Đư
ờn
gb

VIỆT BẮC

HẢI
PHÒNG

SƠN
LA

iên

giớ
i

Việ
t-

Tru
ng

Hành lang Đông - Tây
HẢI
PHÒNG

HẢI
DƯƠNG

Chiến dịch nào Pháp thiết lập hành lang Đông – Tây ? Chủ trương của Đảng ta .

Bài 26:
BƯỚC PHÁT TRIỂN MỚI CỦA CUỘC
KHÁNG CHIẾN TOÀN QUỐC CHỐNG
THỰC DÂN PHÁP (1950-1953)

I. Chiến dịch biên giới thu - đông 1950:
1. Hoàn cảnh lịch sử mới:
Câu 1. Sau chiến dịch Việt Bắc thu – đông 1947, tình hình thế giới và
Đông Dương đã có những thuận lợi nào cho cách mạng Việt Nam ?
Câu 2. Vì sao Pháp càng lệ thuộc vào Mĩ và Mĩ lại càng can thiệp sâu
vào Đông Dương ?

HOÀN CẢNH LỊCH SỬ MỚI
TA

- Sau chiến thắng Việt Bắc-> cơ
.
quan đầu não được giữ vững,
bộ đội chủ lực ngày càng
trưởng thành.
- CM Trung Quốc thành công > CM nước ta nối liền với CM
thế giới, thoát khỏi thế bao
vây, cô lập của kẻ thù.
- Ta đặc quan hệ ngoại giao với
nhiều nước.

PHÁP

- Pháp bị thất bại liên tiếp, ngày
càng sa lầy vào thế phòng ngự.
- Pháp buộc phải dựa vào Mĩ
để có thể theo đuổi cuộc chiến
-> Pháp lệ thuộc Mĩ -> Mĩ can
thiệp vào Đông Dương.

Chủ tịch Mao Trạch Đông đọc tuyên ngôn, thành lập Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa ngày
1/10/1949.

Các nước công nhận và đặt quan hệ ngoại giao với nước Việt Nam
Dân chủ Cộng hòa năm 1950

a. Thế giới:

+ Ngày 01-10- 1949, cách mạng Trung Quốc thành công.
+ Năm 1950, nhiều nước đặt quan hệ ngoại giao với nước ta

b. Đông Dương:

+ Lực lượng của ta ngày càng lớn mạnh
+ Quân Pháp liên tiếp thất bại trên chiến trường.
+ Mĩ can thiệp sâu và “dính líu” trực tiếp vào cuộc chiến tranh
Đông Dương .

2. Quân ta tiến công địch ở biên giới phía Bắc:
a. Âm mưu của Pháp

Đư
ờn
gb

ờ
Đư
ng

SƠN
LA

4

HẢI
PHÒNG

số

VIỆT BẮC

iên

giớ
i

Việ
t-

Tru
ng

Hành lang Đông - Tây
HẢI
PHÒNG

HẢI
DƯƠNG

CHIẾN DỊCH BIÊN GIỚI THU – ĐÔNG NĂM 1950

- Thực hiện “Kế hoạch Rơ-ve” nhằm :
+ Khóa chặt biên giới Việt – Trung (tăng cường hệ
thống phòng ngự trên đường số 4)
+ Thiết lập “Hành lang Đông - Tây”
+ Cô lập căn cứ địa Việt Bắc
=> Chuẩn bị tấn công quy mô lớn lên Việt Bắc lần thứ hai.
b. Chủ trương Đảng ta :

THẢO LUẬN NHÓM

+ Nhóm 1,2. Sau thắng lợi ở chiến dịch Việt
Bắc 1947, Đảng ta có chủ trương gì ? Tại sao
ta lại mở chiến dịch Biên giới Thu – Đông ?
+ Nhóm 3,4. Tại sao ta chọn Đông Khê là
hướng tấn công đầu tiên?
+ Nhóm 5,6. Rút ra nguyên nhân thắng lợi của
chiến dịch biên giới thu – đông 1950?

- Chủ trương của ta: Tháng 6 - 1950, Trung
ương Đảng và Chính phủ quyết định mở chiến
dịch Biên giới thu - đông 1950. Nhằm tiêu diệt
một bộ phận sinh lực địch, khai thông biên giới
Việt - Trung, mở rộng và củng cố căn cứ địa
Việt Bắc.

