TIẾT 115

CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT VẤN ĐỀ TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÍ
* Giống nhau:
Các đề bài đều yêu cầu nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí.
*Khác nhau:
Đề có mệnh lệnh ( đề 1,3,10)
Đề không có mệnh lệnh( đề mở)
Đề bài : Suy nghĩ về đạo lí “ Uống nước nhớ nguồn”
a, TÌm hiểu đề:
- Kiểu bài: NL về một vấn đề TT, ĐL
- NDNL: suy nghĩ về đạo lí “ Uống nước nhớ nguồn”
- PVKT: hiểu biết thực tế, kiến thức về VH.
- PPNL: giải thích, chứng minh, phân tích, tổng hợp.
b, Tìm ý:
Giải thích nghĩa đen, nghĩa bóng: Nước là gì? Nguồn là gì? Uống nước có nghĩa là gì ?Nhớ nguồn ở đây là như thế nào?
Bài học đạo lí ở đây là gì ?
Ý nghĩa của đạo lí ấy ?
Câu hỏi tìm ý:
+ Nghĩa là gì?
+ Biểu hiện ra sao?
+ Đúng/sai thế nào?
+ Có tác dụng gì?
+ Phê phán điều gì?
+ Cần phải làm gì?
Lập dàn ý:
1, Mở bài: Giới thiệu câu tục ngữ và nêu tư tưởng chung của câu TN.
2, Thân bài:
a, Giải thích nội dung câu tục ngữ:
Nghĩa đen, nghĩa bóng.
Ý nghĩa chung của câu
b, Chứng minh tính đúng đắn của tư tưởng, đạo lí ở những phương diện khác nhau trong đời sống ( d/c người thật, việc thật thực hiện tốt đạo lí....)
c, Nhận định, đánh giá tư tưởng, đạo lí đó trong cuộc sống¸( bình luận)
* Đánh giá: tính đúng đắn, sâu sắc và ý nghĩa của tư tưởng, đạo lí ấy :
+ Câu TN nêu nên đạo lí làm người
+ Câu TN khẳng định truyền thống tốt đẹp của dân tộc
+ Câu TN khẳng định 1 nguyên tắc đối nhân xử thế, một nên tảng tự duy trì và phát triển của XH.
+ Câu TN nhắc nhở trách nhiệm của mọi người đối với dân tộc
* Phản biện phê phán những người có thái độ sai ( những kẻ vô ơn )
3. Kết bài
- Câu TN thể hiện một nét đẹp truyền thống của DT
- Ý nghĩa của câu tục ngữ đối với ngày hôm nay
Câu hỏi: Từ dàn ý cụ thể của đề bài trên em hãy rút ra dàn ý chung và nhiệm vụ từng phần của kiểu bài Nghị luận về vấn đề tư tưởng, đạo lí.

Hoạt động cá nhân 1phút
Thảo luận nhóm 6 HS- 3phút trên giấy A0
Đại diện một nhóm trình bày kết quả và chia sẻ ý kiến.
Lập dàn ý:
1, Mở bài: Giới thiệu câu tục ngữ và nêu tư tưởng chung của câu TN.
2, Thân bài:
a, Giải thích nội dung câu tục ngữ:
Nghĩa đen, nghĩa bóng.
Ý nghĩa chung của câu
b, Chứng minh tính đúng đắn của tư tưởng, đạo lí ở những phương diện khác nhau trong đời sống ( d/c người thật, việc thật thực hiện tốt đạo lí....)
c, Nhận định, đánh giá tư tưởng, đạo lí đó trong cuộc sống:
* Đánh giá: tính đúng đắn, sâu sắc và ý nghĩa của tư tưởng, đạo lí ấy :
+ Câu TN nêu nên đạo lí làm người
+ Câu TN khẳng định truyền thống tốt đẹp của dân tộc
+ Câu TN khẳng định 1 nguyên tắc đối nhân xử thế, một nên tảng tự duy trì và phát triển của XH.
+ Câu TN nhắc nhở trách nhiệm của mọi người đối với dân tộc
* Phản biện phê phán những người có thái độ sai ( những kẻ vô ơn )
3. Kết bài
- Câu TN thể hiện một nét đẹp truyền thống của DT
- Ý nghĩa của câu TN đối với ngày hôm nay.
Dàn ý chung của kiểu bài:
1, Mở bài:
Giới thiệu vấn đề tư tưởng, đạo lí cần bàn luận
2, Thân bài :
a, Giải thích nội dung vấn đề ( ý nghĩa của những từ ngữ, hình ảnh..)
b, Chứng minh sự đúng/ sai của tư tưởng, đạo lí ấy bằng dẫn chứng người thật, việc thật.
c, Nhận định, đánh giá về vấn đề tư tưởng, đạo lí ấy trong cuộc sống.
3, Kết bài : Tổng hợp, khẳng định lại vấn đề, rút ra bài học về nhận thức và hành động.
HS nghiên cứu mục II.3 ( Viết bài) – thời gian 1phút và trả lời câu hỏi .

Câu hỏi: Những yêu cầu khi viết các phần mở bài, thân bài, kết bài?
TLN 2 HS- 2phút
Đại diện một nhóm trả lời và chia sẻ ý kiến
Bài tập ( SGK- Tr 55)
1, Tìm hiểu đề, tìm ý
a,Tìm hiểu đề:
- Kiểu bài : NL về 1 vấn đề tư tưởng, đạo lí.
NDNL:Tinh thần tự học
PVKL: trong thực tế, trên sách báo.
PPNL: giải thích, chứng minh, phân tích, tổng hợp.
b, Tìm ý:
+ Học là gì? Tự học là gì? Tinh thần tự học là gì?
+ Biểu hiện bằng d/c nào?
+ Tư tưởng đó đúng thế nào?
+ Có ý nghĩa gì?
+ Cần phê phán điều gì? Cần làm gì?
Lập dàn ý:
1, Mở bài:
Giới thiệu về tinh thần tự học và vai trò, tác dụng của tinh thần tự học.
2, Thân bài:
a,Giải thích:
+ Học là gì?
+ Tự học là gì?
+ Tinh thần tự học là gì?
b, Chứng minh:
- Dẫn chứng các tấm gương trong sách báo( Bác Hồ, Mạc Đĩnh Chi, Nguyễn Hiền..)
- DC trong thực tế ( bạn HS trong lớp, trong trường)
c. Nhận định, đánh giá:
* Đánh giá
- Đó là tư tưởng đúng đắn
- Có ý nghĩa đối với sự phát triển tâm hồn, nhân cách con người
- Là điều kiện dẫn đến sự thành công của mỗi người.
* Phản biện:
Phê phán thái độ ỷ lại, chưa tự giác, thiếu tự lập, phụ thuộc vào thầy cô, vào học thêm..
- Hậu quả học nhạnh quên, lí thuyết suông, kết quả học tập thấp...
3. Kết bài:
Khẳng định lại vai trò của tinh thần tự học đối với sự hình thành và phát triển nhân cách con người .
- Bài học nhận thức hoặc tỏ ý hành động

Lập dàn ý:
1, Mở bài:
Giới thiệu về tinh thần tự học và vai trò, tác dụng của tinh thần tự học.
2, Thân bài:
a,Giải thích:
+ Học là gì?
+ Tự học là gì?
+ Tinh thần tự học là gì?
b, Chứng minh:
- Dẫn chứng các tấm gương trong sách báo( Bác Hồ, Mạc Đĩnh Chi, Nguyễn Hiền...)
- DC trong thực tế ( bạn HS trong lớp, trong trường)
c. Nhận định, đánh giá:
* Đánh giá
- Đó là tư tưởng đúng đắn
- Có ý nghĩa đối với sự phát triển tâm hồn, nhân cách con người
- Là điều kiện dẫn đến sự thành công của mỗi người.
* Phản biện:
Phê phán thái độ ỷ lại, chưa tự giác, thiếu tự lập, phụ thuộc vào thầy cô, vào học thêm..
Hậu quả học nhanh quên, rỗng kiến thức, kết quả thấp...
3. Kết bài:
Khẳng định lại vai trò của tinh thần tự học đối với sự hình thành và phát triển nhân cách con người .
- Bài học nhận thức hoặc tỏ ý hành động
SƠ ĐỒ :
Hướng dẫn học bài:
* Bài cũ: Hoàn thiện BT vào vở.
Luyện viết các đoạn văn của đề bài trên.
* Bài mới: Chuẩn bị bài “ Mùa xuân nho nhỏ”
+ Sưu tầm tư liệu về tác giả ( cuộc đời, sự nghiệp)
+ Trả lời câu hỏi 1,2 phần đọc-hiểu văn bản.