MÔN : NGỮ VĂN 7
Tiết 37
CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
(Tĩnh dạ tứ)
Lí Bạch
GV: Hoàng Thị Thà
I. Tìm hiểu chung:
- Lí Bạch (701- 762) là nhà thơ nổi tiếng đời Đường của Trung Quốc.
- Xa quê năm 25 tuổi và xa mãi mãi.
- Thơ ông viêt nhiều về trăng, coi trăng là biểu tượng của quê hương.
1. Tác giả
Lí Bạch rất thích
ngắm trăng.
Núi Nga Mi nhìn từ xa
Mặt trước núi Nga Mi

2. Tác phẩm:
Hoàn cảnh sáng tác

2. Tác phẩm:
Hoàn cảnh sáng tác
Đọc

Phiên âm:
Sàng tiền minh nguyệt quang,
Nghi thị địa thượng sương.
Cử đầu vọng minh nguyệt,
Đê đầu tư cố hương.
Dịch nghĩa:
Ánh trăng sáng đầu giường,
Ngỡ là sương trên mặt đất.
Ngẩng đầu ngắm vầng trăng sáng,
Cúi đầu nhớ quê cũ.
Dịch thơ:
Đầu giường ánh trăng rọi,
Ngỡ mặt đất phủ sương.
Ngẩng đầu nhìn trăng sáng,
Cúi đầu nhớ cố hương.
CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
(Tĩnh dạ tứ)
Lí Bạch

c. Thể thơ: ngũ ngôn tứ tuyệt cổ thể (một thể thơ trong đó mỗi câu thường có 5 hoặc 7 chữ, song không bị những quy tắc chặt chẽ về niêm, luật và đối ràng buộc

II. Tìm hiểu chi tiết:
CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
-Lý Bạch-
(Tĩnh dạ tứ)
II. Tìm hiểu chi tiết
1) Hai câu đầu
Nh� tho tr?n tr?c khụng ng? du?c trong m?t dờm trang sỏng ? ch?n tha huong.
Phiên âm:
Sàng tiền minh nguyệt quang,
Nghi thị địa thượng sương.
Dịch nghĩa:
Ánh trăng sáng đầu giường,
Ngỡ là sương trên mặt đất.
Đầu giường ánh trăng rọi,
Ngỡ mặt đất phủ sương.
Dịch thơ:
+ Minh nguyệt quang
+ Địa thượng sương
+Rọi: có thêm ý ánh trăng đi tìm thi nhân như là tri âm, tri kỷ.
+Sàng: cho biết vị trí nhà thơ nằm trên giường.
-Trăng sáng quá chuyển thành màu trắng giống như sương trên mặt đất  Cả bầu trời, mặt đất đều ngập ánh trăng.
Cảnh đêm trăng sáng mang vẻ đẹp: dịu êm, mơ màng, yên tĩnh, huyền ảo.
 Tâm trạng nhà thơ trăn trở thao thức
CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
-Lý Bạch-
(Tĩnh dạ tứ)
II. Tìm hiểu chi tiết
2) Hai câu cuối
Phiên âm:
Dịch nghĩa:
Cử đầu vọng minh nguyệt,
Đê đầu tư cố hương.
Ngẩng đầu ngắm vầng trăng sáng,
Cúi đầu nhớ quê cũ.
Dịch thơ:
Ngẩng đầu nhìn trăng sáng,
Cúi đầu nhớ cố hương.
( Tương Như dịch )
Ng?ng d?u: l� d?ng tỏc hu?ng ngo?i, tõm h?n hũa nh?p v?i thiờn nhiờn tuoi d?p
- Cỳi d?u: l� d?ng tỏc hu?ng n?i, triu n?ng tõm tu, thoỏt kh?i m?i v?t xung quanh d? tu?ng nh?.
- Số lượng chữ:
- Cấu trúc ngữ pháp:
- Thanh:
Bằng nhau
Giống nhau
Khác nhau
- Từ loại:
“Đầu” trùng thanh, trùng chữ (chỉ được dùng đối trong thơ cổ thể).
Như nhau
CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
-Lý Bạch-
(Tĩnh dạ tứ)
II. Tìm hiểu chi tiết
CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
-Lý Bạch-
(Tĩnh dạ tứ)
II. Tìm hiểu chi tiết
2) Hai câu cuối
Phiên âm:
Dịch nghĩa:
Cử đầu vọng minh nguyệt,
Đê đầu tư cố hương.
Ngẩng đầu ngắm vầng trăng sáng,
Cúi đầu nhớ quê cũ.
Dịch thơ:
Ngẩng đầu nhìn trăng sáng,
Cúi đầu nhớ cố hương.
( Tương Như dịch )
* Hai câu thơ cuối đối nhau
-> Tạo sự hài hoà, cân đối; lời thơ trôi chảy, nhịp nhàng, có nhạc điệu; ý thơ được nhấn mạnh...
--> Tạo sự độc đáo, sáng tạo khi thể hiện một chủ đề quen thuộc
"Vọng nguyệt hoài hương".
+Hỡnh th?c cõu rỳt g?n: 3 cõu -> ý tho tr? nờn cú d?ng sỳc tớch , khỏi quỏt
=> L�m n?i b?t tỡnh c?m quờ huong luụn thu?ng tr?c trong lũng tỏc gi?
CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
Lý Bạch
III. Tổng kết
(Tĩnh dạ tứ)
- Tả cảnh ngắm trăng và nỗi nhớ quê hương của nhà thơ
 Tình yêu quê hương tha thiết, sâu nặng của nhà thơ.
a) Nghệ thuật
II. Tìm hiểu chi tiết
1) Hai câu đầu
2) Hai câu cuối
- Từ ngữ giản dị và tinh luyện, phép đối tài tình, ngôn ngữ thơ chọn lọc, sử dụng động từ đặc sắc tạo cảm xúc liền mạch cho bai thơ.
b) Nội dung
- Bài thơ thể hiện một cách nhẹ nhàng mà thấm thía tình quê hương của một người sống xa nhà trong đêm trăng thanh tĩnh.
* Ghi nhớ (SGK - 124)
III. Tổng kết:
1. Nội dung:
- Tình yêu thiên nhiên
- Tình yêu quê da diết, sâu nặng.
2. Nghệ thuật:
- Từ ngữ giản dị, tinh luyện
- Miêu tả kết hợp với biểu cảm
- Phép đối
BÀI TẬP CỦNG CỐ:
C©u 1: Bµi th¬ “ Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh” ®­îc t¸c gi¶ viÕt trong hoµn c¶nh nµo?
A. Míi rêi quª ra ®i
B. Ở quê hương trông trăng nảy sinh tâm trạng
C. Khi tác giả đang sống tha hương trong cảnh li loạn
D. Sèng ë ngay quª nhµ
C©u 2: Chủ đề của bài thơ là gì ?
A. Đăng sơn ức hữu (lên núi nhớ bạn)
B. Sơn thủy hữu tình (non nước hữu tình)
C. Vọng nguyệt hoài hương( trông trăng ngớ quê)
D. Tức cảnh sinh tình (trước cảnh sinh tình)