Vào đầu tháng 9-1950, Bác Hồ
rời căn cứ địa Việt Bắc, lên
đường đi chiến dịch Biên giới.
Người đến sở chỉ huy chiến dịch,
đóng tại làng Tà Phầy Tử- huyện
Quảng Yên( phía bắc thị xã Cao
Bằng ngày nay). Tại mặt trận
Người leo lên núi, tự mình quan
sát trận địa, động viên bộ đội,
thăm hỏi dân công. Đây là bức
ảnh chụp Bác Hồ quan sát mặt
trận Biên giới.

Ban thường vụ Trung ương Đảng họp bàn mở chiến dịch Biên Giới.
Tính từ trái sang phải : Trường Chinh, Hồ Chí Minh, Phạm Văn Đồng, Lê
Văn Lương, Hoàng Quốc Việt, và Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

 Quân đội Nhân dân Việt Nam
- Đại đoàn 308 gồm 3 trung đoàn bộ binh: 36, 88, 102 và tiểu đoàn 11.
- 2 trung đoàn chủ lực: 174 và 209.
- 3 tiểu đoàn độc lập: 426, 428 của Liên khu Việt Bắc; tiểu đoàn 888
của tỉnh Lạng Sơn.
- Pháo binh: gồm 4 đại đội sơn pháo, gồm 20 khẩu pháo 70mm và
75mm
- Công binh: 5 đại đội.
- Quân số các đơn vị là 25.000 người. Bộ chỉ huy chiến dịch và cơ
quan: 4.500 người. Tổng cộng: 29.500 người. Ngoài ra còn có một số
đại đội bộ đội địa phương và du kích của hai tỉnh Cao Bằng và 
Lạng Sơn.

+ Nhóm 3,4. Tại sao ta chọn Đông Khê là hướng tấn công đầu tiên ?

- Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu rõ: Phương châm chiến dịch
của ta là “đánh điểm, diệt viện”.Ta đánh vào Đông Khê là
đánh vào nơi quân địch tương đối yếu nhưng lại là vị trí
rất quan trọng của địch trên tuyến phòng thủ Cao Bằng Lạng Sơn. Mất Đông Khê, buộc địch phải cho quân đi ứng
cứu, ta có cơ hội thuận lợi tiêu diệt chúng trong vận động.
- Trong bức thư gửi các chiến sỹ ở biên giới, Hồ Chủ Tịch
đã nhắc nhở : “Trong cuộc chiến đấu này ta chỉ được đánh
thắng, không cho đánh bại”

Bác Hồ cùng Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại mặt trận Đông Khê năm 1950.

“Không có việc gì khó,
Chỉ sợ lòng không
bền.
Đào núi và lấp biển,
Quyết chí ắt làm nên.”

Bác Hồ ghé thăm đội TNXP- tháng 9/1950

+ DIỄN BIẾN.

18/9/1950
quân ta tiêu
diệt cứ diểm
Đông Khê
22/10/1950
quânPháp
rút khỏi
đường số 4.

ĐÔNG KHÊ

CAO BẰNG

THẤT KHÊ

ờ
Đư

VIỆT BẮC

ng
số
4

Mặt
trận
phối
hợp

Hành lang Đông - Tây

16/9/1950
quân ta tấn
công vào cứ
điểm Đông
Khê
quânPháp
rút về Na
Sầm, rồi
Lạng Sơn.

CHIẾN DỊCH BIÊN GIỚI THU – ĐÔNG NĂM 1950

Đại đội trưởng Trần Cừ
Người anh hùng lấy thân
mình lấp lỗ châu mai, bịt được
hỏa lực địch, quân ta ào vào
chiếm đồn,.. và hy sinh trước lô
cốt địch trong trận đánh điểm
Đông Khê
Ngoài ra còn có nhiều chị em dân công
được Bác Hồ và chính phủ tặng Huân
chương chiến công như chị Đinh Thị Dậu,
Đinh Thị Bỏng, Đinh Thị Mẫn, Đàm Thị
Nhay, Triệu Thị Soi, Nguyễn Thị Bé,….

Đại đội trưởng Trần Cừ
Người anh hùng lấy thân mình lấp lỗ
châu mai, bịt được hỏa lực địch, quân
ta ào vào chiếm đồn,.. và hy sinh trước
lô cốt địch trong trận đánh điểm Đông
Khê.

+ Diễn biến:(sgk)
+ Nguyên nhân thắng lợi:

- Xác định đúng tình hình ta và địch, ta chủ động mở
chiến dịch.
- Tạo tình thế bất ngờ (Kết hợp nghi binh, phối hợp)
- Chọn đúng thời điểm và điểm đột phá đầu tiên ở Đông
Khê.

Hồ Chủ Tịch nói: Sau trận Đông Khê có thể địch sẽ giành lại Đông Khê
để giữ vững Cao Bằng, hoặc phải đánh lên để đón quân Cao Bằng rút lui
về đấy. Người vạch rõ ý đồ tác chiến của ta là :
« Nhử thú dữ vào tròng » để khép vòng lưới thép tiêu diệt chúng.

Lần đầu tiên ta chủ động mở chiến dịch lớn mà còn biết
chọn hướng chiến dịch chính xác; đánh điểm đột phá
chính xác ; dự đoán được ý định của địch ; biết đánh địch
bằng cách đánh mà ta đã lựa chọn, buộc địch phải bị động
trước cách đánh của ta.  Đó chính là nghệ thuật chỉ đạo
chiến tranh của Đảng và Hồ Chí Minh.

ờ
Đư
ng
số

VIỆT BẮC

4

Hành lang Đông - Tây

CHIẾN DỊCH BIÊN GIỚI THU – ĐÔNG NĂM 1950

+ Kết quả:
- Giải phóng biên giới Việt-Trung dài 750km từ Cao Bằng đến
Đình Lập với 35 vạn dân.
- Hành lang Đông-Tây bị chọc thủng ở Hoà Bình.
- Thế bao vây của địch ở căn cứ địa Việt Bắc bị phá vỡ.
- Kế hoạch Rơ-ve của Pháp bị phá sản.
+ Ý nghĩa:
Chiến dịch Biên giới kết thúc thắng lợi đã đưa cuộc kháng chiến
của ta chuyển sang giai đoạn mới, chủ động tiến công và phản
công ngày càng lớn.

+ Luyện tập:
So sánh điểm giống và khác nhau của chiến dịch biên giới thu- đông 1950 với
chiến dịch Việt Bắc thu- đông 1947 ?
Tiêu chí so sánh
Chiến dịch Việt Bắc 1947 Chiến dịch Biên giới 1950
 
 
 
Giống nhau
 
 
 
 
Khác nhau
 

 

SO SÁNH CHIẾN DỊCH VIỆT BẮC 1947 VỚI CHIẾN DỊCH
BIÊN GIỚI 1950

Tiêu chí so sánh
Khác nhau

Chiến dịch Việt Bắc
1947
Thực dân Pháp chủ động
tấn công ta

Là chiến dịch phản công
đầu tiên của ta trong
kháng chiến chống Pháp,
làm thất bại âm mưu
đánh nhanh thắng nhanh

Giống nhau

Chiến dịch Biên giới
1950
Ta chủ động tấn công Pháp
Là chiến dịch tiến công
lớn đầu tiên của ta trong
kháng chiến chống Pháp,
làm thất bại kế hoạch Rơ ve

Ta đều giành thắng lợi

1. Năm 1950 thực dân Pháp thực hiện kế hoạch Rơ-ve
nhằm mục đích gì?
a. Mở một cuộc tiến công quy mô lớn vào căn cứ địa Việt Bắc.
b. Cô lập căn cứ địa Việt Bắc.
c. Khoá cửa biên giới Việt-Trung, cô lập căn cứ địa Việt Bắc,
thiết lập hành lang Đông-Tây (từ Hải Phòng đến Sơn La).
d. Nhận được viện trợ về tài chính và quân sự của Mĩ.
2. Trong chiến dịch Biên giới, trận đánh nào ác liệt và có ý
nghĩa nhất?
a Đông Khê.
b. Thất Khê.
c. Phục kích đánh địch trên đường số 4.
d. Phục kích đánh địch từ Cao Bằng rút chạy.

3.Kết quả lớn nhất của ta trong chiến dịch Biên giới 1950 là gì?
a. Loại khỏi vòng chiến đấu hơn 8000 quân địch.
b. Giải phóng vùng biên giới Việt Trung dài 750 km từ Cao Bằng đến Đình Lập
với 35 vạn dân
c. Hành lang Đông-Tây bị chọc thủng ở Hoà Bình
d. Bảo vệ căn cứ địa Việt Bắc. Kế hoạch Rơve của Pháp bị phá sản
4.Thắng lợi này chứng minh sự trưởng thành của quân đội ta và cuộc kháng
chiến từ thế phòng ngự sang thế tiến công. Đó là ý nghĩa lịch sử của chiến
dịch nào?
a. Chiến dịch Việt Bắc 1947.
b. Chiến dịch Biên giới 1950.
c. Chiến dịch Tây Bắc 1952.
d. Chiến dịch Điện Biên Phủ 1954.

+ Vận dụng.
? Sau chiến dịch Biên giới, tình thế giữa ta và địch như thế nào ? Em
hãy chứng minh cho nhận định trên ?