BÀI 38
CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG
ĐẾN SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT
TRIỂN Ở ĐỘNG VẬT

Di truyền

Nhân tố bên trong

Các nhân tố
ảnh hưởng
đến sinh
trưởng và
phát triển ở
động vật

Giới tính
Hoocmôn

Thức ăn

Nhân tố bên ngoài

Nhiệt độ
Ánh sáng

1. Di truyền

Gà Ri
3 tháng - 1,6 kg

Gà Hồ
2,5 tháng- 4,5 kg

Hãy nhận xét về giới hạn lớn tối đa của 2 giống gà trên?
Nguyên nhân của sự sai khác đó?

Voi và Thỏ đều ăn cỏ, tại sao Voi có kích thước
lớn hơn nhiều so với Thỏ?
Nhân tố di truyền quyết định tới giới hạn lớn và tốc
độ lớn của động vật.

2. Giới tính

?Hãy cho biết sự khác nhau trong
tốc độ sinh trưởng ở con đực và
cái?

Con trai
Con gái

-Giới tính: Trong cùng 1
loài, sinh trưởng của
con đực khác con cái.
- Thường thì con cái có tốc
độ lớn nhanh hơn và sống
lâu hơn.
Ví dụ: mối chúa lớn rất
nhanh, cơ thể dài gấp đôi
và nặng
Mốigấp 10 lần so với
mối chúa
đực. Mối cái có thể đẻ
6000 trứng mỗi ngày

Tại sao lại có
người “khổng
lồ”, người “tí
hon”?

Tại sao người
này bị bướu
cổ?????

Tại sao nòng
nọc có thể biến
thành ếch???

Hoocmon là nhân tố bên trong ảnh hưởng đến sinh
trưởng và phát triển của động vật.

3. Hoocmon

a. Các hoocmon ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát
triển của động vật có xương sống.
H. sinh
trưởng
(GH)
Quan sát hình và
cho biết tên các
Tiroxin
loại hoocmôn ảnh
hưởng đến sinh
trưởng và phát
triển của
ĐVCXS?

Tuyến yên

Loại
hoocmon

Tên
hoocmon

GH
( hocmon
sinh
Hoocmon
điều hòa sinh trưởng )
trưởng
và
phát triển ở
ĐVCXS

Nơi sản
xuất

Tác dụng sinh lí

Thùy
trước
tuyến
yên

- Kích thích phân chia
TB và tăng cường tổng
hợp Protêin  tăng
kích thước của TB.
- Kích thích PT xương

?Trường hợp nào là do dư thừa và do thiếu hoocmon
sinh trưởng (GH)?
?Tại
sao
khi
thừa
hoocmon GH lại trở thành
người khổng lồ?
?Tại
sao
khi
thiếu
hoocmon GH lại trở thành
người tí hon?
-Dư GH Tế bào và xương
PT quá mức  người
khổng lồ
-Thiếu GH Tế bào và
xương PT chậm  người tí
hon

Ông
Chandra
Bahadur Dangi (74 tuổi),
người chỉ cao 54,6 cm và
anh Sultan Kosen (31
tuổi) cao 2,51 m đã có
màn gặp gỡ ấn tượng gần
tháp Big Ben (tháp
Elizabeth) ở Luân Đôn
(Anh quốc) vào ngày
13/11/2014.

Năm 2009, khi tròn 20
tuổi, He Pingping (20
tuổi) cao 73cm đã có
cuộc gặp gỡ đầy thú vị
với Svetlana (36 tuổi) –
người có đôi chân dài
1,3m được ghi vào sách
Guinness bấy giờ.

?Muốn chữa bệnh tí hon theo em cần phải tiêm GH ở
giai đoạn nào? Tại sao?

Tiêm lúc còn nhỏ, vì ở người lớn GH không có tác
dụng. (Do xương của người lớn các mô phân sinh kéo
dài xương không còn nên dù có GH nhưng vẫn không
thể cao thêm mà chỉ to lên về kích thước).

Tuyến giáp

Chuyển hóa của
tế bào
Quá trình sinh trưởng
và phát triển bình
thường của cơ thể

Loại
hoocmon

Tên
hoocmon

GH
( hocmon
sinh
Hoocmon
điều hòa sinh trưởng )
trưởng
và
phát triển ở
Tirôxin
ĐVCXS

Nơi sản
xuất

Tác dụng sinh lí

Thùy
trước
tuyến
yên

- Kích thích phân chia
TB và tăng cường tổng
hợp Protêin  tăng
kích thước của TB.
- Kích thích PT xương

Tuyến
giáp

- Kích thích chuyển hóa
ở tế bào
- Kích thích q/trình ST
bình thường của cơ thể
- Ở lưỡng cư, tirôxin có
tác dụng gây biến thái
nòng nọc  ếch

Nòng nọc biến
thành ếch và
phát triển bình
thường

Nòng nọc
không biến
thành ếch
được.

Ếch sinh
trưởng không
bình thường

?Hãy
biết
sự phát
nòng
ở từng
Ở
ếchcho
nhái:
Tiroxin
dotriển
tuyếncủa
giáp
tiếtnọc
ra gây
biếntrường
thái từhợp?
nòng
nọc thành ếch.

Tại sao trong
thức ăn và nước
uống thiếu iot
thì trẻ em sẽ
chậm lớn, chịu
lạnh kém, não ít
nếp nhăn, trí tuệ
thấp?

Thiếu tiroxin gây đần độn ở trẻ em.

Tirôxin

Iôt
Thiếu Iôt

Thiếu Tirôxin
Giảm

Chuyển hóa
ở tế bào

Sinh nhiệt
ở tế bào

Chịu lạnh kém

Phân chia và lớn lên
của tế bào

Trí
Chậm Não Tế
tuệ
lớn ít nếp bào
nhăn não ít thấp

Thiếu Tiroxin ở người lớn 
tuyến yên tiết hoocmôn thúc đẩy
tuyến giáp hoạt động mạnh gây
phì đại tuyến tạo bướu cổ

Thừa Tiroxin ở người lớn  gây ra
bệnh Bazơđô do tuyến giáp hoạt động
mạnh tiết nhiều hoocmôn làm tăng
cường trao đổi chất, tăng tiêu dùng
oxi, nhịp tim tăng, người bệnh luôn
trong trạng thái hồi hộp,căng thẳng,
mất ngủ, sút cân nhanh.

Cần
bổ sung
các bướu
chất dinh
dưỡng
cần thiết
Để tránh
bệnh
cổ ta
cần phải
làm để
gì?tránh bị
thiếu hay thừa tirôxin

ản
s
i
ơ
N ất
xu

Buồng trứng

g
ụn
cd í
Tá h l
sin

Kích thích sinh
trưởng và phát
triển mạnh ở giai
đoạn dậy thì

Đặc điểm
sinh dục
thứ cấp
Phát triển
xương

n
ả
s
i
Nơ ất
xu

Tinh hoàn
Đặc điểm sinh
dục thứ cấp

Tác
sin dụng
h lí

Kích thích
sinh trưởng
và phát triển
mạnh ở giai
đoạn dậy thì

Sự phát triển xương

Loại
hoocmon

Tên
hoocmon
Ơstrôgen

Hoocmon
điều hòa sinh
trưởng
và
phát triển ở
ĐVCXS
Testosterôn

Nơi sản
xuất
Buồng
trứng

Tinh
hoàn

Tác dụng sinh lí
- Tăng phát triển xương
- Kích thích phân hóa TB
 hình thành các đặc
điểm sinh dục phụ thứ
cấp
- Tăng phát triển xương
- Kích thích phân hóa TB
 hình thành các đặc
điểm sinh dục phụ thứ
cấp
- Tăng tổng hợp prôtêin,
phát triển cơ bắp