BÀI TẬP PHẦN LUYỆN TẬP TRONG SGK:
Có người dịch “Tĩnh dạ tứ” thành hai câu thơ như sau:
Đêm thu trăng sáng như gương
Lí Bạch ngắm cảnh nhớ thương quê nhà.
Dựa vào những điều đã phân tích ở trên, em hãy nhận xét về hai câu thơ dịch ấy.
Nếu có thể, thử dịch bốn câu thơ theo nguyên thể hoặc theo thể lục bát.
Nhận xét:
Hai câu dịch đã nêu được tương đối đủ ý, tình cảm của bài thơ
Song cũng có một số điểm khác:
+ Lí Bạch không dùng phép so sánh. “Sương” chỉ xuất hiện trong cảm nghĩ của nhà thơ.
+ Bài thơ ẩn chủ ngữ, không nói rõ là Lí Bạch.
+ Năm động từ trong bài thơ, nay chỉ còn ba. Bài thơ còn cho ta biết tác giả ngắm cảnh như thế nào.

Th? d?ch b�i tho "Tinh d? t?" theo th? l?c b�t.

D?u giu?ng trang s�ng chan hịa,
Trang lan m?t d?t ng? l� suong d�m.
Ng?ng d?u trang t?a �m d?m,
C�i d?u da di?t nh? mi?n qu� xua.

Tru?c giu?ng ng?m �nh trang soi,
Ng? l� m?t d?t suong roi nh? nh�ng.
Ng?ng d?u th?y �nh trang v�ng,
C�i d?u thuong nh? vơ v�n c? huong.
Hướng dẫn học bài:

- Học thuộc bài thơ: Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh.
- Dựa vào phần dịch nghĩa, tập so sánh để thấy được sự khác nhau giữa bản dịch thơ và nguyên tác.
- Chuẩn bị bài: Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê.