Cách thức
vận động, phát triển
Của sự vật hiện tượng
BÀI 5
Chất và lượng của sự vật, hiện tượng
Dừa
Táo
Cam
Chuối
Mảng cầu
Nho
Em
cho biết
đặc điểm
các sự
vật sau:
Đường
Muối
Chanh
Ớt
1.- Chất
CHẤT
Những đặc điểm đó
gọi chung là gì ?
Vậy chất là gì ?
Khí Oxi
cấu tạo bằng
2 nguyên tử
Oxi
Trường
Thủ Khoa Nghĩa
Có 12 lớp 10
Dân số
Việt Nam
khoảng
85,8 triệu
Nước ta có
63 tỉnh và
thành phố
Những
con số
này
muốn nói
lên
điều gì?
2. LƯỢNG

vậy lượng
là gì?
Cho 2 túi A và B đựng đường và muối như hình vẽ sau. Hãy xác định túi nào đựng đường, túi nào đựng muối?
TÚI A
TÚI B
2 kg
3 kg
Mặn
Ngọt
ĐƯỜNG
Nếu cho biết lượng của túi A
là 2kg còn túi B là 3kg
Không xác định được
Xác định được
Túi A đựng muối
và túi B đựng đường
Nếu cho biết túi A mặn
MUỐI

3.- Quan hệ giữa s? bi?n d?i v?
lu?ng v� s? bi?n d?i v? ch?t


a.- Sự biến đổi về lượng dẫn đến
sự biến đổi về chất.
b.- Chất mới ra đời lại bao hàm một
lượng mới tương ứng.

Đồng ở
30 độ C
Đồng ở
500 độ C
Đồng ở
1083 độ C
Đồng nóng
chảy
Lượng đổi
Chất đổi
Em hiểu thế nào
về sơ đồ trên ?
?
Giới hạn mà trong đó lượng đổi
nhưng chưa làm chất đổi gọi là gì ?
Thời điểm lượng đổi làm chất đổi gọi là gì ?
ĐỘ
ĐIỂM
NÚT
Vậy Độ
và điểm Nút
là gì ?
Độ: Là giới hạn mà trong
đó sự biến đổi về lượng
chưa làm thay đổi về chất
của sự vật, hiện tượng.
VD: H2O: 0oC < → <100oC.
Điểm Nút: Là điểm giới hạn
mà tại đó sự biến đổi
của lượng làm thay đổi
chất của sự vật, hiện tượng.
VD: H2O: tại 100oC và 0oC.
Sơ đồ sự biến đổi về lượng dẫn đến sự biến đổi về chất của nước.
Nước đá
Nước bình thường
Nước sôi
Điểm nút
Độ
Lượng
Điểm nút
Quan hệ giữa sự biến đổi về lượng dẫn đến sự biến đổi về chất
Nhận xét: Cách thức biến đổi của lượng
Hình chữ nhật sẽ trở thành hình vuông khi nào?
Hình chữ nhật
Hình vuông
30 cm
30 cm
30 cm
20 cm
Sơ đồ sự biến đổi về lượng dẫn đến sự biến đổi về chất của hình chữ nhật.
Ví dụ 1:
Hình chữ nhật
Hình vuông
30 cm
30 cm
30 cm
Hình chữ nhật sẽ trở thành hình vuông khi chiều rộng bằng chiều dài.
0
30
Ví dụ 2 :








Chất mới : là hình vuông, đoạn thẳng.
Lượng thay đổi phụ thuộc vào chiều dài
hoặc chiều rộng từ 50 → 0 cm.
50 cm
20 cm
20 cm
20 cm
Hình chữ nhật
Hình vuông
Đoạn thẳng
Sơ đồ sự biến đổi về lượng dẫn đến sự biến đổi về chất của hình chữ nhật.
Quan hệ giữa sự biến đổi về lượng dẫn đến sự biến đổi về chất
Nhận xét : Cách thức biến đổi của chất
Sơ đồ biểu hiện chất mới ra đời bao hàm một lượng mới tương ứng.



Lượng 2ôxy
O2
Chất cũ(ôxy)
+ Lượng 1ôxy
O
+
O3
Chất mới(ôzôn)
Lượng 3ôxy
Những thay đổi về chất dẫn đến những thay đổi về lượng.
Bài học :
D? t?o ra s? bi?n d?i v? ch?t,
nh?t thi?t ph?i t?o ra s? bi?n d?i
v? lu?ng d?n m?t gi?i h?n nh?t d?nh.
Trong học tập và rèn luyện, chúng ta
phải kiên trì, nhẫn nại, không coi thường
việc nhỏ. Mọi hành d?ng nóng v?i, d?t cháy
giai do?n, hành d?ng n?a v?i, không tri?t
d? d?u không dem l?i k?t qu? mong mu?n.
BÀI TẬP
Vận dụng quy luật "Lượng - Chất",
giải thích ý nghĩa các câu sau đây :
a.- Nước chảy đá mòn.
b.- Tích tiểu thành đại.
c.- D?t d?n dâu h?c lâ�u cung bi?t.
.
BÀI TẬP
Các câu thơ sau có ý nghĩa
triết học gì đối với việc học
tập rèn luyện của học sinh?
a.- Dù bay lên sao Hoả, sao
Kim cũng phải bay từ mặt đất
b.- Dù lớn tựa thiên thần cũng
dòng sửa ngọt mẹ nuôi
c.- Phải cần mẫn như
con ong kéo mật
d.- Quả chín trên cây
là quả chín dần dần
LUY?N
T?P
Giả sử lấy thời gian học
lớp 10 là từ ngày 5-9 đến
ngày 18-5,nếu học tập tốt,
đủ điều kiện lên lớp thì từ
ngày 19-5 (tổng kết) chúng
Ta đã lên lớp 11. Vận dụng
kiến thức về quan hệ chất-
Lượng, vẽ sơ đồ biểu hiện
những nội dung sau : Chất
mới, chất cũ, độ, điểm nút.
SƠ ĐỒ LUYỆN TẬP
ĐỘ
TÍCH LŨY VỀ LƯỢNG (kiến thức)
ĐIỂM NÚT
LỚP 10
CHẤT CŨ

