GIÁO VIÊN: MAI THỊ ĐÀO
QUAN SÁT HÌNH ẢNH SAU VÀ NÊU NHẬN XÉT?
CÁC TIA BỨC XẠ VÀ ỨNG DỤNG
NỘI DUNG BÀI HỌC
Hoạt động 1: Phát hiện tia hồng ngoại và tia tử ngoại
Hoạt động 2: Phát hiện tia X
Hoạt động 3: Bản chất và tính chất chung của các tia bức xạ
Hoạt động 4: Điều kiện và nguồn tạo ra các tia bức xạ
Hoạt động 5: Tính chất và công dụng của các tia bức xạ
Hoạt động 6: Thang sóng điện từ
Em hãy xem đoạn video rồi nhận xét giải thích?
C
J
J
L
L1
L2
F
S
P
Quang phổ liên tục
Vùng tử ngoại
(< t)
Vùng hồng ngoại
(> đ)
?
?
I. THÍ NGHIỆM PHÁT HIỆN TIA HỒNG NGOẠI VÀ TIA TỬ NGOẠI
QUANG PHỔ CỦA ÁNH SÁNG TRẮNG
Hoạt động 2: Phát hiện tia X
Năm 1895, nhà bác học người Đức Rơnghen nhận thấy, từ vỏ thủy tinh đối diện với catôt có một bức xạ được phóng ra mắt không nhìn thấy nhưng nó làm đen một tấm kính ảnh mà ông gói kín trong hộp
Mỗi khi một chùm tia catốt – tức là một chùm electron có năng lượng lớn – đập và một vật rắn thì vật đó phát ra tia X.
Những bức xạ này được gọi là tia X hay tia Rơnghen
Hoạt động3: Bản chất và tính chất chung của các tia bức xạ
Hoạt động3: Bản chất và tính chất chung của các tia bức xạ
TIA HỒNG NGOẠI VÀ TIA TỬ NGOẠI
Hoạt động 4: nguồn phát ra các tia bức xạ
Nhóm 1-2: Ở điều kiện nào phát ra tia hồng ngoại? Hãy lấy ví dụ về nguồn phát ra tia hồng ngoại?
Nhóm 3-4: Ở điều kiện nào phát ra tia tử ngoại? Hãy lấy ví dụ về nguồn phát ra tia tử ngoại?
Nhóm 5-6: Tia X được tạo ra như thế nào?
1. Tia hồng ngoại
BẾP THAN
BẾP GAS
ĐÈN ĐIỐT PHÁT QUANG HỒNG NGOẠI
2. Nguồn tia tử ngoại:
ĐÈN HƠI THỦY NGÂN
HỒ QUANG ĐIỆN
MẶT TRỜI
3. Cách tạo ra tia X
Để tạo ra tia X người ta dùng ống Cu-lít-giơ
là một ống thủy tinh bên trong là chân không
Ống Cu-lít-giơ hoạt động như thế nào?
Ống Cu-lít-giơ có cấu tạo như thế nào?
Chùm electron phát ra từ catốt, được tăng tốc trong điện trường mạnh, khi đập vào A làm A phát ra tia X.
một catốt K bằng kim loại hình chỏm cầu
một atốt A bằng kim loại có kl nguyên tử lớn và điểm nóng chảy cao
Đối âm cực
+
-
Ca tốt
Anốt
Dòng electron
Tia Rơnghen
Ống RƠNGHEN
Tia X được tạo ra như thế nào?
II. Cách tạo ra tia X
Vận dụng
Câu 1. Bức xạ có bước sóng 10-6m thuộc loại nào trong các loại sóng dưới đây?
A. Ánh sáng nhìn thấy
B. Tia hồng ngoại
C. Tia tử ngoại
D. Tia X
Câu 2. Phát biểu nào sau đây không đúng
A. Bếp than đang cháy phát ra tia hồng ngoại.
B. Hồ quang điện phát ra tia tử ngoại.
C. Vật nóng trên 20000C phát ra tia X.
D. Cho một chùm electron có động năng lớn bắn vào kim loại khó nóng chảy có nguyên tử lượng lớn thì phát ra tia X.
Vận dụng
Câu 4. Sắp xếp theo thứ tự tăng dần bước sóng của các bức xạ sau: tia hồng ngoại, tia tử ngoại, tia X, ánh sáng nhìn thấy.
