể biến chuyển động lắc của thanh lắc 3 thành chuyển động quay của tay quay 1 được.
Cơ cấu tay quay - thanh lắc được dùng trong nhiều loại máy như: Máy dệt, máy khâu đạp chân, xe tự đẩy,...
c) ứng dụng
Ghi nhớ:
1. Cơ cấu biến đổi chuyển động có nhiệm vụ biến đổi một dạng chuyển động ban đầu thành các dạng chuyển động khác cung cấp cho các bộ phận máy và thiết bị.
2. Các cơ cấu biến đổi chuyển động rất đa dạng, chúng được ứng dụng trong nhiều loại máy khác nhau như: đồng hồ, xe máy, ô tô và các máy công cụ...
Về nhà
1. Học thuộc bài.
2. Trả lời các câu hỏi SGK, làm các bài tập trong vở bài tập in.
3. Tiết 29 thực hành truyền chuyển động, HS chuẩn bị báo cáo thực hành theo mẫu trong SGK trang 108.