B – CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT
Bài 26- 27: CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT
Cho 1 vài VD về cảm ứng của thực vật.
I - KHÁI NIỆM VỀ CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT
Chim Sẻ xù lông giúp giữ ấm cơ thể
Khí hậu trở lạnh.
Mèo nằm co rúm lại
I/.KHÁI NIỆM CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT





I - KHÁI NIỆM VỀ CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT

Cảm ứng là khả năng tiếp nhận kích thích và phản ứng các kích thích từ môi trường sống đảm bảo cho sinh vật tồn tại và phát triển.

- VD: Trời lạnh, chim sẻ xù lông
- Phản xạ là phản ứng của cơ thể thông qua hệ thần kinh để trả lời lại kích thích bên ngoài hoặc bên trong cơ thể.
- Ở động vật có tổ chức TK, phản xạ là một dạng điển hình của cảm ứng.
Vậy:
- Phản xạ là gì?
SƠ ĐỒ MỘT CUNG PHẢN XẠ
Bộ phận tiếp nhận kích thích
Tác nhân kích thích
 Một bạn lỡ chạm tay vào gai nhọn và có phản ứng rụt tay lại. Hãy chỉ ra tác nhân kích thích, bộ phận tiếp nhận kích thích, bộ phận phân tích và tổng hợp thông tin, bộ phận thực hiện phản ứng của hiện tượng trên?
Bộ phận phân tích và tổng hợp thông tin
Bộ phận thực hiện phản ứng
- Cung phản xạ gồm:
+ Bộ phận tiếp nhận kích thích : thụ thể hoặc cơ quan thụ cảm.
+ Đường dẫn truyền vào ( đường cảm giác)
+ Bộ phận phân tích và tổng hợp thông tin để quyết định hình thức và mức độ phản ứng (trung ương thần kinh).
+ Đường dẫn truyền ra (đường vận động)
+ Bộ phận thực hiện cơ, tuyến).
* HTK đóng vai trò chủ yếu, quyết định hình thức và mức độ cảm ứng.
Tiến hoá trong hệ thần kinh
HỆ TK DẠNG LƯỚI
HỆ TK DẠNG CHUỖI HẠCH
HỆ TK ỐNG
CHƯA CÓ HỆ TK
II/. CẢM ỨNG Ở CÁC NHÓM ĐV KHÁC NHAU.
Động vật chưa có tổ chức thần kinh gồm những nhóm nào?
1. Ở động vật chưa có tổ chức thần kinh
Trùng roi bơi tới nơi giàu ánh sáng.
Trùng roi
II/. CẢM ỨNG Ở CÁC NHÓM ĐV KHÁC NHAU.
1. Ở động vật chưa có tổ chức thần kinh
II/ CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT CHƯA CÓ TỔ CHỨC THẦN KINH.
Động vật đơn bào: trùng Amíp, trùng roi, trùng Đế giày…
Bằng chuyển động cả cơ thể hoặc co rút chất nguyên sinh
2 - Cảm ứng ở động vật có hệ thần kinh lưới:
II/. CẢM ỨNG Ở CÁC NHÓM ĐV KHÁC NHAU.
Đại diện: Thủy tức, sao biển,….
2. Cảm ứng ở động vật có hệ thần kinh dạng lưới

- Đại diện: Ở những ĐV cơ thể đối xứng tỏa tròn ở ngành Ruột khoang.
- TK dạng lưới: các tế bào thần kinh nằm rải rác trong cơ thể và liên hệ với nhau bằng các sợi thần kinh tạo thành mạng lưới thần kinh
- Phản ứng với kích thích bằng cách co toàn bộ cơ thể tiêu tốn nhiều năng lượng.
3. Cảm ứng ở động vật có hệ thần kinh dạng chuỗi hạch.
II/. CẢM ỨNG Ở CÁC NHÓM ĐV KHÁC NHAU.
Dựa vào nội dung SGK em hãy kể tên một số động vật có hệ thần kinh chuỗi hạch?
Động vật có hệ thần kinh dạng chuỗi hạch
Đại diện: Giun đốt, chân khớp
Hệ thần kinh hạch
ở côn trùng
3. Cảm ứng ở động vật có hệ thần kinh dạng chuỗi hạch.
II/. CẢM ỨNG Ở CÁC NHÓM ĐV KHÁC NHAU.
3. Cảm ứng ở động vật có hệ thần kinh chuỗi hạch

- Đại diện: ĐV cơ thể đối xứng 2 bên ở ngành Giun dẹp, Giun tròn, Chân khớp
- Các tế bào thần kinh tập trung thành các hạch thần kinh nằm dọc chiều dài cơ thể, mỗi hạch điều khiển 1 vùng xác định trên cơ thể  phản ứng chính xác hơn và tiêu tốn ít năng lượng hơn so với hệ thần kinh dạng lưới.
4. Cảm ứng ở động vật có hệ thần kinh dạng ống
a. Cấu trúc của hệ thần kinh dạng ống
Điền tên các bộ phận của hệ thần kinh dạng ống vào các ô hình chữ nhật.
Hình 27.1. Hệ thần kinh dạng ống ở người
Não
Tủy sống
Hạch TK
Dây TK
4. Cảm ứng ở động vật có tổ chức thần kinh dạng ống
a. Cấu trúc của HTK dạng ống
-HTK dạng ống được tạo thành từ số lượng rất lớn tế bào thần kinh tập hợp lại thành một ống nằm dọc theo vùng lưng của cơ thể.

- Cấu trúc gồm:
+ Thần kinh trung ương: não bộ và tủy sống
+ Thần kinh ngoại biên: gồm hạch thần kinh và dây thần kinh
b. Hoạt động của HTK dạng ống
- Theo nguyên tắc phản xạ
- Ưu điểm: phản ứng mau lẹ, chính xác và tinh tế hơn, ít tốn năng lượng hơn.
- Có thể thực hiện các phản xạ đơn giản và phản xạ phức tạp.