Kính chào quý thầy cô và các em!
Ngữ văn - Tiết 19:
Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp
PHAN VĂN PHONG
GV TRƯỜNG TH & THCS HUỲNH THÚC KHÁNG
TIẾT 19: CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP
I. Cách dẫn trực tiếp
1. Tìm hiểu ví dụ ( Sgk )
2.Nhận xét: Bộ phận in đậm của 2 đoạn trích là:
a, Dẫn lời nói nhân vật, đặt trong dấu “” và sau dấu :
b, Dẫn ý nghĩ nhân vật, đặt trong dấu “” và sau dấu :
Có thể thay đổi ,ngăn cách giữa lời dẫn và lời người dẫn bằng dấu -
3. Kết luận: Ghi nhớ 1 Sgk/45
II. Cách dẫn gián tiếp
1. Tìm hiểu ví dụ ( Sgk )
2.Nhận xét: Bộ phận in đậm của 2 đoạn trích là:
a, Thuật lại lời nói nhân vật, không đặt trong dấu “”
b, Thuật lại ý nghĩ nhân vật, không đặt trong dấu “”
Cả việc thuật lại lời nói hay ý nghĩ có điều chỉnh cho thích hợp ( không cần đúng nguyên văn )
3. Kết luận: Ghi nhớ 2 Sgk/45
III. Luyện tập
BT1
a, Dẫn lời nói nhân vật ( qua ý nghĩ của lão Hạc gán cho con chó); Cách dẫn trực tiếp.
b, Dẫn ý nghĩ của nhân vật lão Hạc ; Cách dẫn trực tiếp.
BT2
- Cách dẫn trực tiếp: Trong báo cáo chính trị Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ hai của Đảng, chủ tịch HCM nêu rõ: “ Chúng ta…anh hùng”.
- Cách dẫn gián tiếp: Trong báo cáo chính trị chủ tịch HCM khẳng định rằng chúng ta…anh hùng.
BT3
VD: Vũ Nương nhân đó gửi một chiếc hoa vàng và dặn Phan Lang nói hộ với chàng Trương (rằng) nếu còn nhớ chút tình xưa nghĩa cũ thì xin lập một đàn giải oan bên bến sông, đốt cây đèn thần xuống nước, Vũ Nương sẽ trở về.
TUẦN 4
Đọc và tìm hiểu các đoạn văn sau (trích từ truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long):

"Khách tới bất ngờ, chắc cu cậu chưua kịp quét tưuớc dọn dẹp, chưua kịp gấp chăn chẳng hạn" - Hoạ sĩ nghĩ thầm.
* Khi chuyển đổi vị trí hai bộ phận ở (b), ta có:
=> Dẫn lời nói
b) Hoạ sĩ nghĩ thầm: "Khách tới bất ngờ, chắc cu cậu chưua kịp quét tưuớc dọn dẹp, chưua kịp gấp chăn chẳng hạn."
=> Dẫn ý nghĩ
a) Cháu ở liền trong trạm hàng tháng. Bác lái xe bao lần dừng, bóp còi toe toe, mặc, cháu gan lì nhất định không xuống. ?y thế là một hôm, bác lái phải thân hành lên trạm cháu. Cháu nói: "Đấy, bác cũng chẳng "thèm" ngưuời là gì?"
3. K?t lu?n :Ghi nhớ 1 ( Sgk)
Dẫn trực tiếp, tức là nhắc lại nguyên văn lời nói hay ý nghĩ của ngưuời hoặc nhân vật; lời dẫn trực tiếp đuược đặt trong dấu ngoặc kép.
2. Nhận xét: Bộ phận in đậm của 2 đoạn trích là:
a, Dẫn lời nói nhân vật, đặt trong dấu “” và sau dấu :
b, Dẫn ý nghĩ nhân vật, đặt trong dấu “” và sau dấu :
Có thể thay đổi ,ngăn cách giữa lời dẫn và lời người dẫn bằng dấu -
Đọc và tìm hiểu các đoạn trích sau:
= > Dẫn lời nói
= > Dẫn ý nghĩ
a) Lão tìm lời lẽ giảng giải cho con trai hiểu. Lão khuyên nó hãy dằn lòng bỏ đám này, để dùi giắng lại ít lâu, xem có đám nào khá mà nhẹ tiền hơn sẽ liệu; chẳng lấy đứa này thì lấy đứa khác; làng này đã chết hết con gái đâu mà sợ.
(Nam Cao, Lão Hạc)
b) Nhưung chớ hiểu lầm rằng Bác sống khắc khổ theo lối nhà tu hành, thanh tao theo kiểu nhà hiền triết ẩn dật.
(Phạm Văn Đồng, Chủ tịch Hồ Chí Minh,
tinh hoa và khí phách của dân tộc, luương tâm của thời đại)
So sánh cách dẫn ở các ví dụ mục II với cách dẫn ở các ví dụ mục I ?
a) Cháu ở liền trong trạm hàng tháng. Bác lái xe bao lần dừng, bóp còi toe toe, mặc, cháu gan lì nhất định không xuống. ấy thế là một hôm, bác lái phải thân hành lên trạm cháu. Cháu nói: "Đấy, bác cũng chẳng "thèm" ngưuời là gì ?"

b) Hoạ sĩ nghĩ thầm: "Khách tới bất ngờ, chắc cu cậu chuưa kịp quét tuớc dọn dẹp, chuưa kịp gấp chăn chẳng hạn."
= > Nhắc lại nguyên văn lời nói hay ý nghĩ, đưuợc đặt trong dấu ngoặc kép.
= > Thuật lại lời nói hay ý nghĩ có điều chỉnh cho thích hợp, không đặt trong dấu ngoặc kép.
Mục I
Mục II
a) Lão tìm lời lẽ giảng giải cho con trai hiểu. Lão khuyên nó hãy dằn lòng bỏ đám này, để dùi giắng lại ít lâu, xem có đám nào khá mà nhẹ tiền hơn sẽ liệu; chẳng lấy đứa này thì lấy đứa khác; làng này đã chết hết con gái đâu mà sợ.

b) Nhuưng chớ hiểu lầm rằng Bác sống khắc khổ theo lối nhà tu hành, thanh tao theo kiểu nhà hiền triết ẩn dật.
3. K?t lu?n :Ghi nhớ 2 ( Sgk)
Dẫn gián tiếp, tức là thuật lại lời nói hay ý nghĩ của nguười hoặc nhân vật, có điều chỉnh cho thích hợp; lời dẫn gián tiếp không đặt trong dấu ngoặc kép.
2.Nhận xét: Bộ phận in đậm của 2 đoạn trích là:
a, Thuật lại lời nói nhân vật, không đặt trong dấu “”
b, Thuật lại ý nghĩ nhân vật, không đặt trong dấu “”
Cả việc thuật lại lời nói hay ý nghĩ có điều chỉnh cho thích hợp ( không cần đúng nguyên văn )
Bài tập 1: Tìm lời dẫn trong những đoạn trích sau (Trích từ truyện ngắn Lão Hạc của Nam Cao). Cho biết đó là lời nói hay ý nghĩ đưuợc dẫn, là lời dẫn trực tiếp hay gián tiếp?

= > Dẫn lời nói c?a nhõn v?t lóo H?c gỏn cho con chú. Cách dẫn: trực tiếp.
= > Dẫn ý nghĩ; Cách dẫn: trực tiếp.
a) Nó cứ làm in nhuư nó trách tôi; nó kêu uư ử, nhìn tôi, nhuư muốn bảo tôi rằng:"A! Lão già tệ lắm! Tôi ăn ở với lão nhuư thế mà lão xử với tôi nhuư thế này à?"
a) Nó cứ làm in nhuư nó trách tôi; nó kêu u ử, nhìn tôi, nhưu muốn bảo tôi rằng"A! Lão già tệ lắm! Tôi ăn ở với lão nhuư thế mà lão xử với tôi nhưu thế này à?"
b) Sau khi thằng con đi, lão tự bảo rằng: "Cái vưuờn là của con ta. Hồi còn mồ ma mẹ nó, mẹ nó cố thắt lưung buộc bụng, dè sẻn mãi, mới để ra đưuợc năm mưuơi đồng bạc tậu. Hồi ấy, mọi thức đều rẻ cả ."
b) Sau khi thằng con đi, lão tự bảo rằng: "Cái vuườn là của con ta. Hồi còn mồ ma mẹ nó, mẹ nó cố thắt lưung buộc bụng, dè sẻn mãi, mới để ra đưuợc năm mưuơi đồng bạc tậu. Hồi ấy, mọi thức đều rẻ cả ."
Bài tập 2: Viết một đoạn văn nghị luận có nội dung liên quan đến một trong ba ý kiến dưuới đây. Trích dẫn ý kiến đó theo hai cách: dẫn trực tiếp và dẫn gián tiếp.

a) Chúng ta phải ghi nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng. (Hồ Chí Minh, Báo cáo Chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng)
b) Giản dị trong đời sống, trong quan hệ với mọi ngưuời, trong tác phong, Hồ Chủ tịch cũng rất giản dị trong lời nói và bài viết, vì muốn cho quần chúng nhân dân hiểu đưuợc, nhớ đưuợc, làm đưuợc. (Phạm Văn Đồng, Chủ tịch Hồ Chí Minh, tinh hoa và khí phách của dân tộc, luương tâm của thời đại)
c) Ngưuời Việt Nam ngày nay có lí do đầy đủ và vững chắc để tự hào với tiếng nói của mình.
(Đặng Thai Mai, Tiếng Việt, một biểu hiện
hùng hồn của sức sống dân tộc)
Bài tâp 2:
c) Ngưuời Việt Nam ngày nay có lí do đầy đủ và vững chắc để tự hào với tiếng nói của mình.
(Đặng Thai Mai, Tiếng Việt, một biểu hiện
hùng hồn của sức sống dân tộc)
* Dẫn gián tiếp: Để khẳng định những giá trị vô cùng quý báu của Tiếng Việt, giáo sưu Đặng Thai Mai cũng đã nói rằng ngưuời Việt Nam ngày nay có lí do đầy đủ và vững chắc để tự hào với tiếng nói của mình.
Đoạn văn mẫu:
* Dẫn trực tiếp: Để khẳng định những giá trị vô cùng quý báu của Tiếng Việt, giáo sưu Đặng Thai Mai đã nói: "Ngưuời Việt Nam ngày nay có lí do đầy đủ và vững chắc để tự hào với tiếng nói của mình". Chúng ta tự hào về Tiếng Việt thì phải biết giữ gìn sự trong sáng và giàu đẹp của nó, phải biết phát huy nó theo một tầm cao mới của thời đại.

Hôm sau Linh Phi lấy một cái túi bằng lụa tía, đựng muười hạt minh châu, sai sứ giả Xích Hỗn đuưa Phan ra khỏi nưuớc. Vũ Nưuơng nhân đó cũng đưua gửi một chiếc hoa vàng mà dặn:
- Nhờ nói hộ với chàng Truơng, nếu còn nhớ chút tình xuưa nghĩa cũ, thì xin lập một đàn giải oan ở bến sông, đốt cây đèn thần chiếu xuống nưuớc, tôi sẽ trở về.
(Nguyễn Dữ, Chuyện ngưuời con gái Nam Xuơng)
* Cách dẫn gián tiếp:
Hôm sau Linh Phi lấy một cái túi bằng lụa tía, đựng mưuời hạt minh châu, sai sứ giả Xích Hỗn đuưa Phan ra khỏi nưuớc. Vũ Nưuơng nhân đó cũng đua gửi một chiếc hoa vàng và dặn Phan nói hộ với chàng Trưuơng rằng nếu còn nhớ chút tình xuưa nghĩa cũ, thì xin lập một đàn giải oan ở bến sông, đốt cây đèn thần chiếu xuống nưuớc, Vũ Nưuơng sẽ trở về.
Bài tập 3: Hãy thuật lại lời nhân vật Vũ Nưuơng trong đoạn trích sau đây theo cách dẫn gián tiếp:
* Cách dẫn trực tiếp:
Có hai cách dẫn lời nói hay ý nghĩ: dẫn trực tiếp và dẫn gián tiếp.
Cả hai cách dẫn đều có thể sử dụng từ "rằng".
- Khi chuyển từ lời dẫn trực tiếp sang lời dẫn gián tiếp cần:
+ Bỏ dấu hai chấm và dấu ngoặc kép;
+ Chuyển chủ ngữ ở lời dẫn trực tiếp sang ngôi thích hợp (đại từ ở ngôi thứ 3);
+ Thay đổi các từ định vị thời gian cho thích hợp.
Một số kiến thức cần lưuu ý:
TIẾT 19: CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP
I. Cách dẫn trực tiếp
1. Tìm hiểu ví dụ ( Sgk )
2.Nhận xét: Bộ phận in đậm của 2 đoạn trích là:
a, Dẫn lời nói nhân vật, đặt trong dấu “” và sau dấu :
b, Dẫn ý nghĩ nhân vật, đặt trong dấu “” và sau dấu :
Có thể thay đổi ,ngăn cách giữa lời dẫn và lời người dẫn bằng dấu -
3. Kết luận: Ghi nhớ 1 Sgk/45
II. Cách dẫn gián tiếp
1. Tìm hiểu ví dụ ( Sgk )
2.Nhận xét: Bộ phận in đậm của 2 đoạn trích là:
a, Thuật lại lời nói nhân vật, không đặt trong dấu “”
b, Thuật lại ý nghĩ nhân vật, không đặt trong dấu “”
Cả việc thuật lại lời nói hay ý nghĩ có điều chỉnh cho thích hợp ( không cần đúng nguyên văn )
3. Kết luận: Ghi nhớ 2 Sgk/45
III. Luyện tập
BT1
a, Dẫn lời nói nhân vật ( qua ý nghĩ của lão Hạc gán cho con chó); Cách dẫn trực tiếp.
b, Dẫn ý nghĩ của nhân vật lão Hạc ; Cách dẫn trực tiếp.
BT2
- Cách dẫn trực tiếp: Trong báo cáo chính trị Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ hai của Đảng, chủ tịch HCM nêu rõ: “ Chúng ta…anh hùng”.
- Cách dẫn gián tiếp: Trong báo cáo chính trị chủ tịch HCM khẳng định rằng chúng ta…anh hùng.
BT3
VD: Vũ Nương nhân đó gửi một chiếc hoa vàng và dặn Phan Lang nói hộ với chàng Trương (rằng) nếu còn nhớ chút tình xưa nghĩa cũ thì xin lập một đàn giải oan bên bến sông, đốt cây đèn thần xuống nước, Vũ Nương sẽ trở về.
HưUớng dẫn về nhà:
- Học kĩ ghi nhớ (SGK trang 54)
- Làm hoàn chỉnh BT 2, làm bài tập 3 vào vở bài tập. - Chuẩn bị bài: Ôn kĩ về kiến thức: Tóm tắt văn bản tự sự (Khái niệm, mục đích); nghiên cứu các bài tập ở bài: Luyện tập tóm tắt văn bản tự sự.
Cảm ơn quý thầy cô và các em!