TIẾT 88, 89 :
Tìm hiểu chung về lập luận chứng minh
và cách làm bài văn lập luận chứng minh
TRƯỜNG THCS NGUYỄN QUANG BÍCH
GV : Nguyễn Thị Bích Thùy
TIẾT 88, 89: TÌM HIỂU CHUNG VỀ PHÉP LẬP LUẬN CHỨNG MINH VÀ CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN CHỨNG MINH
 
I - Bài học:
1. Mục đích và phương pháp chứng minh:
a.Ngữ liệu:
*Nhu cầu CM trong cuộc sống:
- Khi bị nghi ngờ, bị hoài nghi...
- Khi cần CM cho ai đó tin lời nói là thật đư­a ra bằng chứng cụ thể: số liệu sự việc,...
Trong đời sống người ta dùng sự thật (chứng cứ xác thực) để chứng tỏ một điều nào đó là đáng tin.
*Tìm hiểu về phép lập luận CM trong văn NL:
VB “Đừng sợ vấp ngã”:

ĐỪNG SỢ VẤP NGÃ
Đã bao lần bạn vấp ngã mà không hề nhớ. Lần đầu tiên chập chững bước đi, bạn đã bị ngã. Lần đầu tiên tập bơi, bạn uống nước và suýt chết đuối phải không? Lần đầu tiên chơi bóng bàn, bạn có đánh trúng bóng không? Không sao đâu vì...
Oan Đi - xnây từng bị toà báo sa thải vì thiếu ý tưởng. Ông cũng nếm mùi phá sản nhiều lần trước khi sáng tạo nên Đi-xnây-len.
Lúc còn học phổ thông, Lu-i Pa-xtơ chỉ là một học sinh trung bình.
Về môn hoá, ông đứng hạng15 trong số 22 học sinh của lớp.
Lép Tôn- xtôi tác giả của bộ tiểu thuyết nổi tiếng Chiến tranh và hoà bình bị đình chỉ học đại học vì "vừa không có năng lực, vừa thiếu ý chí học tập".
Hen- ri Pho thất bại và cháy túi tới năm lần trước khi thành công.
Ca sĩ ô- pê- ra nổi tiếng En-ri-cô Ca-ru-xô bị thầy giáo cho là thiếu chất giọng và không thể nào hát đựơc.
Vậy xin bạn chớ lo sợ thất bại. Điều đáng sợ hơn là bạn đã bỏ qua nhiều cơ hội chỉ vì không cố gắng hết mình.
(Theo Trái tim có điều kì diệu )
TIẾT 88, 89: TÌM HIỂU CHUNG VỀ PHÉP LẬP LUẬN CHỨNG MINH VÀ CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN CHỨNG MINH.
 
*Tìm hiểu về phép lập luận CM trong văn NL:
VB “Đừng sợ vấp ngã”:
- Luận điểm: Đừng sợ vấp ngã.
- Câu văn: Nhan đề, nhắc lại ở câu kết: “Vậy xin bạn chớ lo thất bại”.
- Cách lập luận:
+ Vấp ngã là thường.
+ Những người nổi tiếng cũng từng vấp ngã. Nhưng vấp ngã không gây trở ngại cho họ trở thành nổi tiếng (5 nhân vật nổi tiếng).
+ Nêu ra cái đáng sợ hơn vấp ngã đó là sự thiếu cố gắng.
- Dẫn chứng: Oan- Đi- x nây; Lu- i Pa- x tơ; Lép- tôn- x tôi; Hen- ri Pho; En-ri-cô Ca- ru- xô -> dẫn chứng đáng tin cậy (vì: được lựa chọn, thẩm tra, phân tích ai cũng phải thừa nhận).
Oan Đi-xnây
(1901-1966)

-Nhà làm phim hoạt hình Mĩ nổi tiếng, người sáng lập Đi-xnây-len, công viên giải trí khổng lồ tại ca-li-phoóc-ni-a, nước Mĩ.
- Oan Đi-xnây từng bị toà báo sa thải vì thiếu ý tưởng.
Lu- i Pa-xtơ
(1822-1895)

