Nồi nào úp vung nấy
Nói có sách, mách có chứng

Nói dối

Nói mò

Nói nhăng nói cuội

Nói trạng

Nói một cách hú hoạ, không có căn cứ là . . .

Nói có căn cứ chắc chắn là . . .

Nói nhảm nhí, vu vơ là . . . .

Nói sai sự thật một cách cố ý, nhằm che giấu điều gì đó là . . .

Nói khoác lác, làm ra vẻ tài giỏi hoặc nói những chuyện bông đùa, khoác lác cho vui là . . .
Các phương châm hội thoại
I. Phương châm về lượng
An : - Cậu có biết bơi không ?

Ba : - Biết chứ, thậm chí còn bơi giỏi nữa.

An : - Cậu học bơi ở đâu vậy ?

Ba : - Dĩ nhiên là ở dưới nước chứ còn ở đâu.

PHIẾU BÀI TẬP

1. Khi An hỏi “học bơi ở đâu” ý muốn hỏi điều gì ?

……………………………………………………………………………

2. Câu trả lời “ở dưới nước” của Ba có đáp ứng điều mà An cần biết không?

……………………………………………………………………………

3. Theo em, Ba nên trả lời thế nào?

……………………………………………………………………………
Hỏi “Học bơi ở đâu”

Ý hỏi địa điểm

Đáp “Ở dưới nước”

Thông tin thừa, không giải đáp đúng thắc mắc

Gợi ý trả lời

“Tớ học bơi ở câu lạc bộ thành phố.”

- Từ lúc tôi mặc cái áo mới này, tôi chẳng thấy con lợn nào chạy qua đây cả!
- Bác có thấy con lợn cưới của tôi chạy qua đây không?
Vì sao truyện này lại gây cười ? Theo em, anh _có lợn cưới_ và _anh có_ _áo mới_ phải hỏi và trả lời như thế nào ?
*Không nói ít hơn những thông tin mà người hỏi muốn biết *Không nói thừa những thông tin hiển nhiên
_Phương châm về lượng nói vừa_

_Nội dung không thiếu, không thừa nghe em!_

Phương châm về lượng
Bài tập nhanh

Đọc và cho biết câu chuyện sau đã vi phạm phương châm về lượng thế nào?
CÓ NUÔI ĐƯỢC KHÔNG?

Một anh, vợ có thai mới hơn bảy tháng mà đã sinh con. Anh ta sợ nuôi không được, gặp ai cũng hỏi. Một người bạn an ủi:

- Không can gì mà sợ. Bà tôi sinh ra bố tôi, cũng đẻ non trước hai tháng đấy !

Anh kia giật mình hỏi lại:

- Thế à ? Rồi có nuôi được không?
Vi phạm phương châm về lượng

Thừa câu hỏi cuối, vì nếu không nuôi được “bố” thì làm gì có tôi.

Mà có “tôi” nghĩa là “bố tôi” nuôi được.
II. Phương châm về chất
QUẢ BÍ KHỔNG LỒ

Hai anh chàng đi qua một khu vườn trồng bí. Một anh thấy quả bí to kêu lên:

- Chà, quả bí kia to thật !

Anh bạn có tính hay nói khoác, cười mà bảo rằng :

- Thế thì đã lấy gì làm to. Tôi đã từng thấy những quả bí to hơn nhiều. Có một lần, tôi tận mắt trông thấy một quả bí to bằng cả cái nhà đằng kia kìa.

Anh kia nói ngay :

- Thế thì đã lấy gì làm lạ. Tôi còn nhớ, một bận tôi trông thấy một cái nồi đồng to bằng cả cái đình làng ta.

Anh nói khoác ngạc nhiên hỏi

- Cái nồi ấy dùng để làm gì mà to vậy ?

Anh kia giải thích :

- Cái nồi ấy dùng để luộc quả bí anh vừa nói ấy mà.

Anh nói khoác biết bạn chế nhạo mình bèn nói lảng sang chuyện khác.

Đọc và cho biết câu chuyện sau phê phán điều gì:
 Không nên nói những điều mà mình không tin là đúng sự thật.
Phê phán tính nói khoác

Giải trí một chút với mức độ vi phạm phương châm về chất của các Cung hoàng đạo nhé!
Sư Tử (23/07 – 22/08)

Xử Nữ (23/08 – 22/09)
Nhân Mã (23/11 – 21/12)

Thiên Bình (23/09 – 23/10)
*Khi giao tiếp, đừng nói những điều mà mình không tin là đúng hay không có bằng chứng xác thực
_Phương châm về chất nhớ thêm_

_Nói điều tin đúng chứng bằng có ngay._

Phương châm về chất
TÌNH HUỐNG

Bạn A, hôm nay nghỉ học. Không biết vì lí do gì.

