Môn vật lý - lớp 9
GV thực hiện: Quảng Đại Tân
TRƯỜNG THCS LÊ QUÝ ĐÔN
Kiểm tra bài cũ
Câu 1: Viết công thức tính điện trở dây dẫn.
Câu 2: Từ công thức trên, ta có thể làm thay đổi điện trở của dây dẫn bằng cách nào?
Công thức:
1. Thay đổi chiều dài dây dẫn.
2. Thay đổi tiết diện của dây.
3. Thay đổi vật liệu (điện trở suất) của dây
Cách thay đổi chiều dài dây dẫn dễ thực hiện được
Sử dụng biến trở có thể làm cho một bóng đèn từ từ sáng dần lên hoặc từ từ tối dần đi. Cũng nhờ biến trở mà ta có thể điều chỉnh tiếng của rađiô hay ti vi to dần lên hay nhỏ dần đi……
Vậy biến trở là gì ? biến trở có cấu tạo và hoạt động như thế nào ?
TIẾT 12 BÀI 10
BIẾN TRỞ - ĐIỆN TRỞ DÙNGTRONG KĨ THUẬT
TIẾT 12 BIẾN TRỞ - ĐIỆN TRỞ DÙNGTRONG KĨ THUẬT
I. Biến trở:
1. Tìm hiểu cấu tạo và hoạt động của biến trở.
C1: Quan sát hình để nhận dạng các loại biến trở
Biến trở con chạy
Biến trở tay quay
Biến trở than
TIẾT 12 BIẾN TRỞ - ĐIỆN TRỞ DÙNGTRONG KĨ THUẬT
I. Biến trở:
1. Tìm hiểu cấu tạo và hoạt động của biến trở.
* Phân loại: Gồm 3 loại biến trở
+ Biến trở con chạy.
+ Biến trở tay quay.
+ Biến trở than ( chiết áp )
TIẾT 12 BIẾN TRỞ - ĐIỆN TRỞ DÙNGTRONG KĨ THUẬT
I. Biến trở:
1. Tìm hiểu cấu tạo và hoạt động của biến trở.
TIẾT 12 BIẾN TRỞ - ĐIỆN TRỞ DÙNGTRONG KĨ THUẬT
I. Biến trở:
1. Tìm hiểu cấu tạo và hoạt động của biến trở.
* Phân loại: Gồm 3 loại biến trở
+ Biến trở con chạy.
+ Biến trở tay quay.
+ Biến trở than ( chiết áp )
b. Biến trở tay quay
Hình 10.1
a. Biến trở con chạy
a. Cấu tạo:
TIẾT 12 BIẾN TRỞ - ĐIỆN TRỞ DÙNGTRONG KĨ THUẬT
I. Biến trở:
1. Tìm hiểu cấu tạo và hoạt động của biến trở.
* Phân loại: Gồm 3 loại biến trở
+ Biến trở con chạy.
+ Biến trở tay quay.
+ Biến trở than ( chiết áp )
Biến trở gồm con chạy (hoặc tay quay) và cuộn dây dẫn bằng hợp kim có điện trở suất lớn (Nikêlin hay nicrom) được quấn đều đặn dọc theo một lõi sứ.
a. Cấu tạo:
b. Hoạt động của biến trở.
TIẾT 12 BIẾN TRỞ - ĐIỆN TRỞ DÙNGTRONG KĨ THUẬT
I. Biến trở:
1. Tìm hiểu cấu tạo và hoạt động của biến trở.
Biến trở gồm con chạy (hoặc tay quay) và cuộn dây dẫn bằng hợp kim có điện trở suất lớn (Nikêlin hay nicrom) được quấn đều đặn dọc theo một lõi sứ.
a. Cấu tạo:
b. Hoạt động của biến trở.
Nếu mắc hai đầu A, B của cuộn dây của biến trở nối tiếp vào mạch điện thì khi dịch chuyển con chạy C, biến trở có tác dụng thay đổi điện trở không? Vì sao?
Biến trở không có tác dụng thay đổi điện trở. Vì khi đó, dòng điện vẫn chạy qua toàn bộ cuộn dây của biến trở và con chạy không có tác dụng làm thay đổi chiều dài của phần cuộn dây có dòng điện chạy qua
TIẾT 12 BIẾN TRỞ - ĐIỆN TRỞ DÙNGTRONG KĨ THUẬT
I. Biến trở:
1. Tìm hiểu cấu tạo và hoạt động của biến trở.
b. Hoạt động:
a. Cấu tạo:
Nếu mắc hai đầu A, B của cuộn dây này nối tiếp vào mạch thì khi dịch chuyển con chạy C, biến trở không có tác dụng thay đổi điện trở. Vì khi đó, dòng điện vẫn chạy qua toàn bộ cuộn dây của biến trở và con chạy không có tác dụng làm thay đổi chiều dài của phần cuộn dây có dòng điện chạy qua
C3: Hai điểm A và N của biến trở được mắc nối tiếp vào mạch điện. Khi đó nếu ta dịch chuyển con chạy C thì điện trở của mạch điện có thay đổi không? Vì sao?
Điện trở của mạch điện có thay đổi. Vì khi dịch chuyển con chạy C sẽ làm thay đổi chiều dài của cuộn dây có dòng điện chạy qua do đó làm thay đổi điện trở của biến trở và của mạch điện.
a)
b)
c)
d)
C4: Quan sát hình 10.2, mô tả hoat động của biến trở
TL: Dịch chuyển con chạy, điện trở của biến trở tham gia vào sẽ mạch thay đổi.
TIẾT 12 BIẾN TRỞ - ĐIỆN TRỞ DÙNGTRONG KĨ THUẬT
I. Biến trở:
1. Tìm hiểu cấu tạo và hoạt động của biến trở.
Hình 10.3
M
N
A
B
C
K
I. Biến trở:
1. Tìm hiểu cấu tạo và hoạt động của biến trở.
2. Sử dụng biến trở để điều chỉnh cường độ dòng điện.
C5: Vẽ sơ đồ mạch điện H10.3
TIẾT 12 BIẾN TRỞ - ĐIỆN TRỞ DÙNGTRONG KĨ THUẬT
I. Biến trở:
1. Tìm hiểu cấu tạo và hoạt động của biến trở.
2. Sử dụng biến trở để điều chỉnh cường độ dòng điện.
C5: Vẽ sơ đồ mạch điện H10.3
A
M
B
N
C
K
TIẾT 12 BIẾN TRỞ - ĐIỆN TRỞ DÙNGTRONG KĨ THUẬT
TIẾT 12 BIẾN TRỞ - ĐIỆN TRỞ DÙNGTRONG KĨ THUẬT
I. Biến trở:
1. Tìm hiểu cấu tạo và hoạt động của biến trở.
2. Sử dụng biến trở để điều chỉnh cường độ dòng điện.
A
B
N
K
C
M
C5: Sơ đồ mạch điện H10.3
+ Mắc mạch điện như sơ đồ, đẩy C sát điểm N.
+ Đóng K dịch chuyển C để đèn sáng hơn
+ Muốn đèn sáng mạnh nhất thì phải dịch chuyển C tới……
C6: (SGK)
TL C6: Để con chạy C ở điểm N thì biến trở có giá trị điên trở lớn nhất, vì khi đó dòng điện chạy qua tất cả cuộn dây của biến trở.
+ Để đèn sáng mạnh nhất thì phải dịch con trở của biến trở đến vị trí sao cho điện trở của biến trở là nhỏ nhất ( vì biến trở mắc nối tiếp với đèn trong mạch), đó là điểm M.
+ Khi con chạy đặt ở điểm M thì dòng điện hầu như không chạy qua cuộn dây của biến trở, điện trở của biến trở khi ấy là nhỏ nhất
A
B
N
K
C
M
C6: Để con chạy C ở điểm N thì biến trở có giá trị điên trở lớn nhất, vì khi đó dòng điện chạy qua tất cả cuộn dây của biến trở.
+ Để đèn sáng mạnh nhất thì phải dịch con trở của biến trở đến vị trí sao cho điện trở của biến trở là nhỏ nhất ( vì biến trở mắc nối tiếp với đèn trong mạch), đó là điểm M.
TIẾT 12 BIẾN TRỞ - ĐIỆN TRỞ DÙNGTRONG KĨ THUẬT
I. Biến trở:
1. Tìm hiểu cấu tạo và hoạt động của biến trở.
2. Sử dụng biến trở để điều chỉnh cường độ dòng điện.
C5: Sơ đồ mạch điện H10.3
+ Khi con chạy đặt ở điểm M thì dòng điện
hầu như không chạy qua cuộn dây của biến trở, điện trở của biến trở khi ấy là nhỏ nhất
3. Kết luận:
Biến trở có thể được dùng để điều chỉnh cường độ dòng điện trong mạch khi thay đổi trị số điện trở của nó.
3. Kết luận:
Biến trở có thể được dùng để điều chỉnh cường độ dòng điện trong mạch khi thay đổi trị số điện trở của nó.
TIẾT 12 BIẾN TRỞ - ĐIỆN TRỞ DÙNGTRONG KĨ THUẬT
I. Biến trở:
1. Tìm hiểu cấu tạo và hoạt động của biến trở.
2. Sử dụng biến trở để điều chỉnh cường độ dòng điện.
II. Các điện trở dùng trong kỹ thuật.
1. Cấu tạo: Một lớp than hay lớp kim loại mỏng (S rất nhỏ nên R rất lớn) phủ ngoài một lõi cách điện .
2. Nhận dạng:
+ Loại1: Trị số được ghi trên điện trở
+ Loại 2: Trị số thể hiện bằng các vòng màu
TIẾT 12 BIẾN TRỞ - ĐIỆN TRỞ DÙNGTRONG KĨ THUẬT
I. Biến trở:
1. Tìm hiểu cấu tạo và hoạt động của biến trở.
2. Sử dụng biến trở để điều chỉnh cường độ dòng điện.
II. Các điện trở dùng trong kỹ thuật.
1. Cấu tạo.
2. Nhận dạng
III. Vận dụng
C10: Một biến trở con chạy có điện trở lớn nhất là 20. Dây điện trở của biến trở là dây hợp kim nicrom có tiết diện
0,5mm2 và được quấn đều xung quanh một lõi sứ tròn đường kính 2cm. Tính số vòng dây của biến trở này
TIẾT 12 BIẾN TRỞ - ĐIỆN TRỞ DÙNGTRONG KĨ THUẬT
III. Vận dụng
Cho biết :
R = 20 
S = 0,5 mm2 = 0,5.10-6 m2
 = 1,1 .10-6m
d = 2cm = 2.10-2m
 = 3.14
n = ?
C10:
C 1vòng=d. tức là l = d.
Nếu cuộn dây gồm n vòng thì l = n.d.
TIẾT 12 BIẾN TRỞ - ĐIỆN TRỞ DÙNGTRONG KĨ THUẬT
III. Vận dụng
C10:
Cho biết :
R = 20 
S = 0,5 mm2 = 0,5.10-6 m2
 = 1,1 .10-6m
d = 2cm = 2.10-2m
 = 3.14
n = ?
Giải
Chiều dài dây biến trở
Số vòng dây của biến trở
(vòng)
Củng cố
1. Biến trở có ba loại: biến trở con chạy, biến trở tay quay, biến trở than.
2. Cấu tạo:
- Con chạy (tay quay) C
- Cuộn dây dẫn bằng hợp kim có  lớn cuốn dọc theo lõi sứ.
3. Biến trở có thể được dùng để điều chỉnh cường độ dòng điện trong mạch khi thay đổi trị số điện trở của nó.
Hướng dẫn về nhà:
1. Học thuộc:
Nêu được biến trở là gì? Và nguyên tắc hoạt động của biến trở?
Cách mắc biến trở vào mạch điện để điều chỉnh cường độ dòng điện (kí hiệu trên sơ đồ mạch điện).
2. Hướng dẫn về nhà:
- BTVN: BT 10.1, 10.3,10.5, 10.6 SBT.

Tiết học đến đây là kết thúc
Chúc các em học tốt