A. Tia hồng ngoại, ánh sáng nhìn thấy, tia tử ngoại, tia X
B. Tia X, tia tử ngoại, ánh sáng nhìn thấy, tia hồng ngoại.
C. Tia hồng ngoại, tia tử ngoại, tia X, ánh sáng nhìn thấy.
D. ánh sáng nhìn thấy, tia hồng ngoại, tia tử ngoại, tia X.
Câu 3. Thân thể con người ở nhiệt độ 370C phát ra bức xạ nào trong các loại bức xạ sau
A. Tia X
B. Bức xạ nhìn thấy
C. Tia hồng ngoại
D. Tia tử ngoại
TÍNH CHẤT VÀ CÔNG DỤNG CỦA CÁC TIA BỨC XẠ
Tính chất và công dụng của các tia bức xạ
I. Tính chất và công dụng của tia hồng ngoại
Tác dụng nhiệt
Sấy khô
Sưởi ấm
Gây ra một số phản ứng hóa học.
Cảnh nhìn ban đêm của hai binh sĩ Mỹ trong cuộc chiến tranh Irac
Ảnh chụp chòm sao Orion bằng máy ảnh hồng ngoại
Biến điệu giống sóng điện từ
Điều khiển từ xa
Tên lửa tự tìm mục tiêu
Vòi nước dùng cảm ứng
Tính chất và công dụng của các tia bức xạ
II. Tính chất và công dụng của tia tử ngoại
Tia tử ngoại
Chế tạo phim ảnh, chụp ảnh nhiều thiên thể
Soi hộ chiếu, chứng minh thư, bằng lái xe, tiền giả
Hộ chiếu Canada khi chiếu tia tử ngoại
Soi tiền
Diệt trùng các dụng cụ y tế, bảo quản thực phẩm, chữa bệnh
Bị Ôzôn hấp thụ
Tính chất và công dụng của các tia bức xạ
III. Tính chất và công dụng của tia X
Dò các lỗ hổng khuyết tật bên trong các sản phẩm đúc
kiểm tra hành lí của hành khách qua các cổng an ninh
chiếu điện, chụp điện,
chụp ảnh thiên thể.
Thiên hà Andromeda quan sát bằng tia tử ngoại và tia X năng lượng cao, xuất ngày 5/01/2016.
Một số hình ảnh đẹp chụp bằng tia X:
Một số hình ảnh đẹp chụp bằng tia X:
Máy đo liều lượng tia X
Diệt trùng
Chữa bệnh ung thư bằng phương pháp trị xạ tia X
Khử trùng dụng cụ y tế
Tính chất và công dụng của các tia bức xạ
Giới thiệu các nhà khoa học
* Năm 1800, William Herschel đã phát hiện sự hiện diện của một loại tia nằm ngoài vùng màu đỏ của ánh sáng khả kiến
* Năm 1801, Johann Wilhelm Ritter nhờ vào các phản ứng hóa học đã khám phá ra một loại ánh sáng nằm ngoài vùng màu tím của quang phổ mặt trời.
VẬN DỤNG
Câu 1: Điều nào sau đây là sai khi so sánh tia hồng ngoại và tia tử ngoại
A. Cùng bản chất là sóng điện từ
B. Đều không thể nhìn thấy được bằng mắt thường
C. Đều có tác dụng lên kính ảnh
D. Tia hồng ngoại có bước sóng nhỏ hơn tia tử ngoại
Câu 2: Ứng dụng của tia tử ngoại.
Kiểm tra khuyết tật của sản phẩm
B. Sử dụng trong bộ điều khiển từ xa của tivi
C. Dùng để kiểm tra hành lý của hành khách ở sân bay.
D. Dùng để sấy, sưởi
VẬN DỤNG
Câu 3: Người ta sử dụng tia nào sau đây để kiểm tra hành lý của hành khách ở sân bay hoặc cửa khẩu?
A. Ánh sáng nhìn thấy
B. Tia hồng ngoại
C. Tia tử ngoại
D. Tia X
Câu 4: Tính chất nào sau đây là của tia hồng ngoại.
A. Có khả năng ion hóa mạnh
B. Có khả năng đâm xuyên mạnh
C. Bị lệch hướng trong điện trường
D. Có tác dụng nhiệt