CÁC HIỆN TƯỢNG BỀ MẶT CỦA CHẤT LỎNG VÀ SỰ CHUYỂN THỂ CỦA CÁC CHẤT
Tổ 2 – Lớp 10D3
A. Đặt vấn đề
Tại sao con nhện nước lại có thể đứng và di chuyển được trên mặt nước?

01
02
Tại sao nước có thể thấm
ngược lên trên khăn giấy ?
B. I. HIỆN TƯỢNG CĂNG BỀ MẶT CỦA CHẤT LỎNG
1.Thí nghiệm
Nhúng khung dây đồng có buộc vòng dây chỉ hình dạng bất kì vào nước xà phòng.
Nhấc nh? khung dây đồng ra ngoài
=> có màng xà phòng phủ kín mặt khung dây.�
Chọc thủng màng xà phòng bên trong vòng dây chỉ
bề mặt xà phòng còn đọng trên khung dây có xu hướng tự co lại để giảm diện tích tới mức có thể
chứng tỏ trên bề mặt phần xà phòng có những lực kéo căng bề mặt chất lỏng gọi là lực căng bề mặt chất lỏng
I. HIỆN TƯỢNG CĂNG BỀ MẶT CỦA CHẤT LỎNG
tác dụng lên một đoạn đường nhỏ bất kì trên bề mặt chất lỏng 
Điểm đặt
Vuông góc với đoạn đường và tiếp tuyến với bề mặt chất lỏng
Phương
Làm giảm diện tích bề mặt chất lỏng
Chiều
 f = σl 
Độ lớn f tỉ lệ thuận với độ dài l của đoạn đường đó.
2.a. Đặc điểm của lực căng bề mặt

σ:- hệ số căng bề mặt (N/m)
-phụ thuộc vào bản chất và nhiệt độ của chất lỏng 
(σ giảm khi nhiệt độ tăng)
b.Ứng dụng
Căng vải trên ô dù hoặc trên mui bạt ô tô tải
Dùng nước xà phòng để giặt quần áo vải
Ống nhỏ giọt chất lỏng
II. HIỆN TƯỢNG DÍNH ƯỚT. HIỆN TƯỢNG KHÔNG DÍNH ƯỚT
1. Thí nghiệm
→ nước dính ướt thủy tinh
→ giọt nước sẽ chảy lan rộng thành một hình dạng bất kì
→ dính ướt
→ phần bề mặt chất lỏng ở sát thành bình sẽ bị kéo dịch lên phía trên một chút và có dạng mặt khum lõm.
→ không dính ướt
→ bề mặt chất lỏng ở sát thành bình sẽ bị kéo dịch xuống phía dưới một chút và có dạng khum lồi.
→ nước không dính ướt thủy tinh
→ giọt nước sẽ vo tròn lại và bị dẹt xuống do tác dụng của trọng lực.
2. Khái niệm
Hiện tượng chất lỏng dính ướt chất rắn : Khi lực tương tác giữa các phân tử chất lỏng và chất rắn lớn hơn lực liên kết giữa các phân tử chất lỏng.
 Mặt chất lỏng ở sát thành bình có dạng mặt khum lõm.
Hiện tượng không dính ướt : Khi lực tương tác giữa các phân tử chất lỏng và chất rắn nhỏ hơn lực liên kết giữa các phân tử chất lỏng.
 Mặt chất lỏng ở sát thành bình có dạng mặt khum lồi.
3. Ứng dụng
Trong công nghệ tuyển khoáng, hiện tượng mặt vật rắn bị dính ướt chất lỏng được ứng dụng để làm giàu quặng theo phương pháp “tuyển nổi”
III.HIỆN TƯỢNG MAO DẪN

1) Thí nghiệm : a.Nhúng ống thủy tinh vào H2O
b. Nhúng ống thủy tinh vào Hg



* Nước dính ướt thủy tinh  Mặt khum lõm  Lực căng bề mặt gây ra áp suất phụ hướng về phía lõm kéo cột chất lỏng dâng lên
* Thủy ngân không dính ướt thủy tinh  Mặt khum lồi  Lực căng bề mặt gây ra áp suất phụ hướng về phía lõm nén cột chất lỏng hạ xuống.
III.HIỆN TƯỢNG MAO DẪN
2) Hiện tượng mao dẫn

 



2) Hiện tượng mao dẫn là gì?
Hiện tượng mức chất lỏng bên trong các ông dẫn có đường kính nhỏ luôn dâng cao hơn, hoặc hạ thấp hơn so với bề mặt chất lỏng ở bên ngoài ống được gọi là hiện tượng mao dẫn 
Click to add text
3) Ứng dụng
Bấc dầu là một vật liệu gồm nhiều sợi bông nhỏ đóng góp vai trò như ống mao dẫn giúp nâng dầu lên phía trên để làm nguyên liệu cháy
Bút máy dựavào một loạt các rãnh mao dẫn trên thân ngòi bút và khe hở nhỏ ở đầu ngòi bút mà vận chuyển mực từ trong ruột bút đến đầu ngòi bút. Khi viết chữ, đầu ngòi bút vừa chạm vào tờ giấy, mực liền dính lên giấy, lưu lại trên đó.
Nước dâng lên từ đất qua hệ thống các ống mao dẫn trong bộ rễ và thân cây để nuôi cây
C. Giải quyết vấn đề
Vấn đề 1: Tại sao con nhện nước lại có thể đứng và di chuyển được trên mặt nước


Các phân tử nước liên kết với nhau tạo nên sức căng bề mặt. Khi nhện nước đứng trên mặt nước, chân của chúng tạo thành chỗ trũng và sức căng mặt nước giữ cho chúng nổi lên và giúp chúng có thể đứng và chạy trên mặt nước.
=> Kết luận: Do Sức căng của bề mặt nước và trọng lượng nhỏ của côn trùng cho phép chúng đi trên nước mà không bị chìm => hiện tượng không dính ướt.

Vấn đề 2: Giải thích tại sao nước có thể thấm ngược lên trên khăn giấy?
=>Kết luận: Do hiện tượng mao dẫn, nước có thể dâng lên từ dưới đáy cốc này sang cốc kia qua hệ thống các ống mao dẫn.
- Hiện tượng mao dẫn là nguyên lý giúp nước được truyền từ cốc đầy sang cốc rỗng.
Các cốc nước được kết nối với nhau bằng ống hút giấy. Giấy vệ sinh có nhiều lỗ rỗng, chứa nhiều ống mao dẫn nhỏ. Khi tiếp xúc với giấy vệ sinh, nước bị "hút" vào các ống mao dẫn và di chuyển vào trong theo mọi hướng. Đây gọi là hiện tượng mao dẫn.
- Nhờ độ bám dính thấp của chất lỏng và lực hút mạnh từ khoảng trống giữa các sợi trong giấy, nước từ từ di chuyển từ cốc này sang cốc khác. Chúng ta có thể thấy mực nước ở các cốc ngang nhau. Theo định luật về các ống thông nhau, các bề mặt của một chất lỏng đồng nhất sẽ cao bằng nhau.