Bài 3:
CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI
PHƯƠNG ĐÔNG
(Tiết 2)
4. Chế độ chuyên chế cổ đại.( Dựa vào 2 đoạn đầu tiên mục 4 SGK trả lời câu hỏi)
=> Nhà nước ra đời để điều hành, quản lí xã hội
Thể chế
chính trị của các QG phương Đông là gì?
Nhận xét về vai trò của nhà vua?
Đọc Tư liệu sau hãy trả lời?
Kim tự tháp
Bia đá khắc
Luật Hammurabi
- Chế độ nhà nước do vua đứng đầu, có quyền lực tối cao gọi là chế độ chuyên chế cổ đại(Bản chất là NN Quân chủ chuyên chế Trung ương Tập quyền)
Hoàng Đế - Trung Quốc
Pha-ra-ông(Ai Cập)
=>Như vậy, Chế độ nhà nước XH cổ đại đầu tiên ở phương Đông do vua đứng đầu, nắm mọi quyền hành gọi là chế độ Chuyên chế cổ đại
Bộ máy hành chính(Quý tộc)


Nắm cả pháp quyền và thần quyền, có tên gọi khác nhau ở mỗi nước: Pha-ra-on(AiCập),En-xi(L Hà)
Dưới vua là một bộ máy quan liêu giúp việc thừa hành: thu thuế, trong coi xây dựng, chỉ huy quân đội…
5. Văn hóa cổ đại phương Đông(2p)

Nhóm 1: Cách tính lịch của cư dân phương Đông? Tại sao hai ngành Lịch và thiên văn lại ra đời sớm nhất ở phương Đông?

- Nhóm 2: Vì sao chữ viết ra đời? Tác dụng của chữ viết?

- Nhóm 3: Nguyên nhân ra đời của toán học? Những thành tựu của toán học phương Đông và tác dụng của nó?

- Nhóm 4: Hãy giới thiệu những công trình kiến trúc cổ đại phương Đông? Những công trình nào còn tồn tại đến ngày nay?
5a. Lịch pháp và Thiên văn học
Lịch và Thiên văn là 2 ngành khoa học ra đời sớm nhất gắn liền với nhu cầu sản xuất nông nghiệp
Lúc đầu chỉ sự tưởng tượng song rất đúng so với ngày nay
Sáng tạo ra lịch (nông lịch) chia 1 năm 365 ngày gồm 12 tháng
*Tác dụng:
Lịch phục vụ sản xuất nông nghiệp
Thiên văn mở mang hiểu biết của con người về vũ trụ bao la
Lịch Ai cập
5b. Chữ viết
Do nhu cầu ghi chép và lưu trữ chữ viết ra đời
- Ban đầu là chữ tượng hình nghĩa là chữ mô phỏng theo hình vật về sau là chữ tượng thanh hay tượng ý
- Phương tiện ghi chép: xương thú, mai rùa, thẻ tre, lụa, giấy papirut, đất sét,...
Đóng góp to lớn của cư dân cổ đại
*Tác dụng:- Chữ viết là 1 phát minh lớn của loài người và cũng là biểu hiện đầu tiên cơ bản của văn minh nhân loại
- Nhờ nó mà chúng ta hiểu được phần nào lịch sử thế giới cổ đại.


giấy papirus
Mai rùa
Chữ giáp cốt
Chữ trên thẻ tre
đá huyền thạch
xương thú
5c. Toán học
Nguyên nhân: Nhu cầu tính toán, đo đạc lại ruộng đất
nên Toán học đã ra đời
- Thành tựu Các công thức sơ đẳng về hình học: tính được diện tích hình tròn, tam giác…, các bài toán đơn giản về số học cộng, trừ, nhân, chia,.. phát minh ra số 0 của cư dân Ấn Độ, pi = 3,16

- Tác dụng: là những phát minh quan trọng, có ảnh hưởng đến văn minh nhân loại.

5d. Kiến trúc

Từ thời cổ đại người ta đã xây dựng nhiều công trình lớn tiêu biểu: Kim tự tháp (Ai Cập), thành Babilon,lăng mộ(Ấn Độ)...

Xây dựng các công trình để thờ thần thánh hoặc lăng mộ của vua biểu tượng cho uy quyền của nhà vua
Những thành tựu đó là công sức sáng tạo của con người thời cổ đại

- Ngày nay còn tồn tại một số công trình như Kim tự tháp Ai Cập, Vạn lý trường thành, cổng I-sơ-ta thành Ba-bi-lon,...

LUYỆN TẬP
Câu 1: Tại sao gọi chế độ nhà nước ở phương Đông cổ đại là chế độ quân chủ chuyên chế cổ đại?
A. Xuất hiện sớm nhất, do nhà vua đứng đầu.
B. Đứng đầu nhà nước là vua, có quyền lực tối cao.
C. Xuất hiện sớm nhất, do vua chuyên chế đứng đầu, có quyền lực tối cao.
D. Nhà nước đầu tiên từ thời cổ đại

Câu 2: Ý nào không phản ánh đúng đặc điểm của nhà nước chuyên chế cổ đại.
A. Xuất hiện đầu tiên trong lịch sử.
B. Do vua đứng đầu có quyền lực tối cao.
C. Giúp việc cho vua là bộ máy hành chính quan liêu.
D. Nho giáo là hệ tư tưởng chính thống.
Câu 3: Đọc đoạn tư liệu sau về nội dung trong luật Hammurabi (Lưỡng Hà):
“Trâm, một vị vua quang minh và ngoan đạo, phát huy chính nghĩa ở đời, diệt trừ kẻ gian ác, không tuân theo pháp luật, làm cho kẻ mạnh không hà hiếp kẻ yếu, làm cho Trẫm giống như thần Samat, soi đến dân đen, tỏa ánh sáng khắp mặt đất”
Hãy cho biết đoạn tư liệu trên nói lên điều gì?
A. Nhà nước hình thành để cai quản xã hội theo luật pháp.
B. Nhà nước hình thành trên cơ sở nhu cầu trị thủy, làm thủy lợi.
C. Nhà nước do vua đứng đầu và có toàn quyền.
D. Nhà vua cai trị đất nước theo luật pháp tiến bộ.
Câu 4: Điểm hạn chế của chữ viết của người phương Đông là
A. Chữ có quá nhiều hình, nét, kí hiệu nên khả năng phổ biến bị hạn chế.
B. Chất liệu để viết chữ rất khó tìm.
C. Các kí hiệu, hình nét không ổn định mà luôn thay đổi.
D. Chỉ để biên soạn các bộ kinh, không có khả năng ứng dụng trong thực tế.
Câu 5: Nhà nước phương Đông cổ đại mang bản chất của
A. Nhà nước độc tài quân sự.
B. Nhà nước quân chủ chuyên chế cổ đại.
C. Nhà nước quân chủ chuyên chế trung ương tập quyền.
D. Nhà nước dân chủ tập quyền.
Câu 6: Chữ số A rập kể cả số 0 được dùng ngày nay là thành tựu của
A. Người Ai cập cổ đại B. Người Lưỡng Hà
C. Người La Mã cổ đại D. Người Ấn Độ cổ đại
Câu 7: Nhận xét nào không đúng về nền văn hóa cổ đại phương Đông?
A. Là cái nôi của nền văn minh nhân loại
B. Có nhiều đóng góp cho nhân loại về chữ viết và toán học…
C. Những thành tựu về khoa học của người phương Đông đặt nền tảng cho sự ra đời của các ngành khoa học sau này
D. Thể hiện rõ tính tập quyền, chuyên chế của nhà nước cổ đại phương Đông
Câu 8: Vì sao trong các bộ luật nhà nước cổ đại phương Đông có nhiều điều khoản liên quan đến công tác thủy lợi và quy định hình phạt rất nặng đối với những ai vi phạm đến các điều khoản này?
A. Người phương Đông cổ đại rất coi trọng công tác thủy lợi
B. Để đảm bảo tưới tiêu cho ruộng đồng
C. Ở đây nghề nông là gốc
D. Hình thành bên lưu vực các dòng sông lớn, công tác trị thủy và thủy lợi là điều kiện tiên quyết để duy trì và phát triển quốc gia
HẸN GẠP LẠI