KIỂM TRA BÀI CŨ
Phân biệt từ ghép đẳng lập và từ ghép chính phụ? Nêu ví dụ?
CA DAO, DÂN CA
NHỮNG CÂU HÁT VỀ TÌNH CẢM GIA ĐÌNH
TIẾT 9:
I/ TÌM HIỂU CHUNG
1/ Khái niệm
Ca dao là lời thơ của dân ca
Dân ca là những sáng tác kết hợp lời và nhạc, tức là những câu hát dân gian trong diễn xướng.
Ca dao dân ca là khái niệm chỉ các thể loại trữ tình dân gian, kết hợp lời và nhạc diễn tả đời sống nội tâm của con người
2/ Giải thích từ khó
II/ TÌM HIỂU CHI TIẾT
1/ Bài ca dao thứ nhất
Công cha như núi ngất trời
Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông
Núi cao, biển rộng mênh mông
Cù lao chín chữ, ghi lòng con ơi
- Lời nói của mẹ khi ru con hoặc nói với con
- So sánh:
Công cha = núi ngất trời( rất cao)
Nghĩa mẹ = nước ở ngoài biển Đông
(mênh mông, bao la)
Chiều dọc
Chiều ngang
- Điệp từ: “núi”, “ biển”: nhấn mạnh sự to lớn, cao rộng như công ơn của cha mẹ
- Thể thơ lục bát: hài hòa, đi vào lòng người
- “ Cù lao, chín chữ”: Cụ thể hóa công ơn cha mẹ
- Ghi lòng con ơi: lời nhắn nhủ, dặn dò.
Công lao trời biển của cha mẹ và bổn phận, trạch nhiệm của kẻ làm con trước công ơn to lớn ấy
1. Bài 1
- Nội dung: Ca ngợi công lao trời biển của cha mẹ đối với con cái và bổn phận trách nhiệm của con cái đối với cha mẹ.
Nghệ thuật:
+ Thể thơ lục bát, giọng điệu ngọt ngào của điệu hát ru.
+ Hình ảnh so sánh đặc sắc.
+ Từ láy: mênh mông. 
+ Điệp từ: núi, biển.
Ơn cha nặng lắm ai ơi
Nghĩa mẹ bằng trời chín tháng cưu mang
Công lao cha mẹ không gì so sánh nổi
Những bài ca dao có nội dung tương tự
Công cha như núi Thái Sơn
…….
Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con.
Nuôi con mẹ héo vóc hình
Cạn bầu sữa ngọt mà tình không vơi.
Lên non mới biết non cao
Nuôi con mới biết công lao mẫu từ.
Con cái phải có nghĩa vụ biết ơn và kính yêu cha mẹ.
1/ Bài ca dao thứ tư
Anh em nào phải người xa
Cùng chung bác mẹ một nhà cùng thân
Yêu nhau như thể tay chân
Anh em hòa thuận, hai thân vui vầy.
- Lời của ông bà, cha mẹ, cô bác… nói với con cháu, hoặc anh em nói với nhau.
Anh em [ đối chiếu ] người xa
=> Tình cảm anh em khăng khít không thể thay thế được.
- Từ “ cùng” “ chung” “ một”: Chung nguồn gốc, môi trường sống, sướng khổ có nhau trong một nhà
So sánh “ yêu” “ như thể tay chân”
Trừu tượng
Cụ thể
- Anh em hòa thuận đêm lại niềm vui cho cha mẹ, gia đình
Anh em trong gia đình phải yêu thương, giúp đỡ lẫn nhau như vậy cha mẹ mới vui lòng.
2. Bài 4
- Nội dung: Bài ca dao là tiếng hát về tình cảm anh em thân thương, ruột thịt; Nhắc nhở: anh em phải hòa thuận, nương tựa vào nhau để cha mẹ vui lòng.
Nghệ thuật:
+ Lối so sánh cụ thể.
Anh em như thể tay chân
Rách lành đùm bọc, dở hay đỡ đần​
Ai về đợi với em cùng
Thân em nay bắc mai đông một mình
Chi bằng ruộng tốt rừng xanh
Vui cha, vui mẹ, vui anh em nhà!​
MỘT SỐ BÀI CA DAO DÂN CA VỀ TÌNH CẢM GIA ĐÌNH
Gió mùa thu mẹ ru con ngủ
Năm canh chày mẹ thức đủ năm canh.
Lên non mới biết non cao,
Nuôi con mới biết công lao mẹ, thầy
Đố ai đếm được lá rừng
Đố ai đếm được mấy tầng trời cao
Đố ai đếm được vì sao
Đố ai đếm được công lao mẹ già
II/ TỔNG KẾT
2/ Nghệ thuật
Sử dụng các biện pháp: so sánh, ẩn dụ
Thể thơ lục bát
1/ Nội dung.
Tình cảm gia đình là chủ đề tiêu biểu của ca dao, dân ca
- Là lời của ông bà, cha mẹ, muốn nhắc nhở con cháu về công ơn sinh thành, tình mẫu tử và anh em ruột thịt
Thể thơ được sử dụng chủ yếu trong những bài ca dao trên là gì?
Thể lục bát và lục bát biến thể
Trong chùm những câu hát về tình cảm gia đình, bài ca dao thứ nhất là lời của ai?
Mẹ nói với con