Bài 26:

Các loại quang
phổ

I. Máy quang phổ lăng kính.
- Khái niệm: là dụng cụ dùng để
phân tích một chùm sáng phức
tạp (đa sắc) thành những thành
phần ánh sáng đơn sắc tạo nên
nó.
- Nguyên tắc hoạt động: Dựa vào
hiện tượng tán sắc ánh sáng.
- Cấu tạo: gồm 3 bộ phận
chính: ống chuẩn trực, hệ tán sắc,
buồng tối.

2

+) Ống chuẩn trực: là 1
ống có 1 đầu đặt thấu kính
hội tụ L1, đầu kia là 1 khe
hẹp F đặt tại tiệu cự chính
của L1. Khi chiếu ánh sáng
qua ống chuẩn trực ta
được 1 chùm sáng song
song ( để đảm bảo góc tới
lăng kính của tất cả các
ánh sáng là bằng nhau)
Tác dụng tạo ra chùm ánh
3
sáng : song song

This is a slide title

4

▪+) Hệ tán sắc: bao gồm một (hoặc nhiều) lăng kính
P. chùm sáng đa sắc song song sau khi đi qua lăng
kính sẽ bị phân tán thành nhiều chùm tia đơn sắc
song song với các góc lệch khác nhau.
▪Tác dụng : phân tích chùm tia sáng phức tạp thành
nhiều chum đơn sắc song song.
5

+) Buồng tối ( buồng ảnh): Là một hộp kín ánh
sáng , một đầu có thấu kính hội tụ L2, đầu kia đặt
một phim ảnh (kính ảnh) đặt ở mặt phẳng tiêu diện
của L2. Các chùm sáng song song ra khỏi hệ tán
sắc, sau khi qua L2 sẽ hội tụ tại các điểm trên phim
ảnh gọi là vạch quang phổ
Tác dụng : chụp quang phổ của nguồn sáng.
6

II, Quang phổ phát xạ :
Quang phổ phát xạ của các chất khác nhau có thể chia
thành 2 loại lớn ; quang phổ liên tục và quang phổ vạch.
1 Quang phổ liên tục
a. Quang phổ liên tục là dải sáng có màu biến đổi liên
tục (liền nhau, không bị đứt đoạn) bắt đầu từ màu đỏ.

7

b. Nguồn phát:
▪Quang phổ liên tục do các chất rắn, chất lỏng hoặc chất
khi áp suất cao  (chất khí có tỉ khối lớn) được nung nóng
đến phát sáng phát ra.
c. Đặc điểm:
 Quang phổ liên tục chỉ phụ thuộc vào nhiệt độ của vật
phát sáng, không phụ thuộc vào cấu tạo chất của vật.
 Nhiệt độ càng cao, quang phổ liên tục càng mở rộng dần
về phía tím.

8

d. Ứng dụng
Dùng để đo nhiệt độ của các vật ở rất xa (nhiệt độ các
thiên thể) hoặc các vật có nhiệt độ rất cao (nhiệt độ của
lò luyện kim)

9

2. Quang phổ vạch phát xạ
a. Quang phổ vạch phát xạ là hệ thống các vạch sáng (vạch
màu) riêng lẻ trên nền tối.

10

b. Nguồn phát:
Các chất khí áp suất thấp khi được nung đến nhiệt độ cao hoặc được
kích thích bằng điện đến phát sáng phát ra quang phổ vạch phát xạ.
c. Đặc điểm:
 Quang phổ vạch phát xạ của các nguyên tố khác nhau thì rất khác
nhau về số lượng các vạch, vị trí các vạch (cũng đồng nghĩa với sự
khác nhau về màu sắc các vạch) và độ sáng tỉ đối của các vạch.
 Mỗi nguyên tố hóa học có một quang phổ vạch đặc trưng cho nguyên
tố đó.
11

d. Ứng dụng:
-Dùng để xác định thành
phần nguyên tố cấu tạo
nên vật.

12

III. Quang phổ vạch hấp thụ
a. Quang phổ vạch hấp thụ là hệ thống các vạch tối trên
nền quang phổ liên tục.

b. Điều kiện phát sinh:
Đặt một chất khí áp suất thấp trên đường đi của một chùm
ánh sáng trắng.

13

c. Đặc điểm:
-Vị trí của các vạch tối trùng với vị trí các vạch màu của
nguyên tố có trong chất khí đang xét trong điều kiện chất
khí ấy được phát sáng

-Nếu đặt trên đường đi của chùm ánh sáng trắng một chất rắn hoặc
chất lỏng thì trên nền quang phổ liên tục của nguồn sáng trắng ta thấy
có những đám vạch tối. Đó là do các nguyên tố của chất rắn và chất
lỏng hấp thụ rất nhiều bức xạ đơn sắc kề nhau.
14

d. Ứng dụng
Dùng để nhận biết thành phần cấu tạo chất của các vật.
Nhờ nghiên cứu quang phổ của ánh sáng Mặt Trời mà
người ta tìm được khí hêli trong khí quyển của Mặt Trời
trước khi tìm được nguyên tố hêli trên Trái Đất. Quang
phổ của ánh sáng Mặt Trời mà ta thu được trên Trái Đất là
quang phổ vạch hấp thụ.
15

Cảm ơn thầy và các bạn đã
lắng nghe!

18