Bài 22: Cách tạo ra dòng điện một chiều
1. ích lợi của dòng một chiều
Dòng điện một chiều được sử dụng trong những lĩnh vực nào?
Phải dùng dòng điện một chiều trong các lĩnh vực:
- Đúc điện, mạ điện, tinh chế kim loại bằng điện phân.
Dùng trong vô tuyến điện tử.
Nạp ăcqui.
Dùng cho động cơ điện một chiều.
Trong các trường hợp đó có thể thay thế bằng dòng điện xoay chiều không?
Hãy kể tên các nguồn điện một chiều mà em biết?
- Pin, ắcqui
Máy phát điện một chiều
Chỉnh lưu dòng xoay chiều
Các nguồn điện một chiều
(Công suất nhỏ, hiệu điện thế thấp, đắt)
(Chế tạo tốn kém, không truyền tải được đi xa)
(Là phương pháp kinh tế và phổ biến nhất)
Hãy phân tích hoạt động của mạch chỉnh lưu nửa chu kì?
Hãy nêu đặc điểm của dòng chỉnh lưu một nửa chu kì?
Công dụng: dùng để nạp ắcqui
+
-
+
-
~
A
B
-
+
-
+
Dụng cụ nào chỉ cho dòng điện đi qua theo một chiều?
2. Phương pháp chỉnh lưu nửa chu kì
Hãy đề xuất một cách chỉnh lưu?
Dùng một diot có thể biến dòng xoay chiều thành dòng một chiều được không? Cách mắc?
Chỉnh lưu là biến dòng xoay chiều thành dòng một chiều.
Mạch chỉnh lưu mắc điôt nối tiếp với tải.
Hoạt động của mạch chỉnh lưu nửa chu kì:
Trong 1/2 chu kì: A là cực dương, B là cực âm, D mở cho dòng qua R.
Trong 1/2 chu kì: A là cực âm, B là cực dương, D đóng không cho dòng qua R.
R
Đặc điểm của dòng chỉnh lưu một nửa chu kì: Là dòng điện một chiều, ngắt quãng và nhấp nháy mạnh.
D
+ -
- +
+ -
- +
R
A
B
P
N
Q
M
D1
D2
D4
D3
3. Phương pháp chỉnh lưu hai nửa chu kì
Hãy đề xuất một mạch chỉnh lưu hai nửa chu kì?
Mạch chỉnh lưu hai nửa chu kì: Gồm 4 điôt mắc dạng mạch cầu.
Hoạt động:
Trong một nửa chu kì, A là cực dương, dòng điện đi:
D1
D3
R
A ?M ? N ? P ? Q ? B
Trong một nửa chu kì khác, B là cực dương, dòng điện đi:
A ?Q ? N ? P ? M ? B
D2
D4
R
Trong cả hai nửa chu kì đều có dòng điện qua tải R theo một chiều.
Hãy phân tích hoạt động của mạch chỉnh lưu hai nửa chu kì?
Nêu đặc điểm của dòng chỉnh lưu hai nửa chu kì?
§Æc ®iÓm: Lµ dßng mét chiÒu, Ýt nhÊp nh¸y h¬n, nh­ng I biÕn ®æi m¹nh.
Dïng bé läc ®Ó gi¶m sù nhÊp nh¸y.
4. Nguyên tắc hoạt động của máy phát điện một chiều
Nguyên tắc hoạt động:
Giống như máy phát điện xoay chiều.
Khác nhau ở bộ góp.
Bộ góp:
Hai vành bán khuyên cách
điện bởi một khe hở nhỏ.
Hai chổi quét.
Bố trí: Khi dòng điện trong khung đổi chiều thì chổi quét đổi vành bán khuyên.
Dòng điện trong khung là dòng xoay chiều, dòng điện qua tải là dòng một chiều.
So sánh nguyên tắc hoạt động của máy phát điện một chiều với máy phát điện xoay chiều 1 pha?
So sánh dòng điện trong khung và dòng điện qua tải? Giải thích?
- Nếu chỉ có một khung dây, dòng điện tạo ra là dòng nhấp nháy.
- Trong kỹ thuật, máy phát điện có số khung dây rất lớn, đặt lệch nhau và mắc nối tiếp, tạo ra dòng điện một chiều hầu như không nhấp nháy.
Tóm tắt bài học
Trong một số lĩnh vực, dòng điện một chiều là không thể thay thế được: mạ điện, đúc điện, nạp ắc quy, tinh chế kim loại; các thiết bị vô tuyến điện tử; chạy động cơ điện một chiều.
Các nguồn điện 1 chiều: pin, ắcquy, máy phát điện 1 chiều, chỉnh lưu dòng xoay chiều.
Mạch chỉnh lưu: biến dòng điện xoay chiều thành dòng 1 chiều.
Chỉnh lưu nửa chu kì: 1 điôt mắc nối tiếp với tải.Dòng điện qua chỉnh lưu nửa chu kì: nhấp nháy mạnh.
Chỉnh lưu hai nửa chu kì: 4 điôt theo dạng mạch cầu. Dòng qua chỉnh lưu hai nửa chu kì: đỡ nhấp nháy, còn biến đổi mạnh.
Dùng bộ lọc để giảm sự nhấp nháy.
Máy phát điện 1 chiều có nguyên tắc hoạt động giống máy phát điện xoay chiều, chỉ khác ở bộ góp.
Hai vành bán khuyên bố trí sao cho khi dòng điện trong khung đổi chiều thì chổi quét đổi vành bán khuyên.
Trong khung là dòng xoay chiều, trên tải là dòng 1 chiều
Kiểm tra 5 phút
Hãy chọn câu trả lời đúng.
Câu 1: Để chỉnh lưu 1 nửa chu kì thì ta phải mắc:
Song song với một đi ôt B. Song song với hai điôt
C. Nối tiếp với 1 điôt C. Tất cả đều đúng.
Câu 2: Dòng điện một chiều được tạo bởi:
Pin, ắcquy, máy phát điện xoay chiều
ắc quy, máy phát điện xoay chiều, máy phát điện một chiều.
Pin, máy phát điện xoay chiều, chỉnh lưu dòng điện xoay chiều.
Pin, ắcquy, máy phát điện 1 chiều, chỉnh lưu dòng điện xoay chiều.
Câu 3: Để chỉnh lưu hai nửa chu kì thì cần:
4 điôt mắc nối tiếp với tải B. 4 điôt và tải mắc thành mạch cầu.
C. 4 điôt mắc song song với tải D. 4 điôt mắc nối tiếp nhau và mắc song song với tải
Câu 4: ở máy phát điện xoay chiều thì:
A. Dòng điện trong khung dây là dòng xoay chiều, ở tải là dòng 1 chiều.
B. Dòng điện trong khung dây là dòng 1 chiều, ở tải là dòng xoay chiều.
C. Dòng điện trong khung và tải là dòng 1 chiều.
C. Dòng điện trong khung và tải là dòng xoay chiều.