Cô giáo hỏi : “Vì sao bạn A nghỉ học?”

Nếu không biết chắc chắn lí do của A, thì các em sẽ trả lời thầy thế nào?

- Thưa cô, hình như bạn ấy bị ốm .

- Thưa cô, em nghĩ là bạn ấy bị ốm.

- Thưa cô, có lẽ là bạn ấy bị ốm.
III.

Luyện tập
1

2

3

4

5

1

2

3

4

5

CHÚC MỪNG ĐỘI BẠN THỎ

CONGRATULATIONS RABBIT TEAM

CHÚC MỪNG ĐỘI BẠN CỌP

CONGRATULATIONS TIGER TEAM

AI LÊN CAO HƠN

overtop
Giải thích nghĩa của thành ngữ “Ăn đơm nói đặt” và “Ăn ốc nói mò” + Cho biết thành ngữ này liên

quan đến phương châm hội thoại nào ?

- Ăn đơm nói đặt: Chê những kẻ bịa chuyện, vu khống, đặt điều để nói xấu người khác

- Ăn ốc nói mò: Phê phán những kẻ chỉ phỏng đoán, nói không chính xác, không có căn cứ chắc chắn

RABBIT TEAM
Giải thích nghĩa của thành ngữ “Ăn không nói có” và “Cãi chày cãi cối” + Cho biết thành ngữ này liên

quan đến phương châm hội thoại nào ?

- Ăn không nói có: điêu toa không thật thà, dựng chuyện, bịa đặt, vu khống hoàn toàn

- Cãi chày cãi cối: cố tranh cãi cho bằng được mặc dù không có lí lẽ thuyết phục

RABBIT TEAM
Sau khi học về PCHT, theo em, vì sao người nói đôi khi phải dùng những cách diễn đạt như: _như tôi _

_được biết, tôi tin rằng, nếu tôi không lầm thì, _

_tôi nghe nói, theo tôi nghĩ, hình như là . . . _

Vì người nói thể hiện thái độ thận trọng với những thông tin họ nói chưa chắc chắn, chưa hoàn toàn xác thực

RABBIT TEAM
Câu “Trâu là một loài gia súc nuôi ở nhà.” đã vi phạm phương châm nào, vì sao?

 Thừa cụm từ “nuôi ở nhà”  Vi phạm PC về lượng

RABBIT TEAM
Thế nào là phương châm về chất?

Khi giao tiếp không nên nói những diều mà mình không tin là đúng hay không có

bằng chứng xác thực

RABBIT TEAM
Giải thích nghĩa của thành ngữ “Khua môi múa mép” và “Nói dơi nói chuột” + Cho biết thành ngữ này liên

quan đến phương châm hội thoại nào ?

- Khua môi múa mép: bẻm mép, nói nhiều, tỏ ra hùng biện,thường ba hoa, khoác lác

- Nói dơi nói chuột: nói những chuyện đâu đâu,không thiết thực, không ăn nhập vào vấn đề

TIGER TEAM
Giải thích nghĩa của thành ngữ “Hứa hươu hứa vượn” và “Ăn ngay nói thật” + Cho biết thành ngữ này liên quan đến phương châm hội thoại nào ?

- Hứa hươu hứa vượn: hứa liều để được lòng nhưng không thực hiện lời hứa

- Ăn ngay nói thật: Ăn ở ngay ngắn, thật thà (Không nói khoác/ dối)

TIGER TEAM
Sau khi học về PCHT, theo em, vì sao người nói đôi khi phải dùng những cách diễn đạt như: _như tôi đã trình bày, như mọi người đều biết …_

Vì người nói muốn báo cho người nghe biết việc nhắc lại nội dung đã cũ là có chủ ý.

TIGER TEAM
Câu “Bồ câu là loài chim có hai cánh.” đã vi phạm phương châm nào, vì sao?

 Thừa cụm từ “có hai cánh”  Vi phạm PC về lượng

TIGER TEAM
Phương châm về lượng là gì?

Khi giao tiếp cần nói cho có nội dung, nội dung phải đáp ứng yêu cầu của cuộc giao tiếp

TIGER TEAM
Hướng dẫn tự học

Học thuộc ghi nhớ.

Làm bài tập SGK

Đặt 2 đoạn hội thoại vi phạm 2 phương châm hội thoại trên

Soạn bài: “Sử dụng 1 số BPNT trong văn bản thuyết minh”