Bài 3: Các quốc gia cổ đại phương Đông
1, Điều kiện tự nhiên
- Sự xuất hiện công cụ bằng kim loại đã báo hiệu sự tan vỡ hoàn toàn của chế độ công xã thị tộc và là khởi đầu của thời đại văn minh.
- Bước chuyển mình vĩ đại đó đã diễn ra đầu tiên ở phương Đông, trên lưu vực của các dòng sông lớn như sông Nin ở Ai Cập; Ơ-phơ-rát và Ti-gơ-rơ ở Lưỡng Hà; sông Ấn, sông Hằng ở Ấn Độ; Hoàng Hà ở Trung Quốc,...
• Ở đây có những điều kiện thiên nhiên hết sức thuận lợi cho đời sống của con người:
+ Đồng bằng ven sông rộng, đất đai phì nhiêu và mềm xốp, dễ canh tác.
+ Lượng mưa đều đặn phân bố theo mùa, có khí hậu ấm nóng (trừ Trung Quốc).
+ Vào mùa mưa hằng năm, nước sông dâng cao, phủ lên các chân ruộng thấp một lớp đất phù sa màu mỡ, thích hợp cho việc gieo trồng các loại cây lương thực.
- Khoảng 3500 - 2000 năm TCN, cư dân đã tập trung khá đông theo từng bộ lạc trên các thềm đất cao gần sông. Đầu tiên là ở Tây Á và Ai Cập.
Sông Hoàng Hà (Trung Quốc)
Sông Nin (Ai Cập)
2, Sự phát triển kinh tế
- Họ đã biết sử dụng đồng thau và công cụ bằng đá, tre, gỗ.
- Sống chủ yếu bằng nghề nông. Họ đã biết trồng mỗi năm 2 vụ lúa.
Nhưng để đạt được điều đó, trước tiên người dân ở đây phải lo xây dựng hệ thống thuỷ lợi, đắp đê ngăn lũ, đào kênh máng dẫn nước...
Công việc trị thuỷ khiến mọi người liên kết, gắn bó với nhau trong tổ chức công xã.
- Ngoài việc “lấy nghề nông làm gốc”, các cư dân nông nghiệp cổ này còn kết hợp nuôi gia súc, làm đồ gốm và dệt vải để đáp ứng nhu cầu hằng ngày của mình.
- Họ tiến hành trao đổi sản phẩm giữa vùng này với vùng khác. Đó là những ngành kinh tế bổ trợ cho nghề nông
Hình ảnh thu hoạch lúa của con người thời cổ đại
Khoảng năm 15.000 TCN (cách đây khoảng 17.000 năm), quá trình thuần hóa động vật bắt đầu diễn ra
3, Quá trình hình thành các quốc gia cổ đại:
-Các quốc gia cổ đại phương Đông đã được hình thành ở lưu vực các con sông lớn như: Sông Nin (Ai Cập), Sông Ơ–phơ–rát và Ti–gơ–rơ (Lưỡng Hà), sông Ấn và Sông Hằng (Ấn Độ); Hoàng Hà và Trường Giang (Trung Quốc),… cư dân ngày càng đông vào cuối thời nguyên thuỷ .
- Đất đai ở lưu vực các con sông lớn thuận lợi cho trồng trọt. Vì thế nghề trồng lúa trở thành ngành kinh tế chính. Con người cũng bắt đầu biết làm thuỷ lợi, đắp đê, đào kênh,… làm cho thu hoạch lúa ổn định hàng năm. Cuộc sống ngày càng được ổn định và nâng cao, trong xã hội xuất hiện kẻ giàu, người nghèo.
- Các quốc gia đầu tiên:
+ Ai Cập: Khoảng 3200 năm TCN
+ Lưỡng Hà: Khoảng thiên niên kỉ IV TCN
+ Ấn Độ: Khoảng giữa thiên niên kỉ III TCN
+ Trung Quốc: Khoảng thế kỉ XXI TCN
- Các quốc gia cổ đại phương Đông đều đã được hình thành từ thiên niên kỉ IV – III TCN và là những nhà nước ra đời vào loại sớm nhất thế giới.
Đại kim tự tháp Giza ở Ai Cập
Vườn treo Babylon
Bảng phân công công việc của nhóm