- Nhà khoa học Pháp, người đặt nền móng cho ngành vi sinh vật học cận đại.
- Lúc còn học phổ thông, Lu- i Pa-xtơ chỉ là một học sinh trung bình.
Lép Tôn- xtôi
(1828-1910)

Nhà văn Nga vĩ đại. tác giả của bộ tiểu thuyết nổi tiếng Chiến tranh và hoà bình
- Lép Tôn- xtôi bị đình chỉ học đại học vì "vừa không có năng lực, vừa thiếu ý chí học tập".
- Hen- ri Pho thất bại và cháy túi tới năm lần trước khi thành công.
Hen- ri Pho
(1863-1947)
->Nhà tư bản, người sáng lập một tập đoàn kinh tế lớn ở Mĩ.
- Ca sĩ ô- pê- ra nổi tiếng của
I-ta-li-a En- ri- cô Ca- ru- xô .
- Từng bị thầy giáo cho là thiếu chất giọng và không thể nào hát đựơc
En-ri-cô Ca-ru-xô (1873-1921)
*. Chứng minh trong văn nghị luận:
Văn bản: “ĐỪNG SỢ VẤP NGÔ.
-LuËn ®iÓm chÝnh: §õng sî vÊp ng·
- Các luận cứ ( lí lẽ và dẫn chứng):
* Đã bao lần bạn vấp ngã mà không hề nhớ (lớ l? và dẫn chứng ).
- Lần đầu.tập đi..bị ngã.
- Lần đầu..tập bơi..suýt chết đuối.
- Lần đầu chơi bóng.không trúng.
- Oan Đi-xnây từng bị sa thải.
-Lui Pa-xtơ.chỉ là một hs trung bình.
-L.Tôn-xtôi bị đình chỉ học đại học.
- Hen-ri-Pho thất bại.., 5 lần.
- Ca sĩ En-ri-cô Ca-ru-xô bị cho là thiếu chất giọng không thể hát du?c.
* Chớ lo thất bại, đáng sợ hơn là .không cố gắng hết mình ( lớ l? ).
NhËn xÐt
-LÝ lÏ: chÝnh x¸c, s¸t víi vÊn ®Ò cÇn chøng minh, ®Þnh h­íng cho dÉn chøng xuÊt hiÖn.
DÉn chøng: Ch©n thùc, tiªu biÓu ®­îc thõa nhËn, cã sù lùa chän, thÈm tra, ph©n tÝch => cã t¸c dông lµm s¸ng tá luËn ®iÓm. DÉn chøng ®ãng vai trß chÝnh trong bµi v¨n .
-C¸ch chøng minh tõ gÇn ®Õn xa , tõ b¶n th©n ®Õn ng­êi kh¸c.Tr×nh tù c¸c ý hîp lý.
=> LËp luËn chÆt chÏ, râ rµng, dÉn chøng næi bËt.
TIẾT 88, 89: TÌM HIỂU CHUNG VỀ PHÉP LẬP LUẬN CHỨNG MINH VÀ CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN CHỨNG MINH
 



=> Văn CM là dùng lí lẽ, bằng chứng chân thực đã được thừa nhận để chứng tỏ luận điểm mới (cần được CM) là đáng tin cậy.

Các lí lẽ bằng chứng phải được lựa chọn thẩm tra phân tích mới có sức thuyết phục .
b. Ghi nhớ: SGK tr 42.


TIẾT 88, 89: TÌM HIỂU CHUNG VỀ PHÉP LẬP LUẬN CHỨNG MINH VÀ CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN CHỨNG MINH
 
2. Các bước làm bài văn lập luận chứng minh.
a . Ngữ liệu:
Đề bài: Nhân dân ta thường nói “có chí thì nên”. Em hãy chứng minh tính đúng đắn của câu TN trên.
B1 - Tìm hiểu đề:
- Kiểu bài: Nghị luận, lập luận CM.
- Vấn đề cần CM: khẳng định vai trò ý nghĩa to lớn của ý chí hoài bão lí tưởng tốt đẹp đối với thành công trong cuộc sống.
- Phạm vi dẫn chứng: trong đời sống, văn học, sách báo...