LỚP 11
CHẤT MỚI
05/9
18/5
19/5
b. Mối quan hệ giữa lượng và chất (mở rộng)
Khi ta đun nước đến 1000c nước từ thể lỏng chuyển thành thể hơi trong điều kiện áp suất bình thường.
Ví dụ 1:
* Những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất
00C
1000C
Thể rắn
Thể lỏng
Thể hơi
Độ
Điểm nút
Bước nhảy
b. Mối quan hệ giữa lượng và chất
* Những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất
Bất kỳ một sự vật nào cũng là sự thống nhất giữa mặt chất và mặt lượng. Sự thay đổi về lượng có thể chưa làm thay đổi ngay lập tức sự thay đổi về chất của sự vật mà có sự tích luỹ dần dần.
+ Độ: Là phạm trù dùng để chỉ sự thống nhất giữa lượng và chất, nó là khoảng giới hạn, mà trong đó sự thay đổi về lượng chưa làm thay đổi căn bản về chất.
+ Điểm nút: Là giới hạn mà tại đó sự thay đổi về lượng đã đủ làm thay đổi về chất của sự vật.
+ Bước nhảy: Là phạm trù triết học dùng để chỉ sự chuyển hoá về chất của sự vật do sự thay đổi về lượng của sự vật gây nên trước đó
 Bước nhảy là sự kết thúc một giai đoạn phát triển.
Mối quan hệ giữa sự thay đổi về lượng và sự thay đổi về chất:
Chất và lượng là hai mặt đối lập nằm trong một thể thống nhất (được giới hạn trong một độ nhất định)=> Khi lượng thay đổi đến điểm nút => chất phải thay đổi.
Các hình thức của bước nhảy.
* Căn cứ vào nhịp điệu thực hiện bước nhảy:
+ Nhảy vọt đột biến: Là bước nhảy vọt xảy ra trong một thời gian ngắn đã làm thay đổi chất của sự vật.
 Tuy nhiên bước nhảy vọt đột biến này không phải ngẫu nhiên mà diễn ra hợp quy luật (tích luỹ lượng =>chất thay đổi).
Cuộc CM tháng 8/1945 ở nước ta, về chất, là cuộc cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân.


Ví dụ 1 :
Các hình thức của bước nhảy
+ Nhảy vọt dần dần:
+ Nhảy vọt dần dần: Là bước nhảy vọt được thực hiện bằng sự loại bỏ dần dần những yếu tố, những bộ phận của chất cũ cho đến khi loại bỏ được hoàn toàn chất cũ và chất mới được xác lập một cách toàn diện.
Các hình thức của bước nhảy
- Căn cứ vào quy mô thực hiện bước nhảy:
+ Bước nhảy toàn bộ: Là bước nhảy làm thay đổi về chất tất cả các mặt, các bộ phận, các yếu tố cấu thành sự vật.
Các hình thức của bước nhảy
- Căn cứ vào quy mô thực hiện bước nhảy:
+ Bước nhảy cục bộ: Là bước nhảy làm thay đổi một số mặt, một số yếu tố, một số bộ phận của sự vật đó.
Ý nghĩa phương pháp luận:
* Đối với nhận thức:
- Muốn xem xét sự vật một cách đầy đủ, phải nhận thức cả mặt lượng và mặt chất của nó.
* Đối với hoạt động thực tiễn
- Phải biết tích luỹ về lượng, tạo điều kiện cho lượng phát triển. Tránh khuynh hướng chủ quan, nóng vội muốn thực hiện ngay bước nhảy.
- Chống khuynh hướng bảo thủ, trì trệ, ngại khó không dám thực hiện bước nhảy về chất khi đã có tích luỹ đủ về mặt lượng.
- Muốn duy trì sự vật ở trạng thái nào đó phải nắm được giới hạn của độ, không để cho lượng thay đổi vượt quá giới hạn của độ.
Dặn dò
Làm các bài tập
trong SGK
Xem trước bài 6
KHUYNH HƯỚNG
PHÁT TRIỂN .
Xem lại các khái niệm
p/p Biện chứng
p/p Siêu hình