CHỦ ĐỀ 1:

GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT CHƯƠNG TRÌNH
MÔN SINH HỌC

BÀI 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ HỌC TẬP
MÔN SINH HỌC
Tìm hiểu phương pháp nghiên
cứu sinh học
Các thiết bị nghiên cứu và
học tập môn Sinh học
Các kỹ năng trong tiến hành
nghiên cứu khoa học

Tin sinh học – Công cụ
nghiên cứu và học tập môn
Sinh học

KHỞI ĐỘNG

AI NHANH HƠN
Câu 1: Đối tượng nghiên cứu của sinh học là gì?
Câu 1. Sinh vật
Câu 2: Sinh học là ngành khoa học nghiên cứu về vấn đề gì?
Câu 2. Sự sống.
Câu 3: Đơn vị cấu tạo nên mọi cơ thể sống là gì?
Câu 3. Tế bào

I. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ HỌC TẬP MÔN SINH HỌC
Kết hợp thông tin trong SGK, hoạt động theo nhóm hoàn thành PHT theo sự phân công sau:
+ Nhóm 1: Đọc thông tin SGK ở mục I.1 trang 12. Trả lời câu hỏi: Em hãy cho biết phương pháp quan sát là gì? Được
thực hiện qua những bước nào?
+ Nhóm 2: Đọc thông tin SGK ở mục I.2 trang 12, 13 và trả lời câu hỏi: Kể tên một số phương pháp làm việc trong
phòng thí nghiệm? Những hoạt động nào được tiến hành trong phòng thí nghiệm ở trường? Khi làm một thí nghiệm ở
phòng thí nghiệm em thường thực hiện theo những bước nào?
+ Nhóm 3: Đọc thông tin SGK ở mục I.3 và trả lời câu hỏi: Phương pháp thực nghiệm khoa học là gì? Những phương pháp
nào thường được sử dụng?

 

Phương pháp quan sát
 

Phương pháp làm việc
trong phòng thí nghiệm
 

Phương pháp thực nghiệm
khoa học
 

Khái niệm
Các bước tiến
hành

 

 

 

Phương pháp quan sát
Khái
niệm

là sử dụng các giác quan
và phương tiện hỗ trợ để
thu thập thông tin về một
hay nhiều đối tượng hoặc
hiện tượng.

Các bước Quan sát được thực hiện
tiến hành theo các bước như sau:
- Bước 1: Lựa chọn đối
tượng và phạm vi quan
sát.
- Bước 2: Lựa chọn công
cụ quan sát.
- Bước 3: Ghi chép số
liệu.

Phương pháp làm việc
trong phòng thí nghiệm
là phương pháp sử dụng các
dụng cụ, hoá chất, quy tắc an
toàn trong phòng thí nghiệm
để thực hiện các thí nghiệm
khoa học.
+ Bước 1: Chuẩn bị các
các thiết
bị, dụng cụ, hoá chất và mẫu
vật để làm thí nghiệm.
+ Bước 2: Tiến hành các thí
nghiệm theo đúng quy trình
và thu thập dữ liệu từ kết
quả thí nghiệm. Từ việc
quan sát và phân tích kết
quả, người nghiên cứu giải
thích và kết luận cho kết quả
thí nghiệm đó.
*Một số kĩ thuật phòng thí
nghiệm thường dùng ở
THPT: Phương pháp giải
phẫu, phương pháp làm và
quan sát tiêu bản.
+ Bước 3: Báo cáo kết quả
thí nghiệm
+ Bước 4: Vệ sinh dụng cụ
thí nghiệm.