TIẾT 88, 89: TÌM HIỂU CHUNG VỀ PHÉP LẬP LUẬN CHỨNG MINH VÀ CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN CHỨNG MINH
 
B2 - Tìm ý:
- Lí lẽ :
+ Bất cứ việc gì (dù đơn giản) không có ý chí, không chuyên tâm, kiên trì không thể làm được.
+ Cuộc sống vô vàn khó khăn nếu không có chí không thể vượt qua, không thể thành công.
- Dẫn chứng:
+ Đời sống: Anh Nguyễn Ngọc Kí, Bác Hồ, những danh nhân....những con người vượt lên số phận.
+ Trong sách báo.....
+ Trong văn học.....

B3 - Lập dàn ý:
MB: - Dẫn dắt vấn đề: Vai trò của ý chí quyết tâm trong cuộc sống.
- Trích câu TN.
TB: 1- Giải thích ý nghĩa câu TN:
- Chí: là hoài bão lí tưởng tốt đẹp, ý chí nghị lực, sự kiên trì, là điều cần
thiết của con người để vượt qua mọi khó khăn.
- Nên: là kết quả, thành công, là những điều mong muốn, là cái mục đích
của con người trong cuộc đời.
Có chí thì nên: khẳng định vai trò to lớn của ý chí con người. Ai có ý chí
vượt khó khăn, có quyết tâm, nghị lực sẽ thành công trong sự nghiệp.
2- Chứng minh:
* Xét về lí:
- Chí là điều cần thiết để con người vượt qua những trở ngại.
- Không có chí thì không làm được việc gì.
* Xét về thực tế :
- Những người có chí đều thành công trong cuộc sống.(d/c: Bác Hồ...)
- Chí giúp người ta vượt qua khó khăn “Đào núi và … làm nên”. (d/c)
KB: - Mọi người cần tu dưỡng ý chí bắt đầu từ việc nhỏ nhất.
- Hướng phấn đấu của bản thân.
B4 - Viết bài:
- Tham khảo MB SGK.
- Viết đoạn văn TB triển khai ý (1), (2)
B5 - Kiểm tra, sửa chữa.

=>KL:
Cách làm bài văn chứng minh: Các bước tìm hiểu đề, lập ý,
lập dàn ý, viết bài, kiểm tra sửa chữa.
- Bố cục của bài văn CM:
MB: Nêu luận điểm cần được chứng minh.
TB: Nêu lý lẽ và dẫn chứng để chứng tỏ luận điểm là đúng đắn.
KB: Nêu ý nghĩa của luận điểm đã được chứng minh.
b. Ghi nhớ tr 50.
1- Bài tập 1 (T43): Không sợ sai lầm (Hướng dẫn HS tự làm)
* Luận điểm: Không sợ sai lầm
Câu nêu LĐ:
+ Một người mà lúc nào cũng sợ thất bại...không bao giờ tự lập được.
+ Thất bại là mẹ thành công
+ Câu kết: Những người....của mình.
* Luận cứ:
Sợ sai lầm, sợ thực tế, trốn tránh -> suốt đời không tự lập được (lí lẽ)
-> phân tích: Sợ sặc nước thì không biết bơi; sợ nói sai thì không học được ngoại ngữ; Không chịu mất gì thì sẽ không được gì.
(2) Khi tiến bước vào tương lai không thể tránh sai lầm (lí lẽ)-> phân tích: Sợ sai không dám làm…Tiêu chuẩn đúng sai….Chớ sợ trắc trở ngừng tay
(3) Không cố ý phạm sai lầm: Có kẻ gặp sai lầm thì chán nản… Có kẻ sai thì lại tiếp tục sai…Có người rút kinh nghiệm để tiến lên.
=> Luận cứ rất hiển nhiên, thuyết phục
* So sánh với VB “Không sợ vấp ngã”:
- “Không sợ vấp ngã”: dùng dẫn chứng cụ thể
- “Không sợ sai lầm”: dùng lí lẽ và sự phân tích để CM.
Chúc các em học tốt!