Do hoocmôn testosteron do tinh hoàn tiết ra có tác
Tại sao
trống
bị cắtvàbỏhình
tinhthành
dụng
kíchgà
thích
quácon
trìnhsau
sinhkhi
trưởng
đặc
điểm
thứkhông
cấp như:
mào,
cựa... nên
khi cắt
hoàn
thì sinh
phátdục
triển
bình
thường:
mào
bỏ tinh
hoàncóhoocmôn
này không
được
ra bản
thì các
nhỏ,
không
cựa, không
biết gáy
vàtiết
mất
bộ phận liên
quan
sẽ không
năng
sinh
dục,…được
? hình thành.

b. Các hoocmon ảnh hưởng đến sinh trưởng và
phát triển của động vật không có xương sống
Ở côn trùng: Sự biến thái được điều hòa bởi 2 loại hoocmon là
ecdixon và juvenin

Hãy trình bày
nguồn gốc và tác
dụng sinh lí của
hoocmon ecdixon
và juvenin?

Hãy kể tên các loại
hoocmon sinh
trưởng và phát triển
ở động vật không
xương sống?

Giải thích nguyên nhân lột xác ở sâu bướm và
sâu bướm biến thành nhộng và bướm??

Loại hoocmon

Tên
Nơi sản
hoocmon
xuất

Hoocmon điều Eđixơn
hòa
sinh
trưởng
và
phát triển ở
ĐVKCXS
Juvenin

Tuyến
trước
ngực

Thể
allata

Tác dụng sinh lí
- Gây lột xác ở sâu
bướm
- Kích thích sâu biến
thành
nhộng
và
bướm
- Gây lột xác ở sâu
bướm
- Ức chế quá trình
chuyển
hóa
sâu
thành nhộng và
bướm

Câu 1: Sự biến thái của sâu bướm phụ thuộc vào sự
điều hòa của các hoocmon nào sau đây?
1. Tiroxin 2. GH
Ecdixon
Đáp án đúng là:
a. 1,3
b. 2,4
c. 3,5
d. 4,5

3. Juvenin

4. Testosteron 5.

Câu 2: Ecđixơn gây
A. ức chế sự lột xác của sâu bướm, kích thích
sâu biến thành nhộng và bướm.
B. ức chế sự lột xác của sâu bướm, kìm hãm
sâu biến thành nhộng và bướm.
C. lột xác của sâu bướm, kích thích sâu biến
thành nhộng và bướm.
D. lột xác của sâu bướm, ức chế sâu biến
thành nhộng và bướm.

Câu 3: Ở sâu bướm tác dụng của juvenin là
A. kích thích tuyến trước ngực tiết ra ecđixơn.
B. kích thích sâu biến thành nhộng và bướm.
C. ức chế tuyến trước ngực tiết ra ecđixơn.
D. ức chế sâu biến thành nhộng và bướm.

• Câu 1. Hoocmôn nào sau đây ảnh hưởng đến
sinh trưởng và phát triển ở động vật có
xương sống?
• A. Tiroxin, ecđixơn, hoocmon sinh trưởng (GH)
• B. Testostêron, ơstrôgen, Juvernin
• C. Ơstrôgen, testostêron, hoocmon sinh
trưởng (GH)
• D. Insulin, glucagôn, ecđixơn, Juvernin.

• Câu 2. Trong thành phần cấu tạo của Tirôxin có chất nào sau đây?
A. Sắt
B. Iôt
C. Canxi
D. Magie

• Câu 3. Testostêron được sinh ra ở:
A. Tuyến giáp
B. Tuyến yên
C. Tinh hoàn
D. Buồng trứng

•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

Câu 4. Hoocmon ảnh hưởng đến sự phát triển của sâu bọ là:
A. Ecđixơn và tiroxin
B. Juvernin và tiroxin
C. Ecđixơn và Juvernin
D. Testostêron và ơstrôgen
Câu 5. Hoocmon sinh trưởng GH được sản sinh ra ở:
A. Tinh hoàn
B. Tuyến giáp
C. Buồng trứng
D. Tuyến yên