BÀI
C¸ch t¹o ra dßng ®iÖn mét chiÒu

Kiểm tra bài cũ
Câu 1: Vẽ kí hiệu Điốt, đặc tính dẫn điện của Đi?t, chiều thuận của Điốt là chiều nào?
Câu 2: Nêu tên gọi và nhiệm vụ của các bộ phận hợp thành máy phát điện xoay chiều một pha. Nêu sơ lược nguyên lí hoạt động của máy phát điện xoay chiều một pha
Đáp án
Câu 1: A B
Kí hiệu của Điốt:

- Đặc tính của Điốt: cho dòng điện đi qua theo một chiều
- Chiều thuận của Điôt: là từ A đến B
Đáp án
Câu 2:
Stato : l� ph?n c?m, t?o ra t? tr??ng (nam chõm).
Rụto : l� ph?n ?ng, t?o ra dũng ?i?n, (khung dõy) cú th? quay quanh m?t tr?c trong t? tr??ng.
B? gúp : g?m 2 v�nh khuyờn g?n v?i 2 ??u khung v� hai ch?i quột, cú tỏc d?ng truy?n ?i?n n?ng t? ?i?m chuy?n ??ng sang ?i?m c? ??nh .

s
N
Đáp án
Câu 2:
Nguyờn lớ ho?t ??ng
D?a trờn hi?n t??ng c?m ?ng ?i?n t?. Khi khung quay ??u t? thụng qua khung bi?n thiờn ?i?u hũa l�m phỏt sinh trong khung m?t su?t ?i?n ??ng bi?n thiờn ?i?u ho� su?t ?i?n ??ng ?ú t?o ra ? m?ch ngo�i (m?ch tiờu th?) m?t dũng ?i?n xoay chi?u dao ??ng ?i?u ho� thụng qua b? gúp.
Bài mới
Cách tạo ra dòng điện một chiều
NỘI DUNG BÀI HỌC
I/ Lợi ích của dòng điện một chiều (LÊy ®­îc vÝ dô)
II/Chỉnh lưu dòng điện xoay chiều
1/ M¹ch chØnh l­u nöa chu k× (VÏ ®­îc m¹ch, nhËn xÐt ­u nh­îc ®iÓm cña m¹ch)
2/ M¹ch chØnh l­u hai nöa chu k× (VÏ ®­îc m¹ch, nhËn xÐt ­u nh­îc ®iÓm cña m¹ch)
III/ Máy phát điện một chiều (VÏ ®­îc m¹ch, nªu ®­îc cÊu t¹o nguyªn lÝ ho¹t ®éng, so s¸nh víi m¹ch chØnh l­u hai nöa chu k× 4 ®ièt vµ m¸y ph¸t ®iÖn xoay chiÒu mét pha)
I. ÍCH LỢI CỦA DÒNG ĐIỆN MỘT CHIỀU
Hãy quan sát các hình sau,cho biết ích lợi của dòng điện 1 chiều
Trong công nghiệp mạ điện
Nạp điện Ắcquy
Nguồn điện một chiều
Nguồn Pin
Thiết bị điện tử
Cung cấp năng lượng cho các thiết bị điện tử
Các động cơ một chiều để chạy xe điện, xe lửa điện
Yêu cầu các em lấy thêm các ví dụ chứng tỏ ích lợi của dòng điện một chiều (ví dụ thực tế, qua đài, báo hoặc qua các môn học khác)
I. ÍCH LỢI CỦA DÒNG ĐIỆN MỘT CHIỀU
Trong công nghiệp mạ điện, nạp điện Ắcquy
Sản xuất hoá chất bằng điện phân
Cung cấp năng lượng cho các thiết bị điện tử

Các động cơ một chiều để chạy xe điện,
xe lửa điện…
Dịng ?i?n xoay chi?u ???c bi?u di?n theo d?ng hình gì ?
0
T
T/2 : N?a chu kì ??u
T/2 : N?a chu kì sau
Trục dòng điện i
Trục tgian t
Từ dòng điện xoay chiều làm thế nào để có được dòng điện một chiều? Ta phải dùng dụng cụ nào mà chỉ cho dòng điện qua nó theo một chiều?
Cái chỉnh lưu
(Điốt bán dẫn)
I. ÍCH LỢI CỦA DÒNG ĐIỆN MỘT CHIỀU
II . CHỈNH LƯU DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU
1/ Ph­¬ng ph¸p chØnh l­u nöa chu k×
R
A
B
Đ
Nửa chu kì đầu giả sử cực A dương, cực B âm
Nhận xét cách mắc
Nhận xét chiều dòng điện
N
Q
I. ÍCH LỢI CỦA DÒNG ĐIỆN MỘT CHIỀU
II . CHỈNH LƯU DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU
1/ Ph­¬ng ph¸p chØnh l­u nöa chu k×
Nửa chu kì sau cực B dương, cực A âm
Dũng ?i?n cú ?i qua ?i?n tr? trong n?a chu kỡ n�y khụng ?
R
A
B
Điốt ngăn không cho dòng điện chạy qua
N
Q
I. ÍCH LỢI CỦA DÒNG ĐIỆN MỘT CHIỀU
II . CHỈNH LƯU DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU
R
A
B
Trong nửa chu kỳ đầu : A dương ;B âm == > Dòng điện qua Điôt và qua tải R theo chiều NRQ
Nửa chu kỳ sau : A âm;B dương
== > Điôt không cho dòng điện qua nó và qua tải R
Như vậy dòng điện chỉ qua tải R theo một chiều nhất định. Dòng điện này nhấp nháy không liên tục.
1/ Phương pháp chỉnh lưu nửa chu kì
N
Q
Sơ đồ mạch
0
T
T/2 :Nưa chu k� ��u
T/2 :Nưa chu k� sau
Trục dòng điện i
Trục tgian t
Đường biểu diễn dòng điện qua tải R
Để tận dụng hai nửa chu kì người ta sử dùng mạch chỉnh lưu hai nửa chu kì với 4 Điốt (Mạch chỉnh lưu cầu).
I. ÍCH LỢI CỦA DÒNG ĐIỆN MỘT CHIỀU
II . CHỈNH LƯU DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU
1/ Ph­¬ng ph¸p chØnh l­u nöa chu k×
2/ Ph­¬ng ph¸p chØnh l­u hai nöa chu k×
A
B
M
N
P
Q
R
Đ1
Đ2
Đ3
Đ4
Hãy nhận xét cách mắc
Điểm M, P có đặc điểm gì ?
- Điểm N, Q có đặc điểm gì ?
Nửa chu kì đầu giả sử cực A dương, cực B âm. Dòng đện chạy theo đường nào ? Vì sao ?
Sơ đồ mạch
A
B
M
N
P
Q
R
Dòng điện chạy theo đường AMNRQPB
A
B
M
N
P
Q
R
Nửa chu kì sau cực B dương, cực A âm. Dòng đện chạy theo đường nào ? Vì sao ?
Sơ đồ mạch
A
B
M
N
P
Q
R
Dòng điện chạy theo đường BPNRQMA
A
B
M
N
P
Q
R
Dòng điện chạy theo đường AMNRQPB
B
M
N
P
Q
R
Dòng điện chạy theo đường BPNRQMA
Sơ đồ mạch
I. ÍCH LỢI CỦA DÒNG ĐIỆN MỘT CHIỀU
II . CHỈNH LƯU DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU


Dùng 4 điôt bán dẫn mắc như hình vẽ
1/ Phương pháp chỉnh lưu nửa chu kì
2/ Phương pháp chỉnh lưu hai nửa chu kì
Nửa chu kỳ đầu A dương; B âm, các Điôt Đ1 và Đ3 dẫn ,điện dòng điện đi theo đường AMNRQPB
Nửa chu kỳ sau A âm; B dương, các Điôt Đ2 và Đ4 dẫn ,điện dòng điện đi theo đường BPNRQMA
Vậy trong cả hai nửa chu kỳ, dòng điện đều đi qua tải R theo một chiều NRQ. Dòng điện này đã liên tục nhưng vẫn còn nhấp nháy
0
T
T/2 : Nưa chu k� ��u
T/2 : Nưa chu k� sau
Để dòng điện đỡ nhấp nháy người ta sử dụng bộ lọc
( thường dùng tụ mắc song song với tải)
Trục dòng điện i
Trục tgian t
Đường biểu diễn dòng điện qua tải R
Ta cũng có thể tạo ra dòng điện 1 chiều mà không dùng chỉnh lưu. Đó là dùng máy phát điện 1 chiều. Từ hình sau, hãy cho biết cấu tạo của máy phát điện 1 chiều?
Cấu tạo máy phát điện một chiều
2
1
B
A
b
a
N
s
Khung dây
Hãy so sánh bộ góp của máy phát điện xoay chiều một pha và máy phát điện một chiều
2
1
B
A
b
a
I. ÍCH LỢI CỦA DÒNG ĐIỆN MỘT CHIỀU
II . CHỈNH LƯU DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU
III. Máy phát điện một chiều
1. Cấu tạo :
Stato : là phần cảm ,gồm 1 nam châm.
Rôto : là phần ứng, gồm 1 khung dây dẫn có thể quay quanh một trục trong từ trường.
Bộ góp : gồm 2 vành bán khuyên gắn với 2 đầu khung đặt cách điện với nhau và 2 chổi quét.
III. Máy phát điện một chiều
1. Cấu tạo :
2. Hoạt động :
Giống với máy phát điện xoay chiều một pha. Chỗ khác nhau là cách đưa dòng điện ra ngoài
Kết luận : Vậy chổi quét a luôn là cực dương, chổi b luôn là cực âm của máy, nên dòng điện ở mạch tiêu thụ là dòng một chiều, dòng điện này vẫn còn nhấp nháy. để có dòng điện một chiều không nhấp nháy, thì ta dùng nhiều khung dây nối tiếp và đăt lệch nhau.
Cứ sau nửa chu kỳ dòng điện đổi chiều một lần. Khi dòng điện trong khung đổi chiều thì bán khuyên đổi chổi quét.
0
T
T/2 : Nưa chu k� ��u
T/2 : Nưa chu k� sau
Trục dòng điện i
Trục tgian t
Đường biểu diễn dòng điện qua tải R
Bộ góp của máy phát điện một chiều có chức năng tương đương với thành phần nào của mạch chỉnh lưu hai nửa chu kì dùng 4 Điốt
N?I DUNG B�I đã H?C
I/ Lợi ích của dòng điện một chiều (LÊy ®­îc vÝ dô)
II/Chỉnh lưu dòng điện xoay chiều
1/ M¹ch chØnh l­u nöa chu k× (VÏ ®­îc m¹ch, nhËn xÐt ­u nh­îc ®iÓm cña m¹ch)
2/ M¹ch chØnh l­u nöa chu k× (VÏ ®­îc m¹ch, nhËn xÐt ­u nh­îc ®iÓm cña m¹ch)
III/ Máy phát điện một chiều (VÏ ®­îc m¹ch, nªu ®­îc cÊu t¹o nguyªn lÝ ho¹t ®éng, so s¸nh víi m¹ch chØnh l­u hai nöa chu k× 4 ®ièt vµ m¸y ph¸t ®iÖn xoay chiÒu mét pha)
Trắc nghiệm
Câu 1: Trong các phương pháp tạo dòng điện một chiều, phương pháp đem lại hiệu quả kinh tế, tạo ra dòng điện một chiều có công suất cao, giá thành hạ thấp là:
A. Dùng pin.
B. Dùng ăcqui
C. Dùng máy phát điện một chiều.
D. Chỉnh lưu dòng điện xoay chiều.
Câu 2: Máy phát điện một chiều và máy phát điện xoay chiều một pha khác nhau ở chỗ:
A. Cấu tạo của phần ứng.
B. Cấu tạo của phần cảm.
C. Bộ phận đưa dòng điện ra mạch ngoài.
D. Cả A, B, C đều sai.
Trắc nghiệm
Câu 3: Bộ góp trong máy phát điện một chiều đóng vai trò của thiết bị điện nào ?
A. Tụ điện.
B. Cuộn cảm.
C. Cái chỉnh lưu.
D. Điện trở.
Trắc nghiệm
Trắc nghiệm
Câu 4: Chọn mạch chỉnh lưu cầu vẽ đúng
Trắc nghiệm

C
Câu 5: Chọn mạch chỉnh lưu cầu vẽ sai
M? r?ng: Mạch chỉnh lưu hình tia
A
C
B
N
Q
Nửa chu kì đầu giả sử A dương, B âm C bằng không dòng điện đi theo đường ANRQC
Nửa chu kì sau giả sử B dương, A âm C bằng không dòng điện đi theo đường BNRQC
Kết quả tương đương với mạch chỉnh lưu hai nửa chu kì 4 đi ốt
Mạch chỉnh lưu hình tia
A
C
B
N
Q
Câu 1: So sánh mạch chỉnh lưu hình tia vời mạch chỉnh lưu cầu 4 điốt
Câu 2: Nếu điểm C không nằm chính giữa cuộn dây AB thì kết quả như thế nào