Phương pháp thực
thực
nghiệm
nghiệm khoa
khoa học
học
là phương pháp chủ động
động
tác động vào đối tượng
nghiên cứu và
và những
những hoạt
hoạt
động của đối tượng đó
nhằm kiểm soát sự
sự phát
triển của chúng
chúng một cách
cách
có chủ đích.
Để thực nghiệm
nghiệm khoa
khoa học,
học,
người nghiên
nghiên cứu
cứu cần
cần tiến
tiến
hành theo
theo ba
ba bước
bước sau:
sau:
+ Bước 1: Chuẩn
Chuẩn bị
bị các
các
điều kiện thí nghiệm, thiết
thiết
kế mô hình thực nghiệm
nghiệm
phù
phù hợp
hợp với
với mục
mục đích
đích thí
thí
nghiệm.
+ Bước 2: Tiến hành
hành thực
thực
nghiệm và thu thập các
các dữ
liệu. Trong bước
bước này,
này,
người nghiên
nghiên cứu có thể
thể
dùng các
phương
pháp
các phương pháp
khác nhau tuỳ mục
mục đích
đích
thực nghiệm:
nghiên
cứu
nghiệm:
và phân
phân loại để
để định
danh các
các loài sinh
sinh vật;
vật; tách
chiết các
các chế
chế phẩm
phẩm sinh
học; nuôi cấy mô,
mô, tế bào;...
+ Bước 3: Xử
Xử lí các dữ liệu
liệu
thu
thu thập được và báo cáo
kết quả
quả thực
thực nghiệm.
nghiệm.

MỘT SỐ QUY ĐỊNH
AN TOÀN TRONG PHÒNG THỰC HÀNH

II. CÁC THIẾT BỊ NGHIÊN CỨU VÀ HỌC TẬP MÔN SINH HỌC

Hãy kể tên một số thiết bị nghiên cứu trong phòng thí
nghiệm của trường em và cho biết những thiết bị này
dùng để nghiên cứu những lĩnh vực nào của sinh học?

• - Có rất nhiều thiết bị khác nhau từ đơn giản đến phức tạp được sử dụng trong nghiên cứu sinh học như kính
hiển vi, máy li tâm, kính lúp, pipet, đèn cồn, cốc đong…
• - Ống nghiệm: dùng làm thí nghiệm về các phản ứng hoá học.
• - Ống nhỏ giọt: lấy và nhỏ hoá chết lên tiêu bản, mẫu vột.
• - Lam kính và lamen: dùng làm tiêu bản quan sát dưới kính hiển vi quang học.
• - Đèn cồn: đun sôi mẫu cột có thể tích nhỏ, tạo tiêu bản vết bôi,...
• - Cốc thủy tinh: đựng hoá chất.
• - Giấy lọc: lọc các dung dịch nghiền mẫu bột để chắt lấy dịch lọc.
• - Khi sử dụng bất cứ loại thiết bị nào dù đơn giản hay phức tạp, chúng ta cần hiểu rõ cấu trúc, cách vận hành và
sử dụng thiết bị để tránh làm hư hỏng dụng cụ, máy móc, thiết bị cũng như thu được kết quả chính xác và đảm
bảo an toàn.

III. CÁC KỸ NĂNG TRONG TIẾN HÀNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Nêu trình tự các bước trong tiến trình nghiên cứu khoa học.
Để hình thành nên một giả thuyết khoa học và kiểm chứng một giả thuyết
chúng ta cần sử dụng cách tư duy khoa học nào? Giải thích.

IV. TIN SINH HỌC – CÔNG CỤ NGHIÊN CỨU VÀ HỌC TẬP MÔN SINH HỌC

Câu 1. Tin sinh là gì?
Câu 2. Nêu một số vai trò và thành tựu của tin
sinh học.
Câu 3. Chúng ta có thể sử dụng các công cụ tin
học trong học tập môn Sinh như thế nào?

LUYỆN TẬP

Câu 1: Để hỗ trợ cho việc điều tra các vụ án hình sự, các nhà pháp y có thể sử dụng
phương pháp nghiên cứu nào? Cho ví dụ.

Câu 2: Tại sao phẩm chất trung thực rất quan trọng trong nghiên cứu khoa học?

VẬN DỤNG, MỞ RỘNG

Hoạt động nhóm ở nhà: thiết kế thí nghiệm tìm hiểu ảnh hưởng của
nước đến chiều cao cây đậu tương ngoài